රාජ්‍ය කළමනාකරණය ෆේල් ය


Political Exclusion Breeds Extremism, and Inhibits Respect ...

පාස්කු ඉරිදා ඛේදවාචකය රාජ්‍ය කළමනාකරණයේ පැහැදිලි බිඳ වැටීමක් පෙන්නුම් කරන්නේ ය. අපේ කම්පාව දෙගුණ තෙගුණ වන්නේ කළමනාකරණයේ එවැනි බිඳ වැටීමක් නොවුනේ නම් මේ ඛේදවාචකය වැළැක්විය හැකි ව තිබුන බව පෙනෙන නිසා ය.

පළමු බිඳ වැටීම සිදු වන්නේ ජාතික ආරක්ෂක මණ්ඩලය නම් වූ තීරණාත්මක ආයතනයට නිශ්චිත ආයතනික ව්‍යුහයක් නොමැති වීම හේතුවෙනි. කැඳවිය යුත්තේ කවුද නොකැඳවිය යුත්තේ කවුද යැයි නියමයක් නොතිබීම හේතුවෙනි. අප එසේ කියන්නේ ඒ බව වාර්ථා වන සිද්ධි වලින් හැගෙන නිසා ය. වාර්ථා වන පරිදි පසුගිය සය මස තුළ ජාතික ආරක්ෂක මණ්ඩලය රැස් වූ එකම වතාවකවත් ඊට අගමැති හෝ රාජ්‍ය ආරක්ෂක ඇමතිවරයාට ආරාධනා කොට නැත. සිද්ධිය වූ දා පවා අගමැති සමග එක්ව සාකච්ඡා කරන්නට එහි සාමාජිකයන් ඉහලින් අවසරයක් ලැබෙන තුරු ඉදිරිපත් වී නැත.

එය ජනාධිපති තුමා හා අගමැති තුමා ද අතර පුද්ගලික කෝන්තරයක් නිසා ඇති වුනාය යන සමාජ මතයට තවම රජය පැත්තෙන් අභියෝගයක් එල්ල වී නැත. ජාතික ආරක්ෂාව පුද්ගලික කෝන්තර හේතුවෙන් පරදුවට තැබිය හැකි දෙයක් නොවේ. එසේ වුව ද එය සිදු වූයේ ඒ නිසා ම යැයි කීමට තරම් තොරතුරු තවමත් අප සතුව නැත. ඒ නිසා ඒ නිගමනයට බැස චෝදනා එල්ල කිරිමට අපි අපේක්ෂා නොකරමු.

එසේ වුව ද එය කෙසේ වූයේ දැයි පැහැදිලි කරන කෙනෙක් නොවන නිසා අපට අපේ නිගමනවලට බැසීමට සිදු වේ. ඒ කළමනාකරුවෙකුගේ කෝණයට සීමා වෙමිනි. මුලින් ම බැස ගත හැකි නිගමනය වන්නේ ජාතික ආරක්ෂක මණ්ඩලයට අහවල් අහවල් අය සිටිය යුතු යැයි නියමයක් තිබි නැති බව ය. එය වඩාත් සනාථ වන්නේ අගමැති හෝ රාජ්‍ය ආරක්ෂක ඇමතිවරයාට ආරාධනා නොලැබුනේ වුව ද විපක්ෂයේ මන්ත්‍රිවරු දෙපලක් ද ඊට සහභාගි කර ගෙන ඇති නිසා ය. එයින් එක් අයෙකු ගරු තිලංග සුමතිපාල මන්ත්‍රීතුමා බව ද අනෙකා ගරු දයාසිරි ජයසේකර මන්ත්‍රීතුමා බව ද සඳහන් වී තිබිණි. ඔවුන්ගේ පසුබිම බැලූ විට ඔවුන් ජාතික ආරක්ෂක මණ්ඩලයට සම්බන්ධ කර ගැනීමට තරම් කාරණයක් අපට පෙනෙන්නේ නැත. එයින් ද පෙනෙන්නේ මේ වැදගත් ආයතනික ව්‍යුහයට කවුරුන් ඇතුළත් දැයි පිළිගත් සම්මතයක් තිබී නැති බව ය. එය රාජ්‍ය නායකයාගේ අභිමතය පරිදි සිදු වන්නට ඇති බව ය. රාජ්‍ය ආරක්ෂාව රාජ්‍ය නායකයාගේ පෞද්ගලික අභිමතය අනුව කරන කටයුත්තකට වඩා බරපතල එකක් නිසා ඒ සම්බන්ධයෙන් සම්මතයන් තිබිම වැදගත් ය.

මේ වැරැද්ද දෙගුණ වන්නේ අගමැතිතුමා හෝ රාජ්‍ය ආරක්ෂක ඇමතිවරයාට ද එය ප්‍රශ්නයක් වී නොතිබිම ය. තමන් ආණ්ඩු කරන්නේ නම් එම ආණ්ඩුව වගකියන රාජ්‍ය හා ජාතික ආරක්ෂාවට අදාළව තමන්ට කැඳවීමක් නොලැබෙන්නේ නම් ඒ සම්බන්ධයෙන් අර්බුදයක් මතුවන තුරු මුණිවත රැකිම නායකයන්ට තරම් නොවන නිසා ය. ඒ ප්‍රශ්නය රාජ්‍ය නායකයා වෙත පමණක් නොව ජනතාවට ද එසේත් නැත්නම් අඩු වශයෙන් ජනතා නියෝජිතයන් සිටින පාර්ලිමේන්තුවට ද යොමු කළ යුතු ව තිබූ නිසා ය.

ඊළග ප්‍රශ්නය නම් රාජ්‍ය නායකයා රටින් බැහැරව ගොස් ඇත්තේ වැඩ බැලීමට කෙනෙකු නැතිව විම ය. එපමණක් නොවේ. ආරක්ෂාක ඇමතිවරයා පමණක් නොව නීතිය හා සාමය බාර ඇමතිවරයා ද වන රාජ්‍ය නායකයා රටින් බැහැරව ගොස් සිටියේ ඒ කිසිදු පදවියකට අනුප්‍රාප්තිකයන් නැතිව ය.

සාමාන්‍ය ආයතනයක පවා දිනක දෙකක නිවාඩු ගන්නා සිල්ලර සේවකයෙකු වුව ද තමන් නැති කළ අහවලා වැඩ බලන්නේ යැයි දැක්විය යුතු යැයි නියමයක් පවතී. එය අප දන්නා පරිදි ඇමති පදවි සඳහා ද රාජ්‍ය නායක පදවිය සඳහා ද අදාළ ය. එහෙත් මෙවර ඒ කිසිවක් සිදු ව නැත. එය එසේ සිදු වූයේ කෙසේ ද? ඒ සම්බන්ධයෙන් අප ඇගිල්ල දිගු කළ යුත්තේ කාට ද?

මේ සියල්ලෙන් කියන්නේ ගුල්ලන් ගසා ඇත්තේ ආයතන ව්‍යුහයට පමණක් නොව ඒවා හොබවන අයට ද බව ය.

ඊළග ප්‍රශ්නය නම් යම් ආයතනික ක්‍රියාවලීන් පිළිබඳ නිශ්චිත ක්‍රමවේදයක් රටේ ඉහළම පාලන යන්ත්‍රය තුළ නොමැති බව ය.

අපට එසේ නිගමනය කිරිමට සිදු වන්නේ මේ ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය පිළිබඳ තොරතුරු අප්‍රියෙල් මස 4 දින ආසන්න දවසක බුද්ධි අංශයට ලැබී තිබුනේ වුව ද එම තොරතුරු පිළිබඳව රාජ්‍ය නායකයා හෝ අගමැති වරයාට දැනුවත් කර නැතැයි වාර්ථා වන නිසා ය. ඒ දෙදෙනාම තමන්ට ඒ බව නොදැන්වූ බව කියන නිසා අපට එය එසේම වන්නට ඇතැයි පිළිගන්නට සිදුවන නිසා ය.

