ප්‍රමුඛතාවය කාට ද කුමට ද?


කළමනාකරුවන්ගේ කාලය ද ඔවුන් සතුව ඇති සම්පත් ද සීමිත ය. ඒ නිසාම කවරකට ප්‍රමුඛතාවය දිය යුතු ද යන්න ඔවුන් විසින් නිතිපතා තීරණය කළ යුතු කාර්යයක්ව තිබේ.

ප්‍රමුඛතාවය දිය යුත්තේ සේවා ලාභීන්ට ද සේවකයන්ට ද? අද දවසේ ලාභය වැඩි කර ගැනීමට ද හෙට දවසේ දියුණුවට ද (වෙළදපොළ උරුමය වැඩි කර ගැනීමට ද)? තිබෙන කුසලතාවලින් ප්‍රයෝජන ගැනීමට ද නැති කුසලතා සංවර්ධනයට ද? සේවකයන්ගෙන් උපරිමය ලබා ගැනීමට ද ඔවුන් සතුටින් තබා ගැනීමට ද?

බොහෝ දෙනෙකු මේ ප්‍රශ්නයේ දී එක් පැත්තක් ගනිති. උදාහරණයක් ලෙස විශේෂයෙන් පුද්ගලික අංශයේ බොහෝ දෙනෙකු සේවකයන් හා සේවාලාභීන් අතරින් තෝරාගනු ලබන්නේ සේවා ලාභීන්ව ය. මක් නිසා ද යත් ව්‍යාපාරයට ආදායම එන්නේ ඔවුන්ගෙන් නිසා ය. සේවකයන් ඇත්තටම සළකනුයේ වියදමක් ලෙස ය. එවිට සිදු වන්නේ කුමක් ද? සේවකයන් නොසළකා හරිනු ලැබීම ය. ඔවුන් කළකිරීමට පත් වීම ය. ඒ කළකිරීම සේවකයන් උතුරා හරිනු ඇත්තේ සේවාලාභීන් මත ය. ඒ තත්වය යටතේ යහපත් සේවයක් අපේක්ෂා කළ නොහැකි ය.

බොහෝ රජයේ ආයතනවල නම් සිදුවන්නේ මෙහි අනෙත් පැත්ත ය. ඔවුන් ගනු ලබන්නේ සේවකයන්ගේ පැත්ත ය. ඒ නිසාම සේවා ලාභීන්ගේ උදහසට පත් වෙන රජයේ ආයතන පෞද්ගලිකකරණය කරන්නට යැයි මතයක් සමාජ ගත වෙන්නේ ය.

දෙකින් එකක් තෝරාගැනීම වෙනුවට කළ යුත්තේ දෙකම එකවිට කිරීම ය. බොහෝ දෙනෙකුට වැඩ දෙකක් එකට කරන්නට බැරි ය. ඒ නිසාම සමානව සැළකිය යුතු තැනක ඔවුහු එකකට ප්‍රමුඛත්වය දෙන්නට ගොස් අමාරුවේ වැටෙන්නෝ ය.

අද දවසේ ලාභය වෙනුවෙන් හෙට දවසේ වර්ධනය නොසළකා හරින ආයතනවලට ද හෙට දවසේ වර්ධනය වෙනුවෙන් අද දවසේ ලාභය ඉවතලන ආයතනවලට ද අත්වන්නේ එකම ඉරණමකි. එකම වෙනස ඒ ඉරණමට ඔවුන් ළඟා වන්නේ මාවත් දෙකකින් වීම ය. මුල් වර්ගයට අයත් අය ලාභය උපරිම කරගන්නට ගොස් පාරිභෝගිකයන් හා සේවා ලාභීන් ප්‍රතිවාදීන් වෙතට තල්ලු කිරීමෙන් පස්ස බිම ඇණ ගන්නා අතර දෙවැනි වර්ගය මුදල් අර්බුදයන්ට ලක්ව බංකොළොත් වන්නෝ ය.

තිබෙන කුසලතා යොදා ගෙන වැඩ කර ගැනීම ලාභදායක ය. කුසලතා දියුණු කරන්නට යෑම අනාගතයට ආයෝජනයක් විය හැකි වුව ද වත්මනට පාඩුවකි. ඒ ආයතනයේ නිශ්පාදනය ඒ තුළ කල් දැමීමට සිදු වීම නිසා ය. ඉලක්ක පමා වීම නිසා ය. මේ මාසයේ ලාභය අඩු කර ගැනීමට සිදු වන නිසා ය. කුසලතා දියුණු කර ගැනීම අවශ්‍ය බව ඇත්ත ය. එහෙත් එය හදිසි නැත. කවදා හෝ කළ හැකි ය. එතෙකුදු මේ යන විදිහට ඒ දවස නම් ලගාවන්නේ නැත. ගසක් කැපීම සඳහා ඔබට පැය 6 ක් ලැබේ නම් ඉන් පැය 2 ක් වත් ඔබ ආයුධ මුවහත් කර ගැනීම උදෙසා වෙන් කළ යුතු ය. කුසලතා වර්ධනයට වෙලාවක් නැතැයි කීම ආයුධ මුවහත් කර ගැනීමට වෙලාවක් නැතැයි කීමට සමාන ය.

සේවකයන්ගෙන් උපරිමය ලබා ගැනීම ඵලදායීතාවය නංවාගැනීමේ එක් උපක්‍රමයකි. කළ යුත්තේ ඔවුන්ට විවේකයක් නොදී වැඩ කර ගැනීම ය. විවේක ගැනීම පසුවට කල් දමන ලෙස උපදෙස් දීම ය. සිදු වන්නේ ඔවුන් වෙහෙසට පත් ව ඔවුන්ගේ කාර්යක්ෂමතාවය පහළ වැටීම ය. නිසි තැන විවේකය ද විනෝදය ද සපයන්නේ නම් උද්යෝගයකින් වැඩ කරන්නට ඉඩ තිබූ සේවකයන් අලසව වැඩ කරන ගොඩට තල්ලු වන්නේ ඒ අනුව ය.

එකක් අමතක කොට අනෙක වැළද ගැනීමට බැරි කරුණු සම්බන්ධයෙන් ප්‍රමුඛතාවය සොයන්නට යෑම මෝඩකමකි. කළ යුතු වන්නේ දෙකම තුලනය කරගනිමින් ඉදිරියට යෑම ය.

කකුළ් දෙකෙන්ම ඉදිරියට යන්න ඕනෑ තැනක එක කකුළක් හැම විටම අනෙකට වඩා ඉදිරියෙන් තියන්නට ගියොත් සිදුවන්නේ රවුමක කැරකීමට ය. එක තැන කැරකීමට ය.

ඉදිරියට යන්නට නම් පියවර දෙකම සමාන ප්‍රමාණයන්ගෙන් ඉදිරියට යා යුතු ය. මේ අවබෝධය ඉක්මණින් ලබා ගැනීම ඉදිරියට යන්නට වුවමනා කළමනාකරුවන් විසින් කළ යුතුව තිබෙන්නේ ය.

එහෙත් අප ලබා ඇති අධ්‍යාපනය හා හුරුව නිසා දෝ අප පුරුදුව තිබෙන්නේ එකක් කිරීමට ය. දෙක තුනක් එකට කිරීම ඒ නිසා අපට අමාරු ය. ප්‍රමුඛතාවය හොයා යන්නේ ඒ නිසා ය. අවසානයේ දුර නොබලා ලග බලා සියල්ල අවුල් කර ගන්නේත් ඒ නිසා ය.

මීට අමතරව මෙසේ වීමට තව හේතුවක් තිබේ. ඒ අප බොහෝ දෙනෙකු ආත්මාර්ථය සඳහා මෝඩ ලෙස පුහුණු කර තිබීම ය. අප සතුව ඇති ආත්මාර්ථය මෝඩ කම සමග හරි හරියට මිශ්‍ර වී තිබීම ය. ආත්මාර්ථය අපගේ පැවැත්ම සඳහා අවශ්‍ය ය. එහෙත් බුද්ධිමත් ආත්මාර්ථකාමිත්වය අපට අපේ පටු ආත්මාර්ථය අත් හරින්නට යොමු කරයි. එසේ නොවුන කල ඉතිරි වන්නේ තමන්ට ම දිගු කාලීනව හානියක් කරවන පටු ආත්මාර්ථය ය.

ඊට අමතරව අපට ලබා දී ඇති පුහුණුව විසින් අප, අප දෙසට, අපේ ඉලක්ක දෙසට, යොමු කොට තිබීම ය. ඒ නිසා ම මුළු පින්තූරය නොපෙනී යෑම ය. අපේ කෝණයෙන් ඇරෙන්නට වෙනත් කෝණයකින් බලන්නට අපොහොසත් වීම ය. මැජික්කරුවන් අපේ ඇස්වලට වංචා කරන්නේ අපගේ මේ දුර්වල කම උපයෝගී කර ගනිමිනි. අපේ ඇස් එකකට බැඳ ඒ අල්ල පනල්ලේ වෙන ප්‍රයෝගයක් කිරීමට ඔවුහු ඉඩ හසර ලබා ගනිති. මුළු පින්තූරය දෙස බලන්නට අප තීරණය කරන්නේ නම් මේ ප්‍රයෝගයන්ගෙන් ගැලවීමට අපට හැකි වන්නේ ය. ඉහත අප සාකච්ඡා කළ ප්‍රස්තුතයන් සම්බන්ධයෙන් ද වඩා බුද්ධිමත් තීරණයන්ට එළඹීමට අපට එයින් ඉඩ ලැබෙන්නේ ය.

අපේ තීරණ වල එකවර ඇතිවන ප්‍රතිඵලය එකකි. ඒ ප්‍රතිඵලය තව එකකට ද එය තවත් එකකට ද වශයෙන් දම්වැල පුරුකක් මෙන් ඇදී යන්නේ ය. මුල් පුරුකෙන් එහාට දම්වැල නොපෙනී යෑම ද නැතිනම් එයින් ඔබ්බට බලන්නට කම්මැලි වීම ද මෙයට හේතුවකි. මත්පැන් වලට තහංචි පනවන බලාධිකාරය අපේක්ෂා කරන්නේ එයින් මත්පැන් භාවිතය අඩු වේය කියා ය. ඇත්තටම සිදුවන්නේ එයින් නීති විරෝධී මත්පැන් භාවිතය වැඩි වී වඩාත් හානියක් මිනිසුන්ට සිදු වීම ය. ඒ ආණ්ඩුවට ලැබෙන යම් බද්දක් තිබේ නම් එය ද නැති කර ගැනීමෙනි. එයින් ද සියල්ල අවසන් නොවේ. මේ නීති විරෝධී ජාවාරම කර ගෙන යෑමට අවශ්‍ය පසු බිම ඇති කර ගන්නේ ද බිය වැද්දීම් හා තර්ජනය යොදා ගනිමිනි. මේ මාෆියා කල්ලියකට හිස එසවීමට සුදුසු ම පසු බිම ය. නීති විරෝධී මත්පැන් ජවාරම උපයන සල්ලි වලින් අපරාධ නඩත්තු වීමට පටන් ගන්නේ ඒ අනුව ය. තහංචියේ අරමුණ හොඳ විය හැකි ය. එහෙත් එහි පසු විපාක හොඳ නොවීමට ඇති ඉඩ වැඩි ය. මේ ලිපියේ මුලින් කතා කළ අවස්ථා සම්බන්ධයෙන් ද මේ දම්වැලේ ලග පුරුකෙන් එහා බලා පසුවිපරම් කරන්නේ නම් වඩා හොඳ තීරණයන්ට එළඹීමට අපට හැකි ය.

එක තැන රවුමට කැරකෙන්නේ නැතිව ඉදිරියට යන්නට නම් මේ කී පුළුල් වපසරියක් බලන්නට ග්‍රහණයට ගැනීමේ හැකියාව කළමනාකරුවෙකුට තිබිය යුතු ය.

නායකයෙකු ද? කළමනාකරුවෙකු ද?


හැම දෙයක්ම හොඳින් සිදු වෙනවා නම් නායකයෙකු වුවමනා නැත. අවශ්‍ය වන්නේ කළමනාකරුවෙකි. නායකයෙකු අවශ්‍ය වන්නේ එසේ නොවන විට ය. පැවති සාමකාමී තත්වය අවසන් ව අර්බුදයක් මතු වූ විට ය. අලුතින් ඇති වෙමින් තියෙන වටපිටාවට අනුව ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි නව අවස්ථාවන් විවෘත වන විට ය. පවතින විදිහටම කර ගෙන යෑමෙන් පාඩු වන විට ය. ලාභයක් නොලැබෙන විට ය. ලාභ ලැබිය හැකි අවස්ථා මග හැරෙන විට ය.

වටපිටාව වෙනස් නොවේ නම් සාමකාමී අයුරින් වැඩ කෙරී ගෙන යන්නේ නම් කළමනාකරුවෙකුට ආයතනය ගෙන යා හැකි ය. ඔහු කළ යුතු වන්නේ පවතින නීති අනුගමනය කිරීම ය. තිබෙන සම්ප්‍රදායන් අනුගමනය කිරීම ය. අතීතය පවත්වා ගෙන යෑම ය.

කළමනාකරුට තිබෙන්නේ පොරොන්දු ප්‍රකාර ගනු දෙනුව කර ගෙන යෑම ය. ගිවිස ගත් ගණන ගෙවීමට ය.

ඔහුට අලුතෙන් මිනිසුන් පුහුණු කිරීම හෝ නව මග පෙන්වීමක් ඔවුන්ට දීමට හෝ සිදු නොවේ. ඔහුට තිබෙන්නේ දැනටමත් පුරුදු පුහුණු කර ඇති අයගෙන් වැඩ ගැනීමට ය. දැනටමත් කර ඇති මගපෙන්වීම තුළ ඔවුන් ක්‍රියාත්මක වන බවට වග බලා ගැනීම ය.

පරිසරය වෙනස් වෙන්නේ නම් අලුත් අභියෝග මතු වන්නේ නම් මිනිසුන් ඒ අලුත් තත්වයන් සඳහා සූදානම් කළ යුතු ය. පුහුණු කළ යුතු ය. මග පෙන්විය යුතු ය. නායකයෙකු අවශ්‍ය ඒ සදහා ය. ගනුදෙනුවකින් එහා ගිය මිනිසුන් බලාත්මක කරන ඔවුන්ගේ සම්පූර්ණ ධාරිතාවට ඉඩ හසර සළසන නායකත්වයක් අවශ්‍ය ඒ සඳහා ය.

අර්බුදයක දී එක් අයකුගේ ඇස් මදි ය. එක් අයකුගේ මනසක් මදි ය. එක් අයකුගේ කන් මදි ය. කිසි දෙයක් ස්ථිර නැත. මෙතැන ඇත්තේ අත්හදා බැලීමකට නිමිත්තක් පමණි. ඒ අත් හදා බැලීම විශ්වාසයෙන් යුතුව කැප වීමකින් යුතුව කළ යුතු ය. බොක්කෙන් කළ යුතු ය. ගනුදෙනුවක ආකාරයේ සම්බන්ධයකින් මිනිසුන් මෙහෙයවීම තුළ ඒ කැප වීම අපේක්ෂා කළ නොහැකි ය.

ඒ අත්හදා බැලීම වැරදිය හැකි ය. එවිට වෙනත් අත්හදා බැලීමක් කරන්නට සිදු වේ. වැරදි කිරීමට ඉඩ නැති වතාවරණයක එවැනි අත්හදා බැලීම් කරන්නට කිසිවෙකු සිතන්නේ නැත. නායකත්වයක් අවශ්‍ය මිනිසුන්ට ඒ සඳහා (වැරදි කිරීමට ද) ඉඩ හසර සළසා දීමට ය. කළමනාකරුවෙකුට වැරදි පේන්න බැරි ය. ඔහුට අවශ්‍ය මිනිසුන් වැරදි නොකර වැඩ කරනු දැකීමට ය.

කළමනාකරුවෙකුගේ ප්‍රධාන අවධානය තිබෙන්නේ අද දවස ගෙවා ගැනීමට ය. කිසිවක් වෙනස් නොවන පසුබිමක ඊයේ විදිහටම අද ගෙවුනොත් ඇති ය. හෙටටත් තිබෙන්නේ ඒකම ය. ඊයේ කළ විදිහට වරද්දන්නේ නැතුව කළ විට සියල්ල හරි ය.

එහෙත් අර්බුදයක දී හෝ නව අවස්ථාවක් විවෘත වූ විට දී ඉදිරිය බැලිය යුතු ය. ඈත බැලිය යුතු ය. අනාගතය බැලිය යුතු ය. ඊයේ විදිහට නොව, අද විදිහට නොව, හෙට දිනයේ නව විදිහකට කරුණු කාරණා සිදු විය යුතු ය. නායකයෙකු අවශ්‍ය වන්නේ ඒ වෙනස සඳහා ය.

වෙනසක් නැති වටපිටාවක සියල්ල යන්ත්‍රයක් සේ සකස් කළ හැකි ය. යෙදවුම් දැම්මොත් නිත්‍ය ලෙස අපේක්ෂිත නිමැවුම් එලියට ගත හැකි ය. අවුල සිදුවන්නේ වැරැද්දක් වුනොත් විතර ය.

එහෙත් වෙනස් වන වට පිටාවක කුමන යෙදවුමක් දැම්මොත් අපේක්ෂිත නිමැවුම ලැබේ දැයි කිව නොහැකි ය. ක්‍රියාවලිය යාන්ත්‍රික නැත. එය සජීවී ය. සජීවී දෙයක් කෙසේ ක්‍රියාකරනු ඇත් දැයි පුරෝකතනය කිරීම දුෂ්කර ය. එය විවිධ අත්හදා බැලීම් මගින් උගත යුතු ය. ආයතනය දෙස යන්ත්‍රයක් ලෙස බලන කළමනාකරුවෙකු නොව ඒ දෙස සජීවි දෙයක් ලෙස බලන නායකයෙකු ඒ නිසා අවශ්‍ය ය. උද්‍යාන පාලකයෙකුගේ ඉව ඇති නායකයෙකු ඒ සඳහා අවශ්‍ය ය.

අභ්‍යන්තර කාරණා දෙස පමණක් බලනු වෙනුවට බාහිර ලෝකයට ඇස් ඇරුණු කෙනෙකු නායකත්ව භූමිකාව දැරිය යුතු ය. අවට පරිසරය මතු කරන අවස්ථා පමණක් නොව එය ගෙනෙන තර්ජන ද හසුවන්නේ එවැනි ඇසකට ය.

අපේ ප්‍රශ්නය රටේ බොහෝ ආයතනවල කළමනාකරුවන් හිටියත් නායකයින් නොමැති වීම ය. එදා දවස ගෙවා ගත්ත ද හෙට දවස අවිනිෂ්චිත ඒ නිසා ය. වේගයෙන් වෙනස් වන අද වැනි සමයක මෙහි වැදගත්කම විශාල ය.

මෙය වටහා ගත් පසු සමහරු කළමනාකරුවන් අවශ්‍ය නැතැයි ද අවශ්‍ය නායකයන් යැයි ද කියන්නට ඉඩ තිබේ. නායකයින් අවශ්‍ය බව ඇත්ත ය. කළමනාකරුවන් ද ඒ පමණටම අවශ්‍ය ය. ඒ අද දවස ගෙන යෑමට ය. අද නැතිව හෙටක් තිබිය නොහැකි නිසා ය.

ඒ නිසා ම වියදම් පාලනය කරන කළමනාකරුවන්, ආදායම් උපදවන නායකයින් තරමට ම, අවශ්‍ය ය. උපදවන දේ සකසුරුවම් කරන්නේ නැති තැනක උපදවා අවසන් කළ නොහැකි නිසා ය.

සම්ප්‍රදායික පවුලක් තුළ මේ භූමිකා දෙකේ ම වැදගත්කම තහවුරු වී තිබිණි. ඒ ආදායම් උපදවන පියාත් ඒ උපදවන ආදායම සකසුරුවම් ලෙස කළමනාකරණය කරන මවත් යන භූමිකා හරහා ය. පියා ගෙදර විශාල වෙනස් කම් කළ අතර මව එදිනෙදා නඩත්තු කටයුතු කිරීමේ වගකීම දැරුවා ය. පියා නව නීති පැනවූ අතර මව ඒ පැනවූ නීති ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වගකීම කරට ගත්තාය ය. පියා බාහිර සමාජය අධ්‍යයනය කරමින් ඒ හා ගනුදෙනු කළ අතර මව පවුලේ අභ්‍යන්තරයට නෙත් යොමමින් එහි කටයුතු බලා ගත්තීය. පියා අවසර දුන් අතර මවගෙන් තහංචි ලැබුනේ ය. පියා නව කාර්යයන් සඳහා දරුවන් පුහුණු කළ අතර මව ඔවුන්ගෙන් වැඩ ගත්තා ය. පියා අභියෝග ගන්නට දරුවන් පෙළඹවූ අතර මව දරුවන්ට ආරක්ෂා වෙන ලෙස නිරන්තරයෙන් මතක් කළා ය.