ඊළග ප්‍රශ්නය වන්නේ එවැනි තොරතුරක් ලැබී තිබිය දී ද ජාතික ආරක්ෂක මණ්ඩලය කැඳවා ඔවුන් දැනුවත් නොකළේ කුමක් නිසා ද කියා ය. ඒ කියන්නේ ජාතික ආරක්ෂක මණ්ඩලය කැඳවන්නේ කුමකට ද යන්න පිළිබඳ නිශ්චිත නිර්ණායකයන් තිබී නැති බව ය. එය කැඳවිය හැක්කේ කාට ද යන්න පිළිබඳව ද ක්‍රමවේදයක් තිබි නැති බව ය. නැතිනම් ඒ සියල්ල තිබිය දී ද ඒවා අනුගමනය කර නැති බව ය.

වගකිව යුත්තන් විසින් රට ඉදිරියේ සිදු වූයේ මේ දෙකින් කුමක් ද යන්න කිව යුතු ය.

ක්‍රමවේද නැත්නම් ක්‍රමවේද හදා ගත යුතු ය. නිර්ණායක හදා ගත යුතු ය. ඒ ඉදිරියේ මෙවැන්නක් වීමෙන් වළක්වා ගැනීමට ය. එ් සම්බන්ධයෙන් රජය ගන්නා ක්‍රියාමාර්ග ගැන ජනතාව දැනුවත් කළ යුතු ය. මේ වන විට අතිශයින් පලුදු වී ඇති රජය පිළිබඳ විශ්වාසය ගොඩ නගා ගත හැක්කේ ඒ මගිනි.

ක්‍රමවේද තිබිය දි ද ඒවා අනුගමනය කර නැත්නම් ඊට වගකිව යුත්තේ කවුද යන්න රටට හෙලිදරව් කළ යුතු ය. මේසා විශාල විනාශයක් ව තිබිය දී එසේ වගකිව යුතු අයට දඩුවම් නොදෙන්නේ නම් ඉදිරියේ දි ද මෙවැන්නක් නැවත ඇති විමේ ඉඩක් එවිට ඇතිවන නිසා ය.

සියලුම පව් ආරක්ෂක ලේකම් වරයාගේ අස්කර දැමීමෙන් හෝදා ගත නොහැකි ය. ආරක්ෂා ලේකම් කළ වැරැද්ද කුමක් දැයි රටට කිව යුතු ය. අස් වෙන්න යැයි කියා තිබුන ද තවම පොලිස් පති අස්වී නැත. වාර්ථා වන ආකාරයට පසුගිය සමයේ පොලිස්පති ද ආරක්ෂක මණ්ඩලයට කැඳවා නැත. ඒ තත්වය යටතේ පොලිස් පති වැරදි කරුවෙකු කළ හැකි ද ඒ කවර ප්‍රමාණයකින් ද යන අතුරු ප්‍රශ්න නැවතත් මතුවන්නේ ය. ඒ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ සංයුතිය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයට අමතරව ය.

මේ ඉහත කී වැරදි සිදු වූයේ කුමන හේතුවෙන් දැයි, සිද්ධිය සිදු ව දින හයකට පසු ද, රට දන්නේ නැත. එය කවදා හෝ දැනගන්නට ලැබේ දැයි ද අවිශ්වාස ය. එහෙම දන්නා කෙනෙකු ඉන්නවාද යැයි දන්නා කෙනෙකු ද නැත. අප වඩාත් අවාසනාවන්ත යැයි දැනෙන්නේ ඒ නිසා ය.

ව්‍යාසයනය වී අවසන් ය. ඉදිරියටවත් එවැනි ව්‍යාසනයක් නැවත ඇති නොවීමට රාජ්‍ය කළමනාකරණය වග බලා ගන්නේ කෙසේ දැයි දැන ගැනීමට ජනතාවට අයිතියක් තිබේ. පලුදු වී ඇති විශ්වාසය නැවත ඇති කර ගත හැක්කේ ඒ අයිතියට ගරු කිරීම මගිනි. ඒ නිසා ම ඒ සඳහා ප්‍රමාණවත් මැදිහත් විමක් රාජ්‍ය කළමනාකරණයෙන් අපේක්ෂිත ය.

අධ්‍යාපන සුදුසුකම්


Graduation clipart transparent background - Pencil and in ...

දේශපාලනඥයන් සඳහා අවශ්‍ය අධ්‍යාපන සුදුසුකම් පවතින්නේ අවම මට්ටමක ය. මන්ත්‍රී පදවිවලට පමණක් නොව ජනපති පදවියට පවා අටවෙනි ශ්‍රේණිය සමත්වීම සෑහේ යැයි පවතින නීතිය විශ්වාස කරයි. ඇතැම් අය කියන්නේ මෙය අතීතයේ අධ්‍යාපන සුදුසුකම් ලබා ගත් අය සීමාසහිත වීම නිසා ඇති කර ගත් සම්මුතියක් බව ය. දැන් රටේ බහුතර ජනතාවක් ඉහළ අධ්‍යාපන සුදුසුකම් ලබන නිසා මේ තත්වයේ වෙනසක් ඇති විය යුතු බව ය.

මේ පිළිබඳ සංවාදය දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයට පමණක් නොව කළමනාකරණයට ද අදාළ ය. ඒ ආයතනයේ විවිධ තනතුරුවලට පුද්ගලයන් බඳවා ගැනීම කළමනාකරුගේ ද කාර්යය වන නිසා ය. ඒ නිසා, මේ සමාජ කතිකාව අද අපි කළමනා කොළමට ද ගෙනාවෙමු.

ඕනෑම තනතුරක් සඳහා අවම අධ්‍යාපන සුදුසුකමක් අවශ්‍ය ය. ඕනෑ ම ආයතනයක, යම් තනතුරක් සඳහා සම්මත වී ඇති බඳවා ගැනීමේ පටිපාටිය තුළ, ඒ අවම සුදුසුකම දක්වා තිබේ.

අකුරු කියවන්නට අමාරු කෙනෙකුට පනතක් කියවා තේරුම් ගැනිම අපහසු ය. ඒ නිසා සාක්ෂරතාවය පාර්ලිමේන්තුවට යන අයට තිබිය යුතු යැයි සිතීම තර්කානුකූල ය. වෙන කෙනෙකු ලවා කියවා තේරුම් ගන්නට පුලුවන් නම් අකුරු කියන්නට පුළුවන් කම අදාළ දැයි තව කෙනෙකුට ප්‍රශ්න කළ හැකි ය. එය ද මග හැරිය යුතු නැති මානයකි.

අප අවම අධ්‍යාපන සුදුසුකම හැකිතාක් අඩු මට්ටමක රඳවා ගන්නේ ම, යම් තනතුරකට අන් සාධක නිසා සුදුසු අය, එවැනි කඩඉමක් හඳුන්වාදීම නිසා ඇතුළු කර ගැනීමට බැරි වීම, ප්‍රශ්නයක් විය හැකි නිසා ය.

අධ්‍යාපන සුදුසුකම් බොහෝමයකින් මැනෙන්නේ විෂය දැනුම ය. කරුණු කාරණා ය. ඒවා මතකයේ තබා ගෙන නැවත වැමැරිමට ඇති දක්ෂතාවය ය. ගණිතය විද්‍යාව වැනි සීමිත විෂයයන් කීපයක් හැරුණු කොට වෙනත් බොහෝ විෂයයන් සම්බන්ධයෙන් වන විභාග වලින් මැනෙන්නේ මේ හැකියාව ය. ඒ හැකියාව ද එක්තරා දුරකට ඕනෑම වෘත්තියක දී ද වැදගත් විය හැකි බව ඇත්ත ය. එහෙත් ඒ හැකියාවෙන් පමණක් බොහෝ වෘත්තින්ට පණ පෙවිය නොහැකි ය.

ගණිතය විද්‍යාව වැනි විෂයයන් හරහා කෙනෙකු සතු තර්ක ඥානය මැණිය හැකි ය. ඇතැම් වෘත්තීන් සඳහා තර්ක ඥානය වැදගත් ය. ඉංජිනේරු හා නීති ක්ෂේත්‍රවල වඩාත් අවශ්‍ය වන්නේ මෙකී තර්ක ඥානය ය. යමක් ක්‍රමානුකූලව කරුණු සහිතව ඉදිරිපත් කිරීමට ද තර්ක ඥානය අවශ්‍ය ය.

ඇතැම් තැනක අවශ්‍ය වන්නේ තර්ක ඥානය නොව අන්තර්ඥානය ය. කරුණු සියල්ල නැති තැනක වුව ද දැනෙන, හැඟෙන, හැටියට තීරණ ගැනීමට ඇති හැකියාවට ය. වැරදි නොකර යමක් කිරිමට නොව වැරදියට හෝ යමක් කර ඒ තුළින් ඉගෙන ගැනීමට ඇති හැකියාවට ය. ඒ හරහා, හරියට ඒ දෙය කළ හැක්කේ කෙසේදැයි සොයා ගැනීමට ඇති හැකියාවට ය.