පියෙකු අහිමි වූ දරුවන් බොහෝ දෙනෙකු (විශේෂයෙන් ඒ සඳහා වැඩිහිටි ආදේශකයක් නොසිටියේ නම්) හැදෙන්නේ අසමතුලිතව ය. බිය උරුම කර ගෙන ය. ඔවුන් නිරන්තරයෙන් ඉන්නේ පයක් ආපස්සට ගෙන ය. අවදානම් ගැනීමට නොහැකි ව ය.

මව අහිමි වූ දරුවන්ට (ඒ සඳහා ආදේශකයක් නොලැබුනේ නම්) බ්රේක් නැත. ඔවුන් නියාමනයක් කිරීමට අමාරු මිනිසුන් බවට පත් වේ. ඔවුන් ද ඒ අනුව අසමතුලිත ය.

මේ අහිමිවීම් කිසිවක් භෞතිකව විය යුතු නැත. සමහර අම්මලා තාත්තලා හිටියත් නොහිටියා වගේ නිසා ය.

බොහෝ ආයතනවල මේ භූමිකා දෙක සඳහා වෙන වෙනම තනතුරු නිර්මාණය වී තිබේ. අමාත්‍යංශයක ලේකම් නායකයාගේ භූමිකාව ද දෙපාර්තමේන්තු ප්‍රධානියා කළමනාකරුගේ භූමිකාව ද වශයෙනි. පුද්ගලික අංශයේ හෝ ව්‍යවස්ථාපිත මණ්ඩලයක නම් සභාපති නායකයාගේ භූමිකාව ද සාමාන්‍යධිකාරී කළමනාකරුගේ භූමිකාව ද වශයෙනි. එහෙත් මේ භූමිකා දෙක වෙන්ව තෝරාගෙන කටයුතු කරන මිනිසුන්ගේ අඩුවක් අපට තිබේ. ඒ නිසා මේ පියවරු හා මව්වරු ද හිටියත් නොහිටියා ගාන ය.

පවුලක දරුවන් හෝ ආයතනයක සේවකයන් සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොව රටක රටවැසියන් සම්බන්ධයෙන් ද සත්‍යය එය ය. අතිශය වැදගත් මවගේ (කළමනාකරුගේ) සහ පියාගේ (නායකයාගේ) සෙවන නැතිව ඇතිවන වර්ධනයන් අසමතුලිත ය. විශේෂයෙන් වේගයෙන් වෙනස් වන ලෝකයක මේ දෙවර්ගයේම සෙවන අවශ්‍ය ය.

එසේ නොවුනහොත් ඒ සංවිධාන, ආයතන හෝ රට එක්කෝ කෙටිකාලීනව, නැත්නම් දිගුකාලීනව, අසාර්ථක වීමේ ශාක්‍යතාවයෙන් යුතු ය.

ආයතනයක මිතුරුදම් පැවතිය හැකි ද?


නායකයෙකුට තම ආයතනය තුළ පෞද්ගලික මිතුරන් සිටිය හැකි ද? වැඩ සගයෙකු හෝ අනුගාමිකයෙකු මිතුරකු කර ගත හැකි ද? මිතුරෙකු ආයතනය තුළ රැකියාවකට බඳවා ගත හැකි ද?

මේ ප්‍රශ්නයට උත්තර දිය හැක්කේ මිතුරෙකු යනු කවරෙක් දැයි අර්ථ නිරූපනය කිරීම තුළ ය. දන්නා හඳුනන කෙනෙකුට අප මිතුරෙකු යැයි කියන්නේ නැත. එසේ නම් දැන හැඳුනුම්කමත් මිතුරුකමත් බෙදන රේඛාව කුමක් ද?

මිතුරෙකු ඉදිරියේ අපගේ අතිශය පෞද්ගලික තොරතුරු දිගහැරිය හැකි වුව ද දන්නා හඳුනන පමණින් කෙනෙකු ඉදිරියේ අප එසේ විවෘත වන්නේ නැත. එයින් කියවෙන්නේ විශ්වාසය මෙහිදී වැදගත් කාර්යයක් ඉටු කරන බව ය. අප කෙනෙකු ඉදිරියේ විවෘත වන්නේ අපගේ දුර්වලකම් ඔහු හෝ ඇය විසින් අපට එරෙහිව කුමන තත්වයක් යටතේවත් භාවිතා නොකරනු ඇතැයි යන විශ්වාසය තිබුනොත් පමණ ය. ඒ විශ්වාසය දිනාගත් අය පමණක් අපේ මිතුරන් බවට පත් වේ.

මිතුරුකමත් කළමනාකරුවෙකු හා අනුගාමිකයෙකු අතර ඇති සම්බන්ධයත් කිසියම් අවස්ථාවක ගැටුමකට යා හැකි ය.

ආයතනික හේතුවක් නිසා අනුගාමිකයෙකුට දඩුවම් කළ යුතු වූ විට දී මිතුරු කම හරහට එන්නට පුලුවන. අමාරුවෙන් හෝ දඩුවම් දීම තෝරාගත්තොත් ඒ තුළ මිතුරුකම අර්බුදයකට යන්නේ ය. මේ තත්වය අනවශ්‍ය බලයක් ගොඩ නගා ගැනීමට අනුගාමිකයාට රුකුළක් වන්නේ ය. එය අවසන් වනු ඇත්තේ අනුගාමිකයාව මෙල්ල කිරීමට නායකයාට එන පීඩනයකිනි.

එවැනි අවස්ථාවක මිතුරු අනුගාමිකයෙකු සතු ඒ බලය නොසළකා හැර දඩුවම් කරන්නේ නම් මිතුරුකම සතුරුකමකට වුව පෙරලිය හැක්කේ ය. මිතුරෙකු අමනාප කර ගැනීම සාමාන්‍ය කෙනෙකු අමනාප කරගන්නවාට වඩා භයානක ය. අර්බුදයකට ගිය මිතුරුකම නිසා අතීතයේදී විශ්වාසයෙන් හෙලිදරව් කළ යම් යම් දෑ නව තත්වයන් යටතේ ඇතිවිය හැකි සටනට අවශ්‍ය අවි බවට පත්වන්නේ ය.

වැඩ සගයාත් මිතුරාත් නැති වන අතර තමන් අතිශය අවාසනාවන්ත පහර දීමකට නිරාවරණය වීමට ඒ බිඳීම හේතු වන්නට පුලුවන.

ප්‍රශ්න ඇතිවන්නේ දඩුවමක් සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොවේ. උසස්වීම් හෝ යම් ප්‍රතිලාභයක් මිතුරෙකුට දීමේ දී ද බොහෝ දෙනා උදහස් වනු ඇත. එය ලබා දුන්නේ සාධාරණ හේතු මත වුව ද පාක්ෂපාතිත්වයක් තිබුනේ යැයි මතයක් ඇති කිරීම පහසු ය. වැඩ පැවරීම සම්බන්ධයෙන් ද මාරුවීම් සම්බන්ධයෙන් ද සම්පත් බෙදා දීම සම්බන්ධයෙන් නිරන්තර අපහසුකම් වලට මේ නිසා මුහුණ දීමට සිදු වනු ඇත.

මිතුරා අපේක්ෂා කළ යම් ප්‍රතිලාභයක් නොලැබුනේ නම් එය ද නපුරට හිටින්නට පුළුවන. තරහ මරහ වීමෙන් අවසන් වන්නට පුළුවන.

අපේ උපවිඥානය අපටම හොරා මිතුරාට පක්ෂව හෝ අපක්ෂපාතිත්වය පෙන්වනු පිණිස මිතුරාට විරුද්ධව හෝ තීරණ ගැනීමට අපව පෙළඹවිය හැකි නිසා ද අපත් මිතුරාත් සෙසු අයත් ආයතනයත් අපහසුතාවයන්ට පත් වන්නට ද ඉඩ තිබේ.

මිතුරන් නිසා ප්‍රශ්න ඇති වන්නේ අපට පමණක් නොවේ. මිතුරන්ට ද නොයෙකුත් අමාරුකම්වලට මුහුණ දීමට සිදු වේ. මගේ වැරදි ප්‍රතිපත්තියක් අස්ථානයක් තිබුනේ වුව ද ඊට විරුද්ධ වීමට ඔහුට නොහැකි ය. ඒ මිත්‍ර ද්‍රෝහියෙකු ලෙස ගුණමකු අයෙකු ලෙස අන් අය විසින් ද සළකනු ලැබිය හැකි නිසා ය.

බැරි වෙලාවත් විරුද්ධ වුවහොත් එය වෙන කවරෙකු හෝ විරුද්ධ වනවාට වඩා මට දැනෙන්නේ ය. සිත් රිදවන්නේ ය. එය සෙසු අයට ද අපට විරුද්ධව තවත් රවුමකින් පෙළ ගැසෙන්නට අමතර ආරාධනයක් වන්නේ ය.

මිතුරා දෙස සෙසු අය ඇතැම් විට බලනු ඇත්තේ ලොක්කාට කේලාම් කියන ඔත්තු සපයන කෙනෙකු ලෙස ය. මිතුදම නිසා එසේ සැක කිරීම සාධාරණ ය. එහෙත් ඒ ලේබලය මිතුරා අපහසුතාවයට කොන් වීමට බලපානු ඇත්තේ ය. ඔහු ආයතනය තුළ තනි කරනු ඇත්තේ ය. ඔහුට ඒ මතය ඉවත් කළ හැක්කේ එලිපිට අපට විරෝධය පෑමෙනි. එවිට පවා ඔහු ඩබල් ඒජන්තයෙකු යැයි ගැරහීමට ලක් වෙනු ඇත්තේ ය. නැතිනම් ඒ කැරැල්ල නිසා අපේ මිතුදම අවසන් වනු ඇත්තේ ය. ගෙදර ගියොත් අඹු නසින මග හිටියොත් තමා නසින උභතෝකෝටියක ඔහු මෙලෙස අසු වනු ඇත්තේ ය.