තවත් තැනක අවශ්‍ය වන්නේ සෙසු මිනිසුන් සමග සුහදව හැසිරීමට ඇති හැකියාව ය. තවත් තැනක අවශ්‍ය වන්නේ වඩාත් හොඳින් කෙනෙකුට ඒත්තු ගැන්වීමේ හැකියාව ය. ඇතැම් තැනක ඒ දෙඅංශයේම සංකලනයක් ය.

මේ ඇතැම් කාරණා විභාග පරිසරයක මැණිය නොහැකි ය. ඒ නිසා ම ඉහළ අධ්‍යාපන සුදුසුකම් ඉල්ලා සිටින විට මේ අතවශ්‍ය සුදුසුකම් ඇති අය හැලී යෑමේ අවදානමට අපට මුහුණ දිමට සිදු වන්නේ ය. අප අධ්‍යාපන සුදුසුකම් පිළිබඳ කඩඉම් සම්බන්ධයෙන් සංවේදී විය යුත්තේ එහෙයිනි.

යම් තනතුරක් සඳහා සුදුසුකම් ඇති අය අධ්‍යාපන සුදුසුකම් ද සහිත අයගෙන් තෝරා ගත හැකි නම් එය නොසළකා හැරිය යුතු නැත. එහෙත් අනවශ්‍ය ලෙස ඉහළ අධ්‍යාපන සුදුසුකම් ඉල්ලා අපේ තෝරා ගැනීමේ නිදිය අනවශ්‍ය ලෙස හකුලා දැමිය යුතු ද නැත.

අධ්‍යාපන සුදුසුකම් ඉහළ දැමිය යුතු යැයි සිතන ඇතැම් අය එය අද පවතින දේශපාලන ප්‍රශ්නයට යහපත් ම විසඳුම යැයි සිතති. ප්‍රශ්නය ඇත්තේ එතැන ය. අද ප්‍රශ්නය අධ්‍යාපන අඩු සුදුසුකම් නිසා මතුවුනක් නොවේ.

එය එසේ වූයේ නම් පාර්ලිමේන්තුවේ ඉන්නා අතලොස්සක් උගතුන් සෙසු අයට වඩා වෙනස් හැසිරීමක්, වගකීමෙන් යුත් හැසිරීමක්, පෙන්විය යුතු ය. අපේ අත්දැකීම් කියන්නේ එය එසේ නොවන බව ය. සමහර දැවැන්ත යයි අප සිතා සිටි විද්වතුන් දේශපාලනඥයන් ලඟ උන්ගේ කකුළ් ලෙව කන පුංචි බලුපැටියන් වී ඇති බව ය.

මේ ගැන හොඳම කියමන හිට්ලර්ගේ වද කඳවුරකින් පැන ආ යුදෙව් ළමයෙකුගේ ය.

“ආදරණීය ගුරුතුමනි, මම නාසි කඳවුරකින් පැන ආ ළමයෙක්මි. බොහෝ දෙනෙකු විසින් නොදුටු නොදැකිය යුතු දේ මම දුටුවෙමි. උගත් ඉංජිනේරුවන් විසින් ගෑස් කුටි තනනා අයුරු, දක්ෂ වෛද්‍යවරුන් විසින් මිනිසුන්ට විෂ එන්නත් කරන අයුරු, මිනිසුන් ජීවත් කරවන්නට පුහුණුව ලත් හෙදියන් විසින් අහිංසක නොදරුවන් මරා දමන අයුරු, උපාධිධාරීන් විසින් මිනිසුන්ට වඳ හිංසා දෙන අයුරු, මම දුටුවෙමි. මට අධ්‍යාපනය ගැන ඇත්තේ සැකයකි. ඔබේ උත්සහය අවසානයේ ලොවට උගත් අමනුෂ්‍යයන් දක්ෂ යක්ෂයින් දායාද කළ යුතු නැත.“

අපට වුව, දේශපාලනය තෝරා ගෙන ඇති බහුතරයක් උගතුන්ගේ වැඩ හා කල්ක්‍රියාව බලන විට, කීමට වෙනත් කතාවක් නැත.

අපේ වත්මන පත් ව ඇති තත්වය දේශපාලනඥයන් ආචාර ධාර්මික නොවන නිසා මතු ව ඇත්තකි. එසේ තිබිය දී ඔවුන්ගේ අධ්‍යාපන සුදුසුකම් වෙනස් කිරීමෙන් වැඩක් නැත. එය, ඒ නිසා ම, පය බරවයට පිටිකර බෙහෙත් බැඳීම වැනි වැඩක් වන්නේ ය. අපේ වගකීම ඡන්දදායකයින් හැටියට ඉටු කරන්නේ නැතිව, ආචාර ධර්ම ඇති මිනිසුන් පත් කරන්නේ නැතිව, පහසු ෂෝට් කට් සෙවීමෙන් පලක් වන්නේ නැත.

බඳවා ගැනීමේ අධ්‍යාපන සුදුසුකම් ඉහළ දැමීමට වඩා, සුදුසු අය බඳවා ගැනීම සඳහා කළ යුතු බොහෝ දේ තිබේ. ඒ පණිවුඩය රටේ ජනතාවට පමණක් නොව ආයතන වල කළමනාකරුවන්ට ද එකසේ අදාළ ය. බොහෝ රැකියා සඳහා අධ්‍යාපනය, සුදුසුකම් අතර අතිශය නොවැදගත් කුඩා එකක් පමණ ය. එය තීරණාත්මකව අදාළ වන රැකියා ඇත්තේ සීමිත ගණනකි. ඉතිරි රැකියා සඳහා එය අනියම් මිණුමක් පමණකි. පෙරහනක් හැටියට පමණක් භාවිතා කළ හැක්කකි. ඉතිරි මිණුම් අමතක කොට අධ්‍යාපන සුදුසුකම් වලින් සියල්ල තීරණය කරන්නාට ලැබෙන්නේ නොගැලපෙන අයදුම්කරුවන් පමණ ය. ඒ තව බොහෝ සුදුසු අයදුම්කරුවන්, අදාළ නැති බාධකයක් පනවා, හරවා යවා ඇති නිසා ය.

වැරදෙන එක ඇතැම් විට හොඳ ය


අප බොහෝ දෙනෙකු ලෝකය දකින්නේ සරල රේඛාවක ගමන් කරන දෙයක් ලෙස ය. අඩු වශයෙන් අප අපේ ජීවිත දෙස බලන්නට හෝ පුරුදුව ඇත්තේ ඒ අනුව ය. එවන් සිතුවිල්ලක ඉන්නා කෙනෙකුට තමන් වෙනුවට වෙන කෙනෙකු රැකියාවකට තෝරා ගැනීම හෝ තමන්ගේ රැකියාව අහිමි වීම පෙනෙනු ඇත්තේ පසුතැවිල්ලට හේතුවක් ලෙස ය. රැකියාව උදාහරණයට ගත්තා මිසක මෙය ජිවිතය පිළිබඳ බොහෝ වෙනත් දේ සම්බන්ධයෙන් ද සත්‍යය ය. තමන්ට කෙනෙකුගේ ආදරය අහිමිවීම, අධ්‍යාපනය කඩාකප්පල් විම, ඇතැම් විට අනතුරකට පත් විම පවා සමාන අවස්ථාවන් ලෙස ගත හැකි ය. එවන් පසුතැවිල්ලට හේතුවන අවාසනාවන්ත අවස්ථාවන් ලෙස ගත හැකි ය.

ඉතින් එසේ සිතන බොහෝ දෙනෙකු ඒ ගැන සිතා ලෙඩ වෙති. කෝප වෙති. තරහ ගනිති. තමන් ගැන ම අවතක්සේරු වලට එළඹෙති. ජිවිතය එකම දුකක් ලෙස දකිති. අවාසනාව එළැඹ ඇතැයි නිගමනයට පැමිණෙති. සාස්තර කරුවන්, කේන්දර කියවන්නන්, පේන කියන්නන් කරා ගොස් ඉතිරි වී ඇති සෙසු දේ ද වියදම් කරමින් තව දුරටත් අගතියට ද පත්වෙති.