මේ සියල්ලට අමතරව මිතුරාට යම් ප්‍රතිලාභයක් ලැබුණු විටක එය ඔහුගේ දක්ෂතාවය මත ලැබුණක් නොව මිතුදම නිසා ලැබුණු දෙයක් ලෙස හුවා දක්වා ඔහුව අපහසුතාවයට පත් කිරීමේ ඉඩක් ද ඇත.

අනෙත් අතට අප සමග ඇති තරහක් මිතුරා පිටින් යැවීමේ ඉඩක් ද ඇත. අපට රිදවිය හැකි හොඳම ක්‍රමය මිතුරාට රිදවීම යයි කල්පනා කරන මිනිසුන් ද ආයතනය තුළ සිටීමට ඉඩ තිබේ. විශේෂයෙන් ආයතනය තුළ අප හා සම මට්ටමේ ඉන්නා සගයින්ට අප සමග තරගයේ දී යම් වාසියක් ලබා ගැනීමට මේ මිතුරු සම්බන්ධය නිසා ආයතනය අපහසුතාවයට පත් ව ඇතැයි කියමින් අපට එරෙහිව අවලාද නැගීමට ද මේ සම්බන්ධය අවස්ථාවක් කර ගත හැකි ය. එවැනි අවස්ථාවක අපට ආරක්ෂා විය හැකි ක්‍රමයක් නැත. අප නිදහස උදෙසා නගන තර්ක බොහෝමයක් මේ මිතු සබඳකම තුළ දියාරුව යන බැවිනි.

මිතුරු සබඳතාත් වැඩ පොළේ සබඳතාත් ඒ නිසා වෙන්කර තැබීම නුවණට හුරු ය. මිතුරන් ආයතනයට බඳවා නොගැනීමට මෙන්ම මිතුරන් ආයතනය තුළින් ඇතිකර නොගැනීමට ද නායකයා ප්‍රවේසම් විය යුත්තේ ඒ නිසා ය.

මෙය පහසු කටයුත්තක් නොවේ. අපට හිතේෂීව වැඩ කරන මිනිසුන් පිළිබඳ කරුණාවක් විශේෂ ඇල්මක් ඇති කර නොගෙන සිටිය නොහැකි ය. ඒ අප ලෙයින් මසින් සැදුනු මිනිසුන් නිසා ය. ඒ නිසා ම බොහෝ වැඩ සබඳතා පවා කලකින් මිතුරු සබඳතා බවට පෙරලිය හැකි ය. එසේ වීම අතිශයින් ස්වභාවික ය. අප විසින් වඩාත් පරිස්සම් විය යුත්තේ ද ඒ නිසා ය.

අනෙත් අතට මිතුරන් හැම විටම අප විසින් ආයතනයට බඳවා ගනු ලබන්නේ නැත. ඔවුනට ද තමන් කැමති ආයතනයක් තෝරා ගත හැකි ය. මා එහි ඉන්නා නිසා නොපැමිණෙන ලෙස කරුණු දක්වන්නට මට බැරි ය. ඇතැම් විට ඔහු පවා ආයතනයට බැඳෙන්නේ මිතුරෙකු ඉන්නා බව නොදැන ය. එහෙම විටක අපට කළ හැක්කේ මේ සංවාදයට ලක් කෙරුණු කරුණු පිළිබඳව සංවේදී වීම ය. ඒවා විසින් ඇති කරන අභියෝග ගැන දැනුවත් වීම ය. හැකිතාක් දුරට අපක්ෂපාතිත්වයක් පවත්වා ගෙන යෑම ය. ඒ පිළිබඳව මිතුරා සමග කතා කොට ඔහු හෝ ඇය ද ඒ සම්බන්ධයෙන් දැනුවත් කිරීම ය.

මිතුරන් සම්බන්ධයෙන් මේ අප කී කරුණු නැදෑයින් සම්බන්ධයෙන් ද අපේ අසල්වාසීන් සම්බන්ධයෙන් ද අදාළ ය. ආයතනයේ දෙදෙනෙක් විවාහ වන්නේ නම් එක් කෙනෙකු වෙනත් තැනකට මාරු වී යා යුතු බවටත් නැතිනම් ආයතනයෙන් අස් විය යුතු බවටත් බොහෝ ආයතනවල නීති පනවා තිබෙන්නේ ද මේ අකරතැබ්බයන්ගෙන් සැම ගලවනු පිණිස ය.

මේ තත්වය බොහෝ දෙනෙකු තේරුම් ගන්නේ වැඩ වැරදුනාට පසු ය. එහෙත් බුද්ධිමත් නායකයෝ අනාගතය දැක මේ වලට නොවැටී සිටීමට දක්ෂ වෙති. මිතුරන්ට උදව් කළ යුතු ය. ඒත් ඒ ආයතනය හරහා නොවේ. ඉන් පරිබාහිරව ය. ආයතනය තුළ මිතුරන් හිටියත් “මිතුරන්“ නැතැයි සිතා කටයුතු කළ යුතු ය.

අනාරක්ෂිත ආරක්ෂාව


ඔබ ඔබේ දරුවාට නිදහස දීමට කැමති ය. එහෙත් ඒ නිදහස ඔහු කෙසේ භාවිතයට ගනී ද යන බිය ද ඔබට තිබේ. ඒ නිසා ඔබ ඔහුට නිදහස දීම කල් දමයි. මැලි වෙයි. ආසයි බයයි යන මේ උභතෝකෝටිකය තව බොහෝ දේ සම්බන්ධයෙන් ද තිබේ. කළමනාකරණයේ දී ද ඔබ මේ උභතෝකෝටියට මුහුණ දෙයි. ඔබ ඔබේ සේවකයන්ට ඔබේ බලය බෙදා දීමට (delegate) කැමති ය. එහෙත් එසේ දුන් බලය ඔවුන් කෙසේ භාවිතා කරාවිද යන්න ගැන ඔබට බියක් තිබේ. ඒ නිසා ඔබ කරන්නේ හැකි හැම දෙයක්ම පාහේ ඔබ විසින්ම කිරීමට ඔබ වෙත රඳවා ගැනීම ය. නැතිනම් බාර දුන් වැඩය කරන්නේ දැයි දිගින් දිගට පිරික්සමින් අනුගාමිකයන්ට හිරිහැරයක් වීම ය. යමක් කරන්නට පෙර ඔබගෙන් විමසිය යුතු යැයි නීති පැනවීම ය. ඔවුන්ට විලංගු ලෑම ය. මේ හැම එකකින්ම සිදු වන්නේ වැඩේ කොහුවීම ය. ඔබේ වැඩ අතපසු වීම ය. ඔබ අකර්ණම්‍ය වීම ය. පොදුවේ මේ අකර්ණම්‍යය වීම මැඩ ගත හැක්කේ කෙසේ දැයි අපි සොයමු.

ඕනෑම ක්‍රියාවකට ප්‍රතික්‍රියාවක් තිබේ. ඒ ප්‍රතික්‍රියාව කුමක් දැයි සමහර දෑ සම්බන්ධයෙන් පූර්ව නිගමනයකට පැමිණිය නොහැකි ය. ඒ නිසා අප කරන්නේ විය හැකි නරකම දේ හිතින් මවා ගැනීම ය. එවිට සිදුවන්නේ සැළසුම් කළ ක්‍රියාව අත්හැර දැමීමට ය. අකුලා ගැනීමට ය.

එය බොහෝ ක්‍රියාවලින් අප වළකයි. විශේෂයෙන්ම නව දේ අත්හදා බැලීමෙන් අප වළකයි. එසේ සිතන කෙනෙකු අසාර්ථක වීමට ඇති ඉඩ අඩු ය. ඒ නිසාම ඔහුට සාර්ථක වීමට ද නොහැකි ය.

අප කළ යුත්තේ අපේ ක්‍රියාව නිසා ඇති විය හැකි වඩාත්ම හොඳ තත්වය ගැන සිතින් මවා ගැනීම ය. බැරි වෙලාවත් එසේ නොවුවහොත් අනුගමනය කිරීමට පසු බැසීමට විකල්පයක් ද හදා ගැනීම ය. විකල්පය බැරිම වුනොත් පමණක් විය යුතු ය. පළමු පසු බැස්මේම විකල්පයට තල්ලු වුවහොත් වෙන්නේ මුලින් වූ දේම ය.

පලාලි යුද හමුදා කඳවුරේ ආරක්ෂක කලාපයේ ඉඩම් ඒ අයිති ජනතාවට පවරා දීම දැනට මාස ගණනකට පෙර දිනක සිදු විය. මේ ඇසු දුටු සමහර අය කීවේ දැන් ඉතින් හමුදා කඳවුරු ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයකට විවෘත කරන ලද බවය. එය විය හැකි නරකම දෙය ය. විය හැකි හොද දෙය කුමක් ද? ඉඩම් අහිමි කරන ලද ජනතාවට විශාල සහනයක් ලැබීම ය. ඒ නිසාම දකුණ ගැන තියෙන කෝපය යම් පමණකින් හෝ සමනය වීම ය. යුද්ධය වෙනුවට සාමයේ මාවතට පිවිසීම ය. පළමුවැන්න තවම නම් සිදු වූයේ නැත. දෙවැන්න යම් පමණකට සාර්ථක වන්නට ඇත.

දෙවැන්න සිදු නොවී පළමුවැන්න සිදුවන්නට බැරි ද? හැකි ය. තවමත් හැකි ය. එවැන්නක් සිදුවන්නට බැරි යයි කිසිවෙකුට කිව නොහැකි ය. පළමු ක්‍රියාව අපේ පාලනය තුළ තිබෙතත් ඊට ඇතිවන ප්‍රතික්‍රියාව අපේ පාලනයෙන් තොර නිසා ය.

එසේ වුවහොත් නැවතත් ආරක්ෂක කලාපයක් ඉදිකරන්නට සිදු වෙනු ඇත. එහෙත් එසේ කියා ඒ ඉඩම් යුද්ධය අවසන් වී වසර 5 ක් ගිය තැනත් රඳවා ගෙන සිටිය යුතු ද? එයම තවත් ගැටුමකට අවශ්‍ය තත්වයන් ගොනු නොකරන්නේ ද?