එහෙත් අපේ ජිවිතය යන්නේ රේඛිය මාවතක නොවේ. ඇතැම් විට එවැනි අහිමි වීමක් තුළ සමහර විට වඩා හොඳ අවස්ථාවකට ඉඩක් තිබිය හැකි ය. වෙනත් ප්‍රයෝජනවත් යමක් ලැබීමේ ඉඩක් ඒ හරහා විවෘත විය හැකි ය. 1980 වැඩ වර්ජනය නිසා රැකියා අහිමි කරනු ලැබූ ඇතැම් අය දක්ෂ ව්‍යාපාරිකයන් බවට පත් වූ කතා බොහෝමයක් තිබෙන්නේ ය. කිසියම් හේතුවක් නිසා අධ්‍යාපනය කඩාකප්පල් කර ගත් අය දක්ෂ ව්‍යාපාරිකයන් හැටියට වර්ධනය වූ අවස්ථා ගැන කතන්දර ද බෙහෝ ය. ඒ, ඊට ප්‍රතිපක්ෂව, පසුතැවිල්ලට පත් ව සිය දිවි නසා ගත් අයගේ කතා වලට අමතරව ය.

සෑම නරක දෙයක ම හොඳක් තිබෙන අතර බොහෝ හොඳ දේ තුළ නපුරක් ද ඇත. අප පසුතැවිලි වන්නේ අපට අහිමි වූ හොඳ දේ පිළිබඳ ය. එහෙත් ඒ නිසා අපට නැති වූ නපුර බොහෝ දෙනෙකුට දැනෙන්නේ නැත. 1980 වැඩ වර්ජනය නිසා රැකියා අහිමි වූ අයට මාස්පතා ලැබූ අදායමට අමතරව විශ්‍රාම වැටුප ද අහිමි වූ බව ඇත්ත ය. එහෙත් මේ විශ්‍රාම වැටුප ඔවුන් වෙනත් වටිනා අවස්ථාවන් කරා යා නොහැකි දම්වැලක් ලෙස ඔවුන්ව බැඳ දමා තිබුනේ ය. රැකියාව අහිමි වීම තුළ ඒ දම්වැල් ද කැඩී මිනිස්සු නිදහස් ව සිටියෝ ය.

අප දකින්නේ අහිමි වූ රැකියාව පමණ ය. අහිමි වූයේ යැයි කියන රැකියාව නිසා ඇතැම් විට පවුලෙන් ඈත තැනකට යෑමට සිදු විය හැකි අවස්ථාවෙන් තමන් මග හැරුණා ද විය හැකි ය. එයින් කියවෙන්නේ තමන්ට ලැබෙන හැම ස්ථාන මාරුවක්ම අයහපතම ගෙන එන බව නොවේ. ඇතැම් අවස්ථාවක එසේ ලැබෙන මාරුවක් තුළ සහකරුවා හෝ සහකාරිය තනිවම ජිවත් වීමට ඉගෙන ගැනීමේ ඉඩක් විවෘත විය හැකි ය. දරුවන්ට ද වඩා ස්වාධීනව වැඩ කටයුතු කිරීමට ඉගෙන ගැනීමේ අවස්ථාව ඒ තුළ තිබෙන්නට ඉඩ තිබේ.

කොටින් ම මේ හැම දෙයක් තුළ ම දෙපැත්තක් තිබේ.

ඇතැම් විට අපේ කණගාටුව තිබෙන්නේ ලැබුනු නරක දේ පිළිබඳව ය. එහෙත් ඒ තුළ වෙනත් ආකාරයක යහපත් දෙයක් ද සැගව තිබිය හැකිය යන්න පසුතැවිලි වන සිතකට පෙනෙන්නේ නැත. සිදු වූ දේ ඇතැම් විට අනතුරු ඇගවීමක් ද විය හැකි ය. අපට ජිවිතයට එකතු කර ගත හැකි පාඩමක් වෙන්නට ද පිළිවන. අධික වේගයෙන් රිය පදවා පොලීසියට අසුවන කෙනෙකු දඩයකට යටත් විය හැකි ය. එය නරක ය. එහෙත් ඒ නිසා ම වේගය පාලනය කර ඉදිරියට ධාවනය කරන්නට පුළුවන. ඒ නිසා ම ඔහු වඩා දරුණු අනතුරකින් බේරිය හැකි ය.

තමන්ට වෙනස් කළ නොහැකි දේ ගැන පසුතැවිලි වෙනවා වෙනුවට කළ යුත්තේ ඒ දෙය තමන්ට ප්‍රයෝජනවත් විදිහට යොදා ගත හැක්කේ කෙසේ දැයි සිතීමට කාලය වෙන් කිරීම ය.

මෙය අදාළ වන්නේ පුද්ගලික ජීවිතය සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොවේ. ආයතන සම්බන්ධයෙන් ද එය එක සේ අදාළ ය.

මේ සම්බන්ධයෙන් අගනා කියමනක් මා කියවා තිබේ. එහි මුල් බස ඉංග්‍රීසි ය. ඒ නිසා එය ඉංග්‍රීසියෙන් පළමුව සටහන් කර දෙවනුව සිංහල පරිවර්ථනයක් සපයන්නෙමි.

God grant me the serenity to accept the things I cannot change; courage to change the things I can; and wisdom to know the difference

දෙවියනි, මට වෙනස් කළ නොහැකි දේ සන්සුන්ව පිළිගැනීමට මට උදව් කරන්න. මට වෙනස් කළ හැකි දේ වෙනස් කිරීමට මට ධෛර්යය දෙන්න. මේ දෙක වෙන් වෙන්ව හඳුනාගැනීමට මට බුද්ධිය දෙන්න.

පියවි සිහියෙන්, සන්සුන්ව, අහිමිවීමක් හෝ අසුභ යැයි සැළකෙන වෙනත් යම් දෙයක් පිළිගැනීමට යම් හුරුවක් අවශ්‍ය ය. ඒ හුරුව ද කාලයක් තිස්සේ පුරුදු පුහුණු කර ගොඩ නගා ගත හැකි ය. දෙවියන් නුදුන්නාට දෙවැන්නට අවශ්‍ය  ධෛර්යය අප බොහෝ දෙනෙකුට සොයා ගත හැකි ය. වඩාත් අමාරු අවසාන කාරණය ය. ඒ ගැන නම් මට හිතෙන විදිහට දෙවියන්ට ද උදව් කළ නොහැකි ය. ඒ නිසා දෙවියන් අයින් කර මෙයින් කියවෙන කාරණය දෙස අපට විවෘත මනසකින් බැලිය හැකි ය.

අපට කළ හැකි දේ හා නොකළ හැකි දේ ගැන තීරණයක් ගන්නට යන බොහෝ දෙනෙකු සිතන්නේ තමන්ගේ වත්මන් හැකියාව ගැන ය. තිබෙන හැකියාව වඩාත් තියුණු කර ගැනීමේ ඉඩක් ඇතැයි ඔවුන්ට දැනෙන්නේ නැත. එහෙම අමාරු මාවත් ගැන හිතන්නට පවා කැමැත්තක් බොහෝ අයට නැත. ඒ නිසා සිදුවන්නේ කළ හැකි ගොඩ අඩුව කළ නොහැකි ගොඩ වැඩි වීම ය.

ඊළගට සිදු වන්නේ තමන්ට ගොනු කළ හැකි සෙසු මිනිසුන් හා බලවේගයන් ඔවුන්ගේ දර්ශණය පථයට අසු නොවීම ය. ඒ නිසා ම බොහෝ අය, තනිවම නැතත්, සිය පිරිස සමග එක්ව කළ හැකි දේ පවා කළ නොහැකි ගොඩට දමා වගකීම් වලින් නිදහස් වෙති.

ඒ දෙකම ගැන සැළකිලිමත් වන අයට පවා මග හැරෙන තව දෙයක් තිබේ. ඒ තමන් ඉදිරියට යන විට එකතු වීමට නියමිත අමතර මිනිසුන් පිළිබඳව ය. අමතර බලවේගයන් ගැන ය. අද ඔවුන් වටා නැති, එහෙත් හෙට, ඔවුන්ගේ වැඩ දැක, ඔවුන් වටා එකතු වීමට ඉදිරිපත් වන මිනිසුන් ගැන ය.