දරුවා නොමග යතැයි සිතා සදාකාලිකව දෙමාපිය තුරුලේ රඳවා ගෙන සිටින අම්මලා තාත්තලා හිතන්නේ ඔවුන් දරුවන්ට හැකි ඉහළම ආරක්ෂාව දෙන බවකි. එසේ වුව ද සමාජය ගැන නොදැනුවත්ව දිවි ගෙවමින් එසේ සුරකින මේ දරුවාට දෙමාපිය රැකවරණය නැති වූ දාක සිදුවන්නේ කාගේ හෝ ගොදුරක් වීමට ය. නැතිනම් එසේ වනු ඇතැයි දෙමාපියන් විසින් ඇති කරන ලද බයෙන් තැති ගෙන සමාජයෙන් සැගව ජීවත් වීමට ය.

ආරක්ෂාව නරක නැත. එහෙත් යම් කෙනෙක්, ජාතියක්, රටක්, ආයතනයක් අකර්ණම්‍ය කරන්නට තරම් එය ප්‍රබල වන්නේ නම් විනාශය ඊට වඩා හොඳ ය. මක්නිසාද යත් ඊට මුහුණ දී එය පරාජය කළ හැකි බැවිනි.

අවාසනාවකට අපට මිනිසුන් පරාජය කළ හැකි ය. පරාජය කළ නොහැක්කේ අවතාර ය. අතීතයේ ඇති වී අප තුළ ඇටුවම් බැස ගත් සැකය හා බිය පදනම් කර ගත් විශ්වාසයන් ය. ඇදහිලි ය. ඒවා අප අකර්ණම්‍ය කරමින් අපේ මනසේ හොල්මන් කරන නිසා ය.

සැක හා බිය අප හැමට පොදු ධර්මතාවයක් වුව ද දුර්වලයා තුළ එය වඩාත් දැඩි ව තිබේ. එය ඔහු වඩාත් දුර්වල කරයි. අකර්ණම්‍ය කරයි. අප දුර්වල වූ තරමට ආරක්ෂා වීමට ඇති වුවමනාව වැඩි වේ.

සැකය ඉදිරි පසින් ඇතුළු වන විට විශ්වාසය පෑල දොරින් පිටව යයි. බිය කවුළුවෙන් එබී බලන විට ධෛර්යය වෙනත් කවුළුවකින් පිටමං වෙයි. ධෛර්යය හා විශ්වාසය නැතිව නව දෑ නොතැනෙයි.

ශක්තිමත් තැනැත්තේ සියල්ල නැති වුව ද නැවතත් ජීවිතය අලුතෙන් පටන් ගත හැකි ය යන විශ්වාසය තුළ සැනසෙයි. දුර්වලයාට කුඩා යමක් අහිමි වුව ද දරා ගැනීම අමාරු ය. ඒ නිසා ම ඔහු වඩාත් කැමති සියල්ල තුරුළු කර ගැනීමට ය. බදා ගැනීමට ය. ආරක්ෂා කර ගැනීමට ය. ඒ සඳහා කාලය හා සම්පත් වැය කරන ඔහු ඒ නිසා ම නව දෙයක් නිර්මාණයේ ලා අපොහොසත් වෙයි. නව භූමියක් නව ක්ෂේත්‍රයක් ජය ගැනීමේ ලා ඉදිරිපත් නොවෙයි. සියල්ල තියෙන පයිසය ආරක්ෂා කිරීමට යොදවා ඇති නිසා නව යමක් කිරීමේ ලා ඔහුට ඉස්පාසුවක් නැතිවෙයි.

ආරක්ෂාව පතා කරන හිර කිරීම ම දරුවාට කැරලි ගහන්නට පොළඹවයි. සුළු ජාතිකයන්ට වෙනම රටක් ඉල්ලන්නට පොළඹවයි. අනුගාමිකයන්ට නායකයින් සැබෑම හිරිහැරයක් බවට සිංහලෙන් කියන්නේ නම් නුරුස්සන “තුවාලයක්“ බවට පත් කරයි.

අප ආරක්ෂාව පතා එල්ල කරන භූමරංගය නැවතත් කැරකී අපට ම මෙසේ එල්ල වෙන විට අප සමහර විට පමා වෙලා ය.

මෙයින් අදහස් කරන්නේ ආරක්ෂාව අත්හැරිය යුතු බව නොවේ. ඔබේ දරුවාට නිදහස දී ඉවත බලා ගෙන සිටින්නට ඔබට නොහැකි ය. ඔහුට ලෝකය ගැන කියා දිය යුතු ය. මිනිසුන් හඳුනාගන්නා හැටි ගැන දැනුවත් කළ යුතු ය. හරි වැරදි කවරේදැයි වටහා දිය යුතු ය. එහෙත් ඒ සමග ඔහු වැරදි මාවත නොගන්නා බවට කුමන බලපෑමක් යටතේ වත් නොගන්නා බවට ඔබ විශ්වාස කරන බව කියා සිටිය යුතු ය. එයිනුත් නොනැවතී ඔහුගේ තොරතුරු විමසිය යුතු ය. ගමන් බිමන් ගැන විපරම් කළ යුතු ය. ඔහු පිළිබඳ සෙවිල්ලෙන් සිටිය යුතු ය. එහෙත් ඔහුට කරදරයක් නොවිය යුතු ය. ඔබ ඔහුගේ මිතුරා විය යුතු ය. ලොව ඔහු වඩාත් විශ්වාසයට ගන්නා පුද්ගලයා විය යුතු ය.

විශ්වාසය යටතේ පමණක් සැකය තැබිය යුතු ය. විශ්වාසය අභිබවා මතු වීමට සැකයට ඉඩ නොදිය යුතු ය.

රටක බලය විමධ්‍යගත කරන විටක ද ආයතනයක පහල මට්ටමට බලය පවරන විට ද මේ කාරණය සිහිපත් කළ යුතු ය. අනෙකා සිරකර තැබීමට වුවමනා දම්වැලේ අනෙත් කොණ අප විසින් රඳවා ගත යුතු බව එසේ සිරකරන හැම විටම අප විසින් මතක තබා ගත යුතු ය. යමෙකු හිරකරන විට අනෙත් කෙළවරේ අප හිරවන බව සිහිපත් කළ යුතු ය. අපේ නිදහස ඇත්තේ අනෙකාගේ නිදහස තුළ බව එසේ පසක් කළ යුතු ය.

අනෙකා සිර කළ හැකි නම් ඒ සඳහා තමා සිරකරුවෙකු වීම වුව වටී යැයි සිතන අයට මේ උවදෙසින් පලක් නැත. ඒ අය සහජයෙන් දුර්වල මිනිසුන් ය. මේ සටහන, තමා ගැන විශ්වාස කරන, ඒ නිසා ම අනෙකා විශ්වාස කිරීමට සූදානම්, ශක්තිමත් මිනිසුන්ට ය.

නෑ බෑ නොකියා


“හැමෝගෙම හිත දිනා ගෙන ඉන්න ඕනෑ“. මේ ඔබේ පැතුම නම් ඔබ අමාරුවේ ය. හිත හොඳ අම්මණ්ඩි හැමදාම බඩින් යැයි යන වැකිය පිටුපස ඇත්තේ මේ අවදානම් ඇගවීම ය. හැම කෙනාගේම හිත දිනා ගැනීමේ එකම මග පැත්තක් නොගෙන සිටීම ය. වැට උඩ සිටීම ය. කිසිම දෙයක් ගැන තමන්ගේම මතයක් ඇති කර නොගැනීම ය. හැම දෙයකටම හූ මිටි තැබීම ය. ඔළුව වැනීම ය. එහෙටත් නැති මෙහෙටත් නැති තැනක කකුළ තබා ගැනීම ය. හැමෝම කරන දේ කිරීම ය. දඩුවම් දීමෙන් විවේචනයෙන් හොඳ නරක පෙන්වා දීමෙන් වැළකීම ය.

මෙසේ සිතන බොහෝ දෙනෙකුගේ අභිප්‍රාය ජනප්‍රිය වීම ය. කාගේත් හිත හොඳ දිනා ගැනීම ය.

11764

එහෙත් අවසානයේ සිදුවන්නේ කිසිවෙකු කැමති නොවීම ය. මතයක් නැති අස්ථානයක් නැති හැම පැත්තටම නැවෙන හිස් දුබල චරිතයක් ලෙස මතු වීම ය. එවැන්නෙකුගෙන් ලෝකයටවත් තමන්ටවත් වැඩක් නැත. ඔවුන් කපට පුද්ගලයන් විසින් තම අභිප්‍රායයන් මුදුන් පත් කරගැනීම සඳහා යොදා ගනු ලබන ආම්පන්නයන් බවට පමණක් පත් වේ.

මේ හැම දෙනාගේම හිත හොඳ දිනාගැනීමට යාමෙන් මුලින්ම නැතිවන්නේ ඔබේ අනන්‍යතාවය යි. ඔබට කියා ප්‍රතිරූපයක් මතයක් ඇති කර ගැනීමට ඔබට එවිට නොහැකි ය. ඒ ඉන්නා වටපිටාවට අනුව පාට වෙනස් කරගැනීමට ඔබට සිදු වන නිසා ය. කිසිවෙක් ඉන්පසු කිසිවක් සම්බන්ධයෙන් ඔබ ව විශ්වාස නොකිරීම ය.

දෙවැනියට ඔබට කිසිවකට හෝ කිසිවෙකුට නැතැයි කීමට බැරි වේ. ඒ එයින් ඔවුන් තරහ වෙතැයි යන බිය ඔබට කරදර කරන නිසා ය. එහි ප්‍රතිඵලය ද ඔබ අන් අය අතේ නැටවෙන රූකඩයක් වීම ය. ඔබට කියා ජීවිතයක් ඔබට නැති වීම ය.

තෙවැනිව ඔබට ඔබ කවුදැයි තේරුම්ගත නොහැකි වේ. ඔබව ගවේෂණය කිරීමට ඔබට පවා නොහැකි වේ. ඒ අන් අය වෙනුවෙන් ඔබ සියල්ල අතහැර දමා ඇති නිසා ය. ඔබේය කියා කිසිවක් ඔබට නැති නිසා ය. එයින් ඇති කරනු ඇත්තේ පහසුවෙන් සමනය කළ නොහැකි හිස් බවකි.

ඔබ නිසා කිසිවක් කිසිවෙකු වෙනස් වන්නේ නැත. යමෙකුගේ ජීවිතය වෙනස් කළ හැක්කේ ඔහුට ඇයට විරුද්ධ වීමෙනි. ඔහු ඇය නොදකින පැත්තක් පෙන්වා දීමෙනි. එහෙත් අමනාප වෙතැයි යන බිය නිසා එවැන්නක් ඔබට කළ නොහැකි ය.