ඒ සියල්ල දැක ගත්ත ද ඇතැම් අයට අමතක වෙන තවත් කාරණයක් ද තිබේ. හෙට ලෝකය අදට වඩා වෙනස් විය හැකි බව ය. අප ඉන්නේ ඉදිරිගාමී ගමනක නම් හෙට දවස අපට වඩා යහපත් වනු ඇති බව ය.

මේ සියල්ල දකින මිනිස්සු බොහෝ වැඩ තමන්ට කළ හැකි සේ සළකන අතර සෙසු අය කළ හැකි වැඩ පවා නොකළ හැකි දේ සළකා දෑත් පිසදා ගෙන ඉවත් වෙති. ලෝකය අයිති මුල් වර්ගයේ මිනිසුන්ට ය.

මින් මත්තට යමක් සිදු වූ විට, එය බැලූ බැල්මට නපුරක් හෝ හොඳක් යැයි පෙනී ගිය විට වුව ද, සුපුරුදු ලෙස නොව නුපුරුදු ලෙස බලන්නට ඉගෙන ගන්න. සාර්ථකත්වයේ රහස එය ය.

තීන්දු ගැනීම වෙනුවට තීන්දුවලට පැනීම


How Warren Buffett Makes Decisions - Secret to His ...

කළමනාකරුවෙකුගේ මූලික කාර්යය තීන්දු ගැනීම ය. ඉන්පසු ඒ තීන්දු ක්‍රියාත්මක කිරීම ය. එහි දී ද බොහෝ සෙයින් සිදුවන්නේ තවත් තීන්දු රැසක් ගැනීම ය. ඉන්පසු තීන්දු වල ප්‍රතිවිපාක විමසීම ය. ඒ අනුව තීන්දු වෙනස් කිරීම ය. එතැන දී ද සිදු වන්නේ නැවත නැවතත් තීන්දු ගැනීම ය. මේ නිසා ම හැකිතාක් දුරට මේ තීන්දු නිවැරදි වීම අවශ්‍ය ය. ප්‍රතිවිපාක අවම කර ගත හැක්කේ ඒ මගිනි. අද අප විමසන්නට අදහස් කරන්නේ මේ තීන්දු ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව ය.

සමහරු තීන්දු ගන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට ඔවුන් කරන්නේ තීන්දු වලට පැනීම ය. ඒ ඇතැම් විට තමන්ගේ පරණ අත්දැකීම් ආශ්‍රයෙන් ය.

තීන්දු වලට පණින ඇතැමුන් එසේ කරන්නේ අතිශය සරල තර්කයක් භාවිතා කර ගෙන ය. හැමෝම කරන්නෙ එහෙමයි, ඒ නිසා ඒක හරි වෙන්න ඕන. අහවලාත් කළා. ඒ නිසා ඒක හරි වෙන්න ඕන.

තවත් සමහරු තීන්දු වලට පනින්නේ හැගීම් වලින් මෙහෙයවනු ලැබීමෙන් ය. ඒ තව කෙනෙකු සමග ඇති තරහක් පිරිමහ ගන්නට ය. කාට හෝ පාඩමක් උගන්වන්නට ය. අවස්ථාවෙන් තවත් ප්‍රයෝජනයක්, අතුරු ප්‍රයෝජනයක්, ලබා ගැනීමට ය.

ඇතැම් අවස්ථාවල තමන්ට හෝ හිතේෂියෙකුට හෝ තමන්ට ලාභයක් ලබා දෙන තෙවැනි කෙනෙකුට වාසියක් අත් කර දෙන්නට ය. කෙනෙකුගේ හිත සතුටු කරන්නට ය. ඒ ද අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගන්නට ය.

ඇතැමෙක් තීන්දුවලට පනින්නේ තමන් අදහන කිසියම් දර්ශනයක් හෝ මතවාදයක් නිසා ය. එවැන්නකින් මෙහෙයවනු ලැබීමෙනි. එක්කෝ එය සනාථ කිරීමේ අරමුණිනි. නැතිනම් ඊට තල්ලුවක් දීමේ අරමුණිනි. නැතිනම් එයින් කියවෙන වෙනත් දෙයක් සාක්ෂාත් කර ගැනීමේ අරමුණිනි.

තවත් අය ඇඟ බේරා ගැනීමට ය. බහුතරයේ පීඩනයෙන් ඝෝසාවෙන් ගැලවීමට ය. ඒ හරහා ජනයා ඉදිරියේ තමන් සුදනා වෙන්නට ය.

තවත් අවස්ථාවක තීන්දුවට පනින්නේ මේ සියල්ලේ හෝ කීපයක එකතුවක ප්‍රතිඵලයක් හැටියට ය.

මේ කවරෙකුට වුව තීන්දු වලට එළඹීමේ ප්‍රශ්නයක් නැත. ඒ සඳහා දත්ත කරුණු එහෙමකට එකතු කිරීමක් හෝ තිබෙන ඒවායේ නිරවද්‍යතාවය පරීක්ෂා කර බැලීමක් කිරීමට හෝ අවශ්‍ය නැත. මේ ප්‍රශ්නය සම්බන්ධයෙන් වෙනත් අය විසින්, වෙනත් ආයතන හා රටවල් විසින්, අනුගමනය කර ඇති ක්‍රියාමාර්ගයන් වත් පිළිවිසීමට අවශ්‍ය නැත. ඒ නිසා සිදු විය හැකි දිගු කාලීන ප්‍රතිවිපාක විමසීමට ඔවුන් ඉස්පාසුවක් නැත. වෙනත් පාර්ශවයකට සවන් දීමට, තීන්දුව පිළිබඳ සෙසු අයගේ අදහස් විමසීමට, ඔවුන්ට ද තීරණය සම්බන්ධයෙන් දායකත්වයක් ලබා දෙන්නට ඉඩ හසර දීමට, ඔවුන් සූදානම් නැත.

“පළමුව දඩුවම්, තීන්දුව පසුවට“ ඇලිස් දුටු විස්මලන්තයේ ඇලිස් ගේ ඇස් පුදුමයෙන් උඩ ගිය රැජිනගේ කතාව අපට සිහිගන්වන්නේ මේ තීන්දු ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය ය.

තීරණය ගන්නට මහන්සි නොවුනාට තීරණය විකුණන්නට නම් අපමණ වෙහෙසක් දැරීමට ඔවුහු වග බලා ගනිති. ඒ සඳහා අලෙවි කරණයෙන් සොයා ගත හැකි සියළුම අංගයන් යොදා ගැනේ. එය බහුතරයේ අනුමැතිය ඇති තීන්දුවක් බව ද අසවල් අසවල් ප්‍රභූවරුන්, නායකයින්, පවා එය අනුමත කරන බව ද එහෙමට කරුණු නොදක්වා ම එය මෙතෙක් ගෙන ඇති නිවැරදි ම තීරණය බව ද දක්වා සිටිති. එය එක් වරක් නොව දහස් වර දක්වා සිටිති. එක මාධ්‍යයකින් නොව තම අණසකට ගත හැකි, මිලට ගත හැකි, සියළු මාධ්‍ය යොදා ගෙන දක්වා සිටිති.

එයට එක් හේතුවක් නම් තමන් හදිසියේ පැන බදා ගත් තීරණය ගැන ඇතැම් විට තමන්ට පවා විශ්වාසයක් නැති නිසා ය. එය සෙස්සන් විසින් පිළිගැණෙනු නැතැයි ඔවුන්ට ඇති සැකය නිසා ය.

ඒ සඳහා ඔවුන් යොදා නොගන්නේ තීරණයට පාදක වූ කරුණු පමණ ය. ඒ, එහෙමකට කරුණු නැතිව බැස ගත් තීන්දුවක් ගැන කරුණු ඉදිරිපත් කිරිමට නොහැකි නිසා විය හැකි ය. තීන්දුවට එහෙමට පදනමක් නැති නිසා විය හැකි ය.

අවසාන ප්‍රතිඵලය කිසිදු පදනමක් නැති තීන්දුවක් අතිශය වැදගත් තීන්දුවක් ලෙස සමාජගත වීම ය. ආයතනගත වීම ය.