විවේචනය කෙනෙකු වෙනස් කරයි. දියුණු කරයි. එහෙත් ඔබ හැමෝගේම හිත දිනා ගැනීම උදෙසා කිසිවෙකු විවේචනය කරතැයි සිතන හැම එකකින්ම මිදෙන්නේ නම් ඔබට සිදු වන්නේ කිසිත් නොකර නිකම් සිටීමට ය.

ඔබ යමක් කළ යුත්තේ එය නිවැරදි නිසා මිසක එයින් ඔබට යමක් අත්වෙතැයි ලැබෙතැයි සිතා නොවේ. අන් අයගේ කැමැත්ත පතන ඔබ කරන්නේ නිවැරදි දේ නොවේ. වැඩි දෙනෙක් කැමති දේ ය. ඒ නිසාම ඔබට නිවැරදි දේ කළ නොහැකි වෙයි. ඔබ සතුව ප්‍රතිපත්තියක් නොපිහිටයි.

ඔබට සතුට අහිමි වේ. ඒ එකකු සතුටු කරන්නට යන විට තවකෙකු අමනාප වන නිසා ය. ඒ අමනාපය ඔබට වද දෙන නිසා ය. ඒ එක අමනාපයෙන් ඔබේ අරමුණ – හැම කෙනෙකුම හොඳින් තබා ගැනීමේ අරමුණ – පරදින නිසා ය. මේ නිසා හැමෝගෙම හිත දිනා ගෙන සිටීමේ අරමුණින් ඔබ ගැලවිය යුතු ය. එය කිසිදු තේරුමක් නැති අපේක්ෂාවකි. ඉලක්කයකි.

එයින් අදහස් කරන්නේ ඔබ සෙස්සන්ට අසංවේදී විය යුතු බව නොවේ. ඔවුන් උදෙසා ඔවුන්ගේ කැමැත්ත හිත හොඳ උදෙසා ඔබ ඔබව පාවා නොදිය යුතු බව ය. ඔබටත් ලෝකයටත් වැඩක් ඇති කෙනෙකු වීම සඳහා හැමෝගේම හොඳ හිත දිනාගැනීමේ අභිලාශය අත් හැරිය යුතු බව ය.

ඔබ කැමති විය යුත්තේ ගරු කළ යුත්තේ පෙනී සිටිය යුත්තේ සෙසු අය වෙනුවෙන් නොවේ. ඔබ නිවැරදි යැයි සිතන ප්‍රතිපත්ති වෙනුවෙන් ය. විශේෂයෙන් ලොව කොතැනක වුවත් පිලිගැනෙන විශ්වීය ප්‍රතිපත්ති වෙනුවෙන් ය. සාධාරණත්වය, යුක්තිය, අවංකත්වය, මිනිසුන් කෙරෙහි ගෞරවය, යමක ගුණාත්මක භාවය සාක්ෂාත් කර ගැනීම වැනි උත්තරීතර අගයන් වෙනුවෙන් ය.

“ඔබගේ අම්ම ද නැතිනම් ඔබගේ බිරිඳ ද?“ යන බයිලා ගීතය ඔබ අසා ඇතිවාට සැක නැත. ප්‍රතිපත්ති මත පිහිටා කටයුතු කරන ඔබට එවැනි ප්‍රශ්න කිසි දිනෙක වද නොදෙනු ඇත. මට ඒ දෙදෙනාම ඕනෑ යයි සෙවල උත්තරයක් දෙමින් ලිස්සා යෑමට ප්‍රතිපත්ති මත පදනම් ව ජීවිතය ගෙවන ඔබට සිදු නොවනු ඇත. ඔබ තෝරාගනු ඇත්තේ අම්මා හෝ නැතිනම් බිරිඳ යන ළදරු උත්තරය නොවේ. නිවැරදි පැත්ත ය. සාධාරණත්වයේ පැත්ත ය. යුක්තියේ පැත්ත ය. ගෞරවාන්විත අස්ථානයේ පැත්ත ය.

කිසියම් හේතුවක් නිසා සමහරු එක් අන්තයකට ඇලෙති. එක්කෝ අම්මා ය. නැතිනම් බිරිඳ ය. ප්‍රතිපත්තිය කුමක් වුව ද සදාතනිකව එකම පැත්තක් ඒ උදවිය ගනිති. ඒ අය සැබෑ වහල්ලු ය.

සමහරු මේ ලෙස ඇලීමට තෝරා ගන්නේ අම්මා හෝ බිරිඳ නොවේ. ඇතැම් විට මිතුරෙකි. නැතිනම් සතුරෙකි. ඇලෙනවා යයි කීවා ට දෙවැනි කී තැනැත්තා සමග ඔහු ඇලෙන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට ගැටීමට වග බලා ගැනේ. එය ද එක් ආකාරයක ඇලීම කි. ඉන් පසු ඔහුගේ සියල්ල මෙහෙයවන්නේ සතුරා ය. ජීවිතය ම සකස් කර ගන්නේ සතුරාගෙන් පලි ගැනීමට ය. ඔහු සමග ගනුදෙනු බේරා ගැනීම ට ය.

සමහරු ඒ වෙනුවට තෝරා ගන්නේ මිල මුදල් ය. වස්තු සම්පත් ය. ප්‍රතිඵලය එක ම ය. ජීවිතය ම සකස් වන්නේ ඒ වෙනුවෙනි. සල්ලි ලැබෙනවා අම්මා මොකද බිරිඳ මොකද? ඕනෑම දෙයක් උහු විකුණති. ශරීර සෞඛ්‍යය ද මිතුරන් ද තම අනාගතය ම ද ඒ වෙනුවෙන් පරදුවට තබති.

තවත් අය කරන්නේ ඒ වෙනුවට රැකියාවේ අභිවෘද්ධීය තෝරා ගැනීම ය. වෘත්තීය හිණිමගේ ඉහළට ම යෑම සඳහා ඔහු සියල්ල කැප කරන්නේ ය. රෑ වෙනතුරු ඒ වෙනුවෙන් කඹුරන්නේ ය. දවසේ නොනිදා සිටින හැම පැයක් ම ද හැම දිනයක් ම ද ඒ සඳහා උගස් කෙරේ.

තවත් අය තමන් සිය කේන්ද්‍රයට හැටියට තබා ගනිති. සියල්ල තමන්ට ය. තම සුඛ විහරණය උදෙසා ය. ඊට පසු සියල්ල සකස් වන්නේ ඒ සඳහා ය. තමන් අවට සිටින සියල්ලෝ ඒ වෙනුවෙන් කැප විය යුතු යැයි උහු සිතති. අවසානයේ මේ උමතුව උසුලා ගැනීමට බැරි ව සෙස්සන් වෙන් ව යන තුරුම හේ නොනැවතී ඒ පසු පස හැලමේ දුවයි.

ප්‍රතිපත්ති හැරෙන්නට සිය කේන්ද්‍රය ලෙස මෙසේ වෙනත් ඕනෑ ම දෙයක් තෝරාගන්නා මිනිසා අවසානයේ තමන් තෝරාගත් දෙය පවා සාක්ෂාත් කර ගැනීමේ අපොහොසත් වෙයි. ඒ සඳහා අවශ්‍ය සහය නොලැබ අවසානයේ ව්‍යාසනයට පත් වේ.

ප්‍රතිපත්තිය වැදගත් වන්නේ මේ ව්‍යාසනයෙන් මිදීම ට ය. ඉන්ද්‍ර ඛීලයක් සේ නැගී සිටීම ට ය. එසේ කරන තැනැත්තේ බොහෝ දෙනෙකුගේ සහය ලබයි. දිගු කාලීන ව ජය ලබයි. තමන් ද තමන් සගයින් ද මුළු ලෝකය ම ද ජය ගනියි, දිනවයි.

කිසිවකුගේ පැත්ත නොගෙන සිටීමත් එක් පැත්තක් තෝරාගෙන ඒ මත පිහිටා ඉතිරි සියල්ල පරදුවට තැබීමත් යන අන්ත දෙකින් මිදිය හැක්කේ ප්‍රතිපත්ති පමණක් ගුරු තන්හි ලා සැලකීමෙනි.

මේ කී දෑ ඕනෑම කෙනෙකුට වැදගත් උවදෙසකි. එහෙත් කළමනාකරුවන්ට එය වඩාත් සුවිශේෂ ය. ඔවුන්ට එය මග හැරිය නොහැකි ම පාඩමකි. ඒ පාර්ශවකරුවන් විශාල සංඛ්‍යාවක් සමග කළමනාකරුවෙකුට ගනුදෙනු කිරීමට සිදු ව ඇති හෙයිනි.

උඩ පැන්නොත් බිම වැටේ


ඇඟිල්ලෙ තරමට ඉදිමියං. මුදුනා වෙන්න යන්න එපා. උඩ පැන්නොත් බිම වැටේවි. මෙවැනි අවවාද අනුශාසනාවල කෙළවරක් නැත. මේ හැම එකකින්ම කියන්නේ එකම දෙයකි. ඉන්න විදිහට ඉන්න කියා ය.

සමහරක් කියන්නේ ආදරේට ය. අපට තියෙන හිතේෂී කමට ය. නටන්න ගොස් අප පස්ස බිම ඇන ගනීවි දැයි යන බියට ය. සමහරක් කියන්නේ තරහට ය. උඩ පැන ඉහළ අත්තකට නගි දැයි යන ඉරිසියාවට ය. ඉහළ ගොස් උන්ට කෙළවාවි දැයි යන බිය ට ය. අරමුණ කුමක් වුව ද කියන පණිවුඩය එක ය. එහි මුඛ්‍ය අර්ථය වර්ධනය වනු එපා කියා ය. අතීතයේ  පැවතුනු විදිහට පවතින්නට කියා ය. බහුතරය සමග සිටින්න කියා ය. ඒ තුළ සැඟවෙන්නට කියා ය.

11420

මෙහෙම අවවාද වලින් පිරුණු රටක් එක තැන පල්විම අහම්බයක් ද? අරුමයක් ද? නැත. එවැනි රටක් බිඳ දමන්නට සතුරන් වුවමනා නැත.

ඉන්නා විදිහට ඉන්නා එක ඇත්තට ම පහසු ය. එහෙව් එකේ එසේ නොඉඳ කිසියම් කෙනෙක් පියවරක් ඉදිරියට පය තබන්නේ ඇයි? එක හේතුවක් වන්නේ එක තැන ලැගීම කම්මැලි වීම ය. අනෙක් හේතුව වන්නේ එසේ සිටීම සතෙකුට මිස මිනිහෙකුට කිරීම අපහසු වීම ය. මිනිසා හැදී ඇත්තේ ම වෙනස් වන්නට ය. වර්ධනය වන්නට ය.

වඩු කුරුල්ලන් මිට වසර දහසකට පෙර නිම කළ වඩු කූඩුව අදත් හදන බව අපි දනිමු. එහෙත් මිනිසුන්ගේ ගෙවල් කොතෙක් නම් වෙනස් කම් වලට බඳුන් වී ඇත් ද? ඒ නව දේ කිරීමේ, වෙනස් දේ කිරීමේ, නොතිත් ආසාව නිසා ය. නිසඟ මිනිස් ගතිය නිසා  ය.

මිනිස් ශිෂ්ඨාචාරය සෙසු සතුන් අතර මග දමා ඉදිරියට ම පිය මැන්නේ ද ඒ නිසා ය. අලුත් අලුත් දෑ නොතනන ජාතිය ලොව නොනගී යයි කුමාරතුංග මුණිදාසයන් කීවේ ද ඒ නිසා ය. අතීත විභුතිය ගැන කතා නවත්වා අපට අද කළ හැකි නව දේ සෙවිය යුත්තේ ද ඒ නිසා ය. බිම වැටේ දැයි බිය වෙමින් සිටින්නේ නැතිව අවශ්‍ය ශක්තිය ලබාගෙන උඩ පැන ඉහළ අත්තක් අල්ලා ගත යුත්තේ ද ඒ නිසා ය.

එසේ  වුව ද සමාජ තහංචි විසින් අපේ මේ නිසඟ ශක්තිය අඩ පන කොට තිබේ. අප ආසාවෙන් ගායනා කරන ගීත පවා සැකසී ඇත්තේ ඒ තහංචි නැවත නැවතත් මතක් කරනු පිණිස ය. පිදුරු සෙවි කළ පැල්පතේ ඇති සාමය මහ මන්දිරේ නැති බව කියන විට අප තේරුම් ගත යුත්තේ මුත්තලා හිටි පැල්පත සොඳුරු බව ය. එයින් නික්ම මන්දිර තැනීමෙන් අප කළේ වරදක් බව ය. වඩු කුරුල්ලා මෙන් මුත්තාගේ පැල වැනි එකක් හදා ගත්තේ නම් අප අද විඳින අකරතැබ්බයන්ගෙන් ගැලවීමට පුළුවන් බව ය. අඩු වශයෙන් මෙතැනින් එහාට අඩියක් වත් නොසෙල්විය යුතු බව ය. අප අභියෝග කළ යුත්තේ මේ අපට හොරා අප හදවතට කා වද්දන්නට හදන මේ තහංචි වලට ය. සීමා මායිම් වලට ය. වැට කඩොලු වලට ය.

සබඳ අපි කඳු නොවෙමු උනුන් පරයා නැගෙන කියන ප්‍රතිගාමී සිංදුව ඉවතලා කඳු වී නතර නොවී හැකිනම් හාත්පස ආලෝකය විහිදන ගිනි කඳු බවට පත් විය යුත්තේ ඒ නිසා ය.

කවි සිංදුවල පමණක් නොව මේ නිශේධනීය අධෛර්ය කරවන සිතුවිලි ඇති ඉපැරණි හැම දෙයක් ම අත් හල යුතු ය.

කියන්න ලෙහෙසි ය. කරන්න අමාරු ය. විශේෂයෙන් අප වැනි රටක අමාරු ය. එක තැන ලැගීමෙන් නොනැවතී වැටුනු තැනටම වී නිදාගෙන ද ඉන්නා මිනිසුන් සිටින අප වැනි රටක එය අමාරු ය.

මිනිසුන් නිදා ගෙන ඉන්නා තැනක නැගිට ඇවිදින මිනිසා නිදන මිනිසුන්ගේ නින්දට බාධාවක් බවට පත් වන හෙයිනි. නිදන කට්ටියටම එක් වී ඇවිදින එකාට තඩි බාන්නට හෝ ඔහු නිහඩ කරන්නට කටයුතු කරන්නට පුළුවන් බැවිනි.

මා වැඩ කළ එක් ආයතනයක ප්‍රධානියෙක් මට අපූරු අවවාදයක් දුන්නේ ය. ඒ ලස්සණ කතාවක් කීමෙන් පසු ය. කැලෑවේ තුරු මුදුන් වලින් තැනෙන හරිත රේඛාවක් තිබේ. කිසියම් ගසක් මේ හරිත රේඛාව ඉක්මවා ගිය විට සිදුවන්නේ හමා යන සුළගට නිරාවරණය වීම ට ය. සුළග නිසා ඇතැම් විට කරටියෙන් ම කඩා දැමීමට ලක් වීමට ය. ඒ නිසා කළ යුත්තේ ආවරණය වී ඉඳීම ය. හරිත රේඛාවෙන් මතු නොවී සිටීම ය. සැගව සිටීම ය.

මට සිතුනේ ඊට වෙනස් ලෙස ය. කිසිවෙකුට හරිත රේඛාවෙන් මතුවන්නට හැකි නම් ඔහුගේ ඇයගේ මුවාවෙන් සෙසු අයට ද එයින් මතු විය හැකි ය. සැවොම එක වගේ නිර්භීත නැත. ඒ නිසා ම කළ යුත්තේ එසේ මතුවන නිර්භීත අයට දිරි දීම ය. නායකයින් අවශ්‍ය සැගවී සිටීමට හා පසුබැසීමට උපදෙස් දීමට නොවේ. මතුව පහර දීමට උනන්දු කර වීමට ය. මිනිසුන් තුළ ඇති හුඹස් බිය පහ කිරීමට ය.

අපට ඉන්නේ එසේ මතුවන්නට තනන උන් ද අධෛර්ය කරන නායකයින් ය. උපදේශකයින් ය. අප බිය වද්දන අපව අකර්ණම්‍ය කරන නායකයින් ය. අපේ ප්‍රශ්නය ද එය ම ය.

එය එසේ වුව ද ඔබ මෙතෙක් සිතා සිටියේ පසු බැස සැගවෙන්නට නම්, එසේ කළේ කවරෙකුගේ උපදෙස් අනුව වුව ද ඒ ගැන අවසාන විශ්ලේෂණයේ දී වගකිව යුතු වන්නේ ඒ කවරෙකුවත් නොව ඔබ ම ය. ඒ නිසා සමාජය එසේ අපට උපදෙස් දුන් නිසා කළා යැයි ගැලවෙන්නට අපට බැරි බව අප වටහා ගත යුතු ය. අප ගැන අප වගකිව යුතු ය.

ඒ නිසා, නායකයින්ට බැණ දොඩමින් කාලය ගත කිරීමේ තේරුමක් නැත. උන් ඇතැම් විට උපදෙස් දෙන්නේ උන් දන්නා තාලයට ය. උන් දන්නා පමණට ය. ඇතැම් විට මතු නොවී සැගවෙන්නට කියන්නේ මතුවුනොත් දවසක තමන්ටත් තර්ජනයක් එල්ල වෙතැයි යන බිය නිසා ද විය හැකි ය. ඒ කුමක් වුව ත් අප ඒවා අසා ඒ අනුව අපේ ජීවිත සකස් කර ගන්නේ නම් අවසන වැරදිකරුවන් වනු ඇත්තේ අප ය. ඒ නිසා මේ බියෙන් මිදෙන්නට අදිටන් කළ යුතු ය.

ඊළගට මතු වන ප්‍රශ්නය ප්‍රතිවිපාක නොබලා මතු වීම නුවණක්කාර ද යන්න ය. විය හැකි අවදානම ගැන වගේ වගක් නැතිව බෙල්ල දීම කළ යුතු ද යන්න ය.

නැත. මතු වීම ප්‍රවේසමෙන් කළ යුතු ය. පස් මහ බැලුම් බලා කළ යුතු ය. ශක්තිය වඩා ගෙන කළ යුතු ය. නිසි වෙලාව බලා කළ යුතු ය. දුර්වලකම් දැන කළ යුතු ය. මතු විය තර්ජන ගැන තක්සේරුවකින් කළ යුතු ය. එලඹෙන අවස්ථා ගැන සුපරීක්ෂාවෙන් කළ යුතු ය. අවදානම ගැන නිසි තක්සේරුවකින් කළ යුතු ය.

ඒ නිසා ම මුවා වී අකර්ණම්‍ය වීමේ ප්‍රතිපක්ෂය වන කිසි දෙයක් නොබලා ඉදිරියට පැමිණීමේ පුහු වීරත්වය ද හුඹස් බිය තරමට ම අත් හළ යුතු ය.

අප හැමට මොළයක් ලබා දී ඇත්තේ සිතන්නට ය. කිසිවෙකු හෝ දෙන උපදෙස් බාර ගැනීමට පෙර විමසන්නට ය. විමසා ක්‍රියාත්මක වීමට ය.

බල්ලාගේ වැඩේ සහ බූරුවාගේ වැඩේ


බල්ලාගේ වැඩේ බූරුවා විසින් නොකළ යුතු ය. අපේ ජනවහරේ එන මේ උපදේශය වත්මන් ලෝකය තුළ විශේෂයෙන් කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් කොතෙක් දුරට අදාළ වන්නේ දැයි අප විසින් විමසිය යුතුව තිබේ.

අපේ ආයතන තුළ වැඩ කරන බොහෝ අය මේ උපදේශය හිස් මුදුණින් පිළිගන්නා අය ය. ඒ නිසා ම තමන්ගේ රාජකාරි ලයිස්තුවේ නැතිනම් ඒ වැඩයට අත ගසන්නේ නැත. රෝගියාගේ ට්‍රොලිය තල්ලු කිරීමේ රාජකාරිය පැවරුණු සාත්තු සේවකයෙක් සිටින බැවින් හෙද නිලධාරියෙක් හෝ වෛද්‍ය නිලධාරියෙක් ඊට අත ගසන්නේ නැත. සාමාන්‍ය තත්වයක් යටතේ එය නිවැරදි ය.
එහෙත් ජිවිතයත් මරණයත් අතර සටනක යෙදී සිටින රෝගියෙකු සිටින තැනක ද එවැන්නක් සිදු වන්නේ නම් තත්වය බරපතළ ය.