එවැනි තීරණ වැරදෙන්නට තිබෙන ඉඩ වැඩි ය. එසේ වැරදුනේ වුව ද ඒ සඳහා දිය හැකි කප්පරක් සමාවට කාරණා ද අප සතු ව තිබෙන්නේ ය. නටන්න බැරි වුනේ පොළොව ඇද නිසා යැයි කිව හැකි ය. ඒ සියල්ලෙන් සැපයෙන්නේ පෞද්ගලික ගැලවිජ්ජාවට මාවත ය. එහෙත් ආයතනයට, සංවිධානයට හෝ රටට වූ පාඩුව ඉන් මැකිය නොහැකි ය.

ඒ නිසා ම කළමනාකරුවන් තීන්දුවලට පැනීමෙන් වැළකිය යුතු ය. තීන්දුවක් ගැනීමට පෙර හැකිතාක් කරුණු එකතු කළ යුතු ය. ඒ කරුණුවල නිරවද්‍යතාවය පිරික්සිය යුතු ය. කුඩා කෑලිවලට කඩමින් විස්තර සොයා ගත යුතු ය. ඒ කරුණු එක් ගොඩ නැගෙන මුළු පින්තූරය විමසිය යුතු ය. සියළු පැතිකඩ අල්ලා ගත යුතු ය. විවිධ කෝණ ඔස්සේ තීන්දුවේ ප්‍රතිඵල දෙස බැලිය යුතු ය. එම ආයතනයේ එක් එක් පාර්ශවකරුවාට තම තීන්දුව කෙසේ බලපාන්නේ දැයි සළකා බැලිය යුතු ය. ඒ සියල්ලේ එකතුව විසින් අවසානයේ ආයතනය වෙත කුමන බලපෑමක් කරන්නේ දැයි බැලිය යුතු ය. ඒ සියල්ලෙන් පසුව ද තීන්දුව ශක්තිමත් ව නැගී සිටින්නේ නම් තීන්දුව නිවැරදි යැයි අවසාන තීන්දුව ද ගත හැකි ය.

එය කල් ගත වෙන ක්‍රියාවලියකි. වෙහෙස විය යුතු ක්‍රියාවලියකි. මුදල් ආයෝජනය කළ යුතු, සම්පත් ආයෝජනය කළ යුතු, ක්‍රියාවලියකි. එහෙත් ඒ සියල්ල, නිවැරදි තීන්දුවකට අවශ්‍ය ය. මක්නිසා ද යත් වැරදි තීරණයක් නිසා ලබන අලාභය විශාල හෙයිනි.

එයින් කියවෙන්නේ සියල්ල සොයා ගන්නා තුරු සෑම තීන්දුවක් ම කල් දැමිය යුතු බව නොවේ. ඇතැම් තීන්දු ගැනීම පමා කළ නොහැකි ය. සෑහීමකට පත් විය හැකි කරුණු ප්‍රමාණයක් ඇත්නම් ඉතිරි ඒවා පිළිබඳ යම් උපකල්පනයන් කර පින්තූරය සම්පූර්ණ කර ගෙන තීන්දුවකට එළඹිය යුතු ය.

කොතරම් කාලයක් ගත කර සියල්ල සළකා ගත් තීන්දුවක් වුව ද වැරදිය හැකි ය. ඒ නිසා ම ගත් තීන්දු පිළිබඳව ආපසු හැරී බැලීමක් කළ යුතු ය. එසේ කිරීම ඉදිරි තීරණ ගැනීමේ දී වඩාත් නිවැරදි අස්ථානයන්ට පැමිණීමට අපට උදව් වන නිසා ය. තීන්දුවලට නොපැන තීන්දු ගැනීමට එය ද රුකුලක් විය හැකි නිසා ය.

ගරිල්ලා ප්‍රහාර


Homefront 2 - Guerrilla warfare in Philadelphia - YouTube

ගරිල්ලා ප්‍රහාරයකට මුව විට සිට මේ ලිිපිය ලියන විට කෙනෙකුට සිතෙනු ඇත්තේ මේ කතා කරන්නට යන්නේ මෑතක සිදු වූ ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයන් වැනි ප්‍රහාරයන් සම්බන්ධව බව ය. ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයන් ද ගරිල්ලා ප්‍රහාරයන් නිසා ම එසේ සිතීමේ වරදක් නැත. එහෙත් අප මේ ලිපියෙන් වඩාත් ම අපේක්ෂා කරන්නේ පොදුවේ රටට පමණක් නොව ආයතන වලට වුව එල්ල විය හැකි ගරිල්ලා ප්‍රහාරයන් ගැන කතා කිරීමට ය.

ගරිල්ලා ප්‍රහාර යන වචනය තුළින් ම කියවෙන්නේ එවැනි ප්‍රහාරයයන් සැගවී එල්ල කරන ප්‍රහාරයන් බව ය. අනපේක්ෂිත මොහොතක එල්ල කරන ප්‍රහාරයන් බව ය. එසේ ප්‍රහාර එල්ල කරන පුද්ගලයා එයට ප්‍රවේශ වන්නේ සෑහෙන සූදානමකින් පසු ය. කල් යල් බලා ය. ප්‍රහාරයට ලක් වන පුද්ගලයා දුර්වලව සිටින මොහොතක ය. ඔහුගේ අවධානය වෙනත් දෙයක් වෙත එහැම පිටින්ම රැඳී ඇති මොහොතක ය.

ඒ නිසා ම එවැනි ප්‍රහාරයකින් ගැලවීම දුෂ්කර ය. කළ හැක්කේ හැකි තරම් අවධානයෙන් සිටීම ය. නුහුරු නුපුරුදු දෙයක් අවට සිදු වේ නම් පරීක්ෂාකාරී වීම ය. එවැනි දේ හඳුනා ගැනීම සඳහා ආයතනය මනා ලෙස සංවිධානය කර තිබීම ය.

ආයතනයක අපිළිවෙලක් තිබීම ම ගරිල්ලා ප්‍රහාරයකට ඉඩ සළසන්නේ ය. අපිළිවෙල තුල තව අපිළිවෙලක් ඇති වීම අමුත්තක් නොවන නිසා ය. පිළිවෙලක් තිබෙන තැනක යම් අපිළිවෙලක් නිරීක්ෂණය වුවහොත් හැම ගේ අවධානය ඒ සඳහා යොමු වන්නේ ය. අපිළිවෙළක් තියෙන තැනකට තව එකක් එකතු වුනාට එහෙමට වෙනසක් පෙනෙන්නේ නැත.

ඒ අතින් පහ එස් සංකල්පය අනුගමනය කරන ආයතනවලට යම් බේරුමක් ඇත්තේ ය. එහි එක් මූලධර්මයකින් කියවෙන්නේ යම් දෙයක් නිසි තැන තිබිය යුතු බවත් හැම දෙයට ම නිසි තැනක් තිබිය යුතු බවත් ය. එවන් වටපිටාවක යම් දෙයක් නොතිබිය යුතු තැනක තිබේ නම් අපේ අවධානය ඊට යොමු වන්නේ නිතැතින් ය.

එය බඩු භාණ්ඩ සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොව සෙසු කාරණා සම්බන්ධයෙන් ද එක සේ අදාළ ය. උදාහරණයක් ලෙස හැම මිනිසෙකුට ම වැඩ කරන්නට ඉන්නට නිසි තැනක් තිබෙන අතර ඒ තැනැත්තා එතැන ස්ථාන ගත වී ඇත්නම් වෙනසක් ඇති වූ විට පෙනෙන්නේ ය. තම සේවාවට අදාළ නිශ්චිත ස්ථානයේ නැතිව හැම තැනම සැරිසරමින් සේවකයන් ඉන්නා විට තව කෙනෙකුට දැඩි අවධානයකට ලක් නොවී ඒ අතර සැරි සැරීමට පුළුවන.  උදාහරණයක් ලෙස ආයතනයට එන සේවා ලාභින්ට නිසි ලෙස අසුන් ගත වී සිටිය හැකි ස්ථානයක් තිබේ නම් එසේ අසුන් ගත නොවී වෙනස් විදිහට හැසිරෙන ආගන්තුකයන් වෙන් ව පෙනෙන නිසා පහසුවෙන් හඳුනා ගත හැක්කේ ය.

එහෙත් මේ සියල්ල කළේ වුව ද ගරිල්ලා ප්‍රහාරයන් වැළැක්වීම අමාරු ය. එවැනි තැනක ප්‍රහාරකයන්ට සිය සැලසුම් වෙනස් කළ හැකි ය. එවන් තැනක ප්‍රහාරකයා එන්නේ ආයතනයට සේවා සපයන ට්‍රක් රථයක, අපද්‍රව්‍ය රැගෙන යන රථයක, නැගීගෙන සේවා සපයන්නෙකුගේ වෙස් ගෙන විය හැකි ය. එය කලින් තත්වයට වඩා ප්‍රහාරකයාට දුෂ්කර වන්නේ වුව ද එය ඔහුට නොකළ හැක්කක් නොවේ. අවශ්‍ය වන්නේ වඩාත් සියුම් ව සැලසුම් කිරීමට සිදු ව තිබීම ය.

එයින් කියන්නේ සාමාන්‍ය දෙයක් තුළ වුව ද අසාමාන්‍යතාවයක් ඇත්නම් ඒ සම්බන්ධයෙන් සැළකිය යුතු බව ය. මේ සියල්ල ප්‍රහාරයක් වළක්වා ගැනීමට, ඉන් වන හානිය අවම කර ගැනීමට, ගත යුතු පියවරයන් ය.

එහෙත් අප නොසිතූ මොහොතක, අපට මග හැරුණු සෝදිසියක් හරහා ප්‍රහාරයකට පැමිණිය හැකි ඉඩ මුළුමණින් අහෝසි කිරීම අපහසු ය. අපට පැය 24 පුරාම සෝදිසියෙන් සිටිමට සිදු වුව ද ප්‍රහාරකයාට අවශ්‍ය අප අහක බලන සුළු මොහොත ය.

විශේෂයෙන් ප්‍රහාරය සැළසුම් කිරීමේ දී අප අතර ම ජීවත්වන සගයෙක් තෝරා ගෙන ඔවුන්ගේ ඍජු හෝ වක්‍ර ආධාරය ලබා ගැනීමට ද ඉඩ තිබේ. එහෙම අවස්ථාවක සතුරා හඳුනාගැනීම තවත් අමාරු ය. ඔහුට අප අතට හසු නොවන ලෙස කටයුතු කිරීමට ඇති ඉඩ වැඩි ය.

ගරිල්ලා ප්‍රහාරයක් ඇති වන හේතු මැඩලීම සඳහා අපට විශාල කාර්යය භාරයක් ඇත්තේ ඒ නිසා ය. අපේ ඉලක්කය තුවක්කු නිහඩ කිරීම කෙරේ යොමු වන්නේ නම් ප්‍රහාරය බෝම්බයක ස්වරූපයෙන් පැමිණිය හැකි ය. ඒත් නැතිනම් කඩුවක ආකාරයෙන් පැමිණිය හැකි ය. ගිනි ජාලාවක ආකාරයෙන් පැමිණිය හැකි ය. ඒ නිසා ම අපේ ඉලක්කය විය යුත්තේ අවිය නොවේ. අවිය දරා ගෙන ඉන්නා අත් දෙක ය. එය අයිති මිනිසා ය. ඔහුගේ මනස ය. ඔහුගේ කල්පනාවන් ය.

අප ඉලක්කය ගත යුත්තේ ප්‍රහාරක පුද්ගලයා සමූලඝාතනය කිරීම හෝ ඉවත් කර දැමීමට පමණක් නොවේ. අරමුණ පවතින තාක් කල් ඉවත් කරනු ලැබූ පුද්ගලයාගේ තැන ගැනීමට තවත් බොහෝ මිනිසුන් ඉදිරිපත් වනු ඇත. වඩාත් අවශ්‍ය අරමුණ තේරුම් ගැනීම ය. එයට ප්‍රතිචාරයන් දැක්විම ය.

ඒ ප්‍රකාශය දෙස වචනයේ අර්ථයෙන් ද එහාට ගොස් විමසිය හැකි නම් වඩාත් අගනේ ය. ඒ කියන්නේ කෙනෙකුට අවි දරන්නට සිදු වන කාරණයන් ගැන ද අපේ සැළකිල්ල යොමු විය යුතු බව ය. ඒ සඳහා ඔහු /ඇය යොමු කරන සදිසි හා අදිසි හස්තයන් දෙස ද අපේ විමසුම් ඇස් එල්ල විය යුතු බව ය.

ප්‍රහාරයක් යනු පණිවුඩයකි. ප්‍රකාශනයකි. ඇතැම් විට වෙනසක් ඉල්ලා කරන භයංකර ආයාචනයකි. ඒ පණිවුඩය කුමක් දැයි හරි හැටියට තෝරා බේරා ගත් තරමට, එයට සංවේදී වී නිසි ප්‍රතිචාරයක් දැක්වූ තරමට, ප්‍රහාරයන් නැවත නැවතත් එල්ල වීම වළක්වා ගත හැකි ය.

පණිවුඩය ව්‍යාකූල වූ විට කළ යුතු ප්‍රතිචාරය ගැන තීන්දුවක් ගත නොහැකි ය. පණිවුඩය වරදවා ග්‍රහණය කර ගත් වීට ප්‍රතිචාරය ද ප්‍රමාණවත් නොවීමට හෝ සාර්ථක නොවීමට ඉඩ තිබේ. ඇතැම් විට නිසි ප්‍රතිචාරයක් නොදන්නේ නම් මුණිවත රැකීම හොඳ ය. ප්‍රතිචාරය වරද්දා ගත් විට, රෝග විනිෂ්චය වරද්දා ගත් විට මෙන්, ප්‍රතිකර්මය හා ඖෂධ මාරාන්තක විය හැකි නිසා ය.

එසේ සඳහන් කිරීමෙන් ලෙඩකට ප්‍රතිකාර දිගින් දිගට පමා කළ හැකි යයි යන්න අදහස් නොවේ. අප ඉක්මණින් රෝගය නිශ්චය කර ගැනීමේලා දක්ෂ විය යුතු ය. ගරිල්ලා ප්‍රහාරය තුළ ඇති සන්නිවේදනය තෝරා බේරා ගැනීම සඳහා දක්ෂ විය යුතු ය.

තුවක්කු හා ආයුධ හොයන්නට දක්ෂ වූවාට මදි ය. ඒ ආයුධ දරන්නට සූදානම් වන්නන් ද සොයන්නට මහන්සි විය යුතු ය. ඒ අය කියන්නට හදන පණිවුඩය තේරුම් ගැනීමට ද මහන්සි විය යුතු ය. එයට නිසි ප්‍රතිචාරයන් ගොනු කළ යුතු ය. එසේ නොකරන තාක් අපට සිදු වන්නේ මර බියෙන් ජිවත් වන්නට ය. තුවක්කු කඩු කිනිසි දැක නින්දෙනුත් අවදි වී කෑගසන්නට ය. සියළු වැඩ නවතා බෝම්බ ඉව කරන්නට ය.

ඇතැම් තැනක ගරිල්ලා ප්‍රහාරකයාගේ අරමුණ ම අප අකර්ණම්‍ය කිරීම ය. අපට අපේ වැඩ මග හැරෙන ලෙස අපව සීරුවෙන් තබන්නට ය. ඒ සඳහා අවශ්‍ය වුවහොත් හැංගි හැංගී ඔච්චම් කරන්නට ය. වරින් වර කොනිත්තන්න ය.

එපමණක් නොවේ. ඉතිහාසය අපට උගන්වන පරිදි ඇතැම් තැනක ප්‍රහාරයේ අරමුණ විය හැක්කේ එයින් උමතු කරනු ලබන අපගේ ක්‍රියාකාරිත්වය හරහා තමන්ගේ පිලට අවශ්‍ය පිරිස් එක් රැස් කර ගැනීමට ය. ඒ නිසා ම ඔවුන්ගේ ඉලක්ක වලට වඩාත් අසුවන්නේ අප ඉහළ අගයක් දෙන ඒවා ය. ඒ හරහා අප ප්‍රලය කරගෙන, අප විසින් නොකළ යුතු දේ කිරීමට අප පොළඹවන මානසිකත්වයක් අප තුළ ඇති කිරීමට ය.