මුල් ඡයාරූපයේ දැක්වෙන්නේ තමන්ගේ රාජකාරියට අයිති වන්නේ පාරේ සුදු ඉර ඇඳීම පමණක් නිසා දර ඉත්ත ඉවත් කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළ පින්තාරුකරුවෙකුගේ කතාව ය. මේ ඡයාරූපය දැක හිනැහෙන අප මීට සමාන කටයුතු අපේ කාර්යාල වල වැඩ බිම් වල අප ම කරන බව අමතක කරමු.

වැඩ බෙදා ගැනීම ඵලදායකත්වය ඇති කිරීම සඳහා අවශ්‍ය ය. වෛද්‍යවරයෙකුගේ කාලය ට්‍රොලියක් තල්ලු කිරීම සඳහා යෙදවීමේ තේරුමක් නැත. එහෙත් එය අවශ්‍ය වන්නේ හදිසි ලෙඩෙකුගේ දිවි බේරා ගැනීමට නම් එවැනි තැනක ට්‍රොලියක් තල්ලු කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කරන වෛද්‍යවරයෙකුගේ කාලය ද කිසි කමකට නැත.

බල්ලාගේ වැඩ බූරුවා කළ යුතු නැත. ඒ සාමාන්‍ය තත්වයන් යටතේ ය. එසේ නොමැති ව එය දේව නියමයක් සේ සළකා කටයුතු කරන්නට අපට අවසර නැත. රාජකාරි බෙදන ඉරි සැළකිය යුත්තේ මහාමාර්ගයක ඇති තනි ඉරි හැටියට නොවේ. කඩ ඉරි හැටියට ය. එසේ වුව ද මහාමාර්ගයේ තනි ඉර කිසි දු සැළකීමකින් තොරව කපන අපේ මිනිස්සු රාජකාරියේ කඩ ඉරි ද තනි ඉරි හැටියට සළකති. ඒ කබරගොයා ද තලගොයා වීමේ න්‍යාය අනුව ය.

දෙවැනි ඡයාරූපයෙන් දැක්වෙන්නේ තමන්ගේ වපසරියෙන් පිට පැන වැඩ කරන රථවාහන පොලීසියේ නිලධාරීන් පිරිසකි. ඔවුන් මේ යෙදී සිටින්නේ මහමග දෝරේ ගලමින් යන වැහි වතුර බැස නොයන්නේ ඇයි දැයි පිරික්සීමක ය. එය ඔවුන්ගේ රාජකාරිය නොවේ. එහෙත් ඒ ගැන නොසළකා රථවාහන හසුරුවන්නට බැරි ය. ඒ නිසා තම වැයික්කියෙන් පිට පැන වෙනත් රාජකාරියක යෙදීමට ඔවුනට සිදු ව තිබේ. ඔවුහු එය අනලස්ව සිදු කරමින් සිටිති.

ඒ එක් පැත්තකි. අනෙක් පැත්ත ඊටත් වඩා ප්‍රශ්න කාරී ය.

අවශ්‍ය තැන්වල දී නොකළ ද අනවශ්‍ය තැන්වලදී බල්ලාගේ වැඩ කරන්නට ඉදිරිපත් වන බූරුවන්ගෙන් ද අපේ ආයතන වලට අඩුවක් නැත.

පවරන ලද රාජකාරියක් කරන කෙනෙකුගේ වැඩ වලට අත පොවමින් ඔවුන්ට නිසි නිදහස නොදෙන සුපරීක්ෂකයන් කරන්නේ එවැනි වැඩකි. වැඩ අනුයුක්ත කිරීමේ නිසි කලාව ඔවුන් දන්නේ නැත. වැඩ අනුයුක්ත කිරීමේ දී අප කරන්නේ අපේක්ෂිත ඉලක්ක ලබා දීම ය. ඒ ඉලක්ක ලගා කර ගත් බව මණින නිර්ණායකයන් කවරේ දැයි කියා සිටීම ය. අවශ්‍ය සම්පත් ලබා දීම ය. අවශ්‍ය කුසලතා ලබා දීම ය. අවශ්‍ය දැනුම ලබා දීම ය. ඊට පසු අවශ්‍ය ම නම් ඒ සඳහා අනුගමනය කළ හැකි විකල්ප මාර්ග කීපයක් අනාවරණය කර දීම ය. ඊට පසු අවශ්‍ය නම් පසු විපරම් කරමින් ඉලක්ක කරා ළගා වේ දැයි අවධානයෙන් සිටීම ය. එතෙකුදු ඒ වැඩ කළ යුතු නිශ්චිත ආකාරයක් නිර්දේශ නොකිරීමට අප ප්‍රවේශම් විය යුතු ය. වැඩය බාර දුන් තැනැත්තාට එය කිරීමට අවශ්‍ය නිදහස අප ලබා දිය යුතු ය. ඔහුගේ හෝ ඇයගේ නිර්මාණශීලිත්වය පුබුදු කරන්නට තමන්ගේ ආරකට වැඩ කරන්නට ඉඩ හසර ලබා දිය යුතු ය. බොහෝ සුපරීක්ෂකයන්ට නොහැකි ඒක ය. වැඩ අනුයුක්ත කළ එකාට කීර්තිය ලැබෙන ඒ වැඩ පිළිවෙල වෙනුවට පස්සෙන් පන්නමින් තමන් සියල්ල කරන බව අගවන වැඩ ශෛලියක් ඔවුහු අනුගමනය කරති. බල්ලාට බාර දුන් වැඩේ බාර දුන් බූරුවාම විසින්ම කරන්නට හදන සෙයක් බලා සිටිනවුනට එවිට පෙනේ.

බොහෝ විට එයට හේතුව තමන් සුපරීක්ෂකයෙක් හැටියට උසස්වීමක් ලැබුවේ වුව ද සේවකයෙකුගේ මට්ටමෙන් මිදීමට ඔහුට නොහැකි ව තිබීම ය. ඒ සම්බන්ධයෙන් දොස් පැවරිය යුත්තේ එවැනි සුපරීක්ෂකයන්ට පමණක් නොවේ. එවැනි උසස්වීමක් ලබා දීමේ දී නව තනතුරට අවශ්‍ය දැක්ම ආකල්ප කුසලතා හා දැනුම ලබා දීමට අසමත් වන කළමනාකාරිත්වයට ය.

කොට්ඨාෂයක් බාර ව කටයුතු කළ ඉංජිනේරුවෙකු එම ආයතනයේම ප්‍රධානියා බවට පත් වුනු කල ද කරන්නේ කොට්ඨාෂ පාලනය නම් ආයතනයට දෙයියන්ගේ පිහිට ය. බොහෝ ආයතන වල අප දකින්නේ ම එවැනි නායකත්වයන් ය. තමන් දැරූ මුල් තනතුරෙන් එහාට පරිණත නොවූ මිනිසුන් නායකත්ව භූමිකා උසුලන ආයතනයන් ය.

රටක ජනාධීපති කෙනෙකු චිත්‍රපටි වාරණය කිරීමට යා යුතු නැත. ගමක් ගානේ ගොස් බෝක්කු හදන්නට නියෝග දිය යුතු නැත. අපරාධකරුවන් අල්ලන්නට පරීක්ෂණ කණ්ඩායම් අහවල් ගණනක් පත් කරන්න යැයි පොලීසියට උපදෙස් දෙන්නට යා යුතු නැත. ඔහු කළ යුත්තේ රටේ ඉදිරි ගමනට අවශ්‍ය මූලික වෙනස් කම් කවරේදැයි සොයා බැලීම ය. රටක් නිසි පරිදි ඉදිරියට යෑමට රටේ ප්‍රතිපත්ති කෙසේ සකස් විය යුතු දැයි සොයා බැලීම ය. ඒවා සඳහා නිසි යාන්ත්‍රණයන් සකස් කිරීම ය. එසේ සකස් කරන ලද ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය නෛතික හා ආයතනික කටයුතු සකස් කිරීම ය. මුලම්‍ය ම ය පහසුකම් ලබා දීම ය. එදිනෙදා වැඩ වෙනුවට දිගුකාලීන ගමන් මග ගැන අවධානයෙන් සිටීම ය. හදිසි වැඩ පස්සේ දුවනු වෙනුවට වැදගත් වැඩ පිරික්සීම ය.

රටක් සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොව ආයතනයක් සම්බන්ධයෙන් ද මේ තත්වය අදාළ ය. අවශ්‍ය වනුයේ පහළම සේවකයන් පස්සෙන් පන්නනු වෙනුවට ඉහළ කළමනාකාරිත්වය හරහා ආයතනයේ පද්ධති හා යාන්ත්‍රණ හරහා ඔවුන් පාලනය කරන්නට කල්පනා කරන නායකයින් ය.

ඒ වෙනුවට අප අත් දැක ඇත්තේම ක්ෂුද්‍ර කළමනාකරණයේ යෙදෙන කුඩා කරුණු සොයමින් ලතවෙන නායකයන් ය. බල්ලාගේ වැඩේ කරන්නට යන උදවිය ය.

එක් පැත්තකින් රාමුවකට සීමා වන්නේ නැති තරමට නම්‍යශීලිත්වයත් අනෙත් පැත්තෙන් තමන්ගේ වපසරිය ගැන අවබෝධයෙන් ඉන් පිටතට විසි වන්නේ නැති ද්‍රෘඪ භාවයත් අපට අවශ්‍ය ව තිබේ. බල්ලාගේ වැඩේ නොකරන්නේ නමුත් අවශ්‍ය තන්හි ඒ සඳහා වුව ද සූදානම් මිනිසුන් අපට අවශ්‍ය ව තිබේ. බූරුවන් සිටිය ද එවන් හිතන මතන මිනිසුන්ගේ හිගයක් අපට තිබේ. ඒ සමහර විට ජන කතාවේ පරිදි බූරුවා තේරුම් ගැනීමට නොහැකි ජනතාවක් ඉන්නා නිසා ද විය හැකි ය.

එහෙත් මේ තත්වය අවබෝධ වන්නේ නම් එයින් මිදීමට අපහසු නැත. නායකයින් සිටින්නේ ජනතාව අනුගමනය කරන්නට නොවේ. ඔවුන් වෙනස් කරන්නට ය.