ගරිල්ලා ප්‍රහාරයක එල්ලය ඇතැම් තැනක මිනිස් ජීවිත ම නොවිය හැකි ය. ආයතනයක් සම්බන්ධයෙන් නම් එය ආයතනයේ අරමුණු බිඳ දැමීම ඉලක්ක කර ගත හැකි ය. ප්‍රහාරයේ ස්වරූපය කුමක් වුව ද ඉලක්කය කුමක් වුව ද ඉන් ඇති කරන හානිය කුමක් වුව ද අප කතා කළ සියල්ල විමසීමෙන් අපට ගරිල්ලා ප්‍රහාරයකට සාර්ථක ව මුහුණ දිය හැකි ය.

නිසි ලෙස ප්‍රතිචාරය දැක්වුවහොත් ගොඩ ය. නැත්නම් ලිස්සා යනු ඇත්තේ ආගාධයක පතුළට ය.

අසූ තුනේ ජූලි මාසයේ එල්ල කළ ගරිල්ලා ප්‍රහාරය අප නිසි ලෙස හඳුනා ගත්තේ නැත. එය අප තල්ලු කළේ තිස් අවුරුදු යුද්ධයකට ය. ඒ අගාධයට අප වැටුනේ මහ රෑ නම් දැන් වැටි ඇත්තේ දවල් ය. අසූ තුනේ නොදැන ය. දැන් දැන ය. ඉගෙන ගන්නට බැරි ව ය. අසමත්ව ය.

නූගත් පාඩම් උගන්නට


(ලිපිය මුල් වරට පළවුනේ අප්‍රියෙල් 24 දා මව්බිම පත්තරේ ය)

මේ ලිපිය ලියන්නේ පාස්කු ඉරිදා ඇති වූ ව්‍යසනයේ කම්පනය සමග ය. ලියන්නට පෙර අවසන් වරට මා දුටු සංඛ්‍යා ලේඛන වලට අනුව, සිද්ධිය නිසා මියගිය සංඛ්‍යාව 290 ක් වන විට තුවාල ලැබූ සංඛ්‍යාව පන්සියයකට අධික වී තිබුනේ ය. එය ලංකාව පමණක් නොව මුළු මහත් ශිෂ්ඨ ලෝකයම කම්පනයට පත් කරන්නට ඇත. මියගිය හා තුවාල ලැබූ බොහෝ දෙනා මේ බෝම්බ තැබීමට කටයුතු කළ කිසිවෙකුට, ඔවුන්ගේ කෙස් ගහකට හෝ ඔවුන්ගේ අරමුණකට, පෞද්ගලිකව නපුරක් කළ අය නොවීම, ඒ කම්පනය දරා ගැනීමට නොහැකි වීමට තව ප්‍රබල හේතුවක් වේ. කොහේවත් නැති මිනිසුන් මෙපමණ සංඛ්‍යාවකට මේසා විශාල නපුරක් කළ හැක්කේ කෙසේ ද? බොහෝ දෙනෙකු උත්තර හොයන්නට දඟලන ප්‍රශ්නය එය විය හැකි ය.

අප රට තිස් අවුරුදු ශාපලත් යුද්ධය අවසන් ව වසර දහයක් තවම ගෙවා නැත. දැන් මේ එන්නේ ඊට වඩා දරුණු නපුරක් විය හැකි ය. ඉතිහාසඥයන් කියන විදිහට අපේ රටේ ලේ වැගිරීම් සහිත කළකෝලාහල සෑම වසර හතකට වරක් වත් සිදු වන්නේ ය. ඒ මෑත අතීතයේ අප තැබූ වාර්ථාව ය. ඒත් අප ඒවායින් ඉගෙන ගන්නේ නැත. හේතුව අප මේ සිද්ධි දෙස අප කලින් බැලූ කෝණයෙන් ම, තවදුරටත් බැලීම ය. වෙනත් කෝණයකින් බැලීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම ය.

සියළු කළබල වලට මුල ආගම් බව කියන්නට, අනාගාමිකයන්ට, මේ අපරාධය කදිම සාක්ෂියකි. ඔවුන්ට අනුව මේ අපරාධ නැති වන්නේ ආගම් නැත්තට ම නැතිවුනු දාට ය. තමන්ගේ බැතිමතුන්ට ආරක්ෂාව සැලසිය නොහැකි දෙවි කෙනෙකු ඇදහිය යුත්තේ මන්ද යන්න, ප්‍රශ්නයක් ලෙස මතුකරමින් ඔවුහු මේ අවස්ථාව තම මතවාදය පතුරුවන්නට භාවිතා කරති.

සංහිඳියාව වෙනුවෙන් වැඩ කළ අය කියන්නේ මුස්ලිම් ජනතාවට විරුද්ධව කළ ප්‍රකෝපකාරී ක්‍රියා නිසා මුස්ලිම් අන්තවාදීන් ශක්තිමත් වීම මේ තත්වයට තුඩු දුන් බවයි. ඔවුන්ගේ ඇගිල්ල යොමු වන්නේ බොදුබල සේනාවට රාවණා බලයට හා මහසෝන් බලකායට ය. බේරුවල දිගන සිද්ධි වල වගඋත්තර කරුවන්ට ය. ඔවුන්ගේ අදහස මේ භේද ඇති කරන්නන් ආණ්ඩු මට්ටු කර, ජනවාර්ගික භේද දුරලා, අප වඩවඩාත් ශ්‍රී ලාංකික අනන්‍යතාවයක් ඇති කිරීමට කැප විය යුතු බව ය. සංහිඳියාව වෙනුවෙන් අන් කවරදාටත් වඩා පෙනී සිටිය යුතු බව ය.

ඔවුන්ගේ වග උත්තර කරුවන් කියනු ඇත්තේ අප එදා පෙන්වා දුන් විදිහට මුස්ලිම් අන්තවාදින් මට්ටු කළේ නම් අද ඔවැන්නක් කිරීමට ඔවුන් විසින් මෙසේ ශක්තිය ගොනු නොකර ගනු ඇති බව ය.

ඒ කියන්නේ එක් කට්ටියක් මේ ඉල්ලන් කෑමක් යැයි කියන විට, ඊට ප්‍රතිපක්ෂව ප්‍රතිවිරුද්ධ පාර්ශවය කියන්නේ නයි රෙද්ද අස්සේ දමා ගෙන කනවා යැයි දැන් කෑගසන බව ය.

වෛරයෙන් වෛරය සංසිඳෙන්නේ නැති බවට මේ සිදුවෙමින් තිබෙන දේ කදිම උදාහරණයක් යැයි එක් බුද්ධ පුත්‍රයන් කෙනෙකු කියන විට තව කෙනෙකු කියනු ඇත්තේ පෙනේ වත් පුප්පන්නේ නැතිව ඔහොම අහිංසක ගානට හිටියොත් දර මිටි බඳින්නටත් ගනු ඇතැයි යන්න මෙයිනුත් ඔප්පු වෙනවා කියා ය.

“භූමි පුත්‍ර“ සංකල්පය දරණ අය කියන්නේ ප්‍රශ්න ඇති කරන අන්‍ය ජනවර්ගයන් රටින් පිටමං කළ යුතු බව ය. ඒ ඇරෙන්නට වෙන උත්තරයක් නැති බව ය.

රටට අවශ්‍ය තද පාලකයෙකු යැයි අදහන අයට මේ සිද්ධිය ඊට ලබා දෙන අග්‍ර සාක්ෂියකි. ඕක තමයි අපි දිගටම කියන්නේ කියමින් ඔවුහු හැම තැනම තම අදහස පතුරුවති. එවැනි පාලකයෙකු අද හෙටම ගෙන ඒමේ අවශ්‍යතාවය නැවත නැවතත් කියති. ඒ වෙනුවෙන් අද අද ම වැඩ කළ යුතු බවට ශපථ කෙරෙති.

“රණවිරුවන්“ට විරුද්ධව නඩු පැවරීම සම්බන්ධයෙන් කෝප වී සිටි පිරිස් කියන්නේ මේ නඩු හරහා බුද්ධි අංශ අඩ පණ වීම ත්‍රස්තවාදීන් හිස එසවීමට හේතු වූ බව ය. ඔවුන්ට අනුව මේ අප විඳවන්නේ එසේ නඩු පැවරෙන තැනට වැඩ සිද්ධ විමට ඉඩ සැලසූ නිසා ය.

මේ හැම කතාවකින් ම ප්‍රශ්නයේ එක පැති කඩක් ප්‍රදර්ශනය වනවා වෙන්නට පුළුවන. එහෙත් ඒ එකක්වත් තනිවම සමස්ථ ප්‍රශ්නය අල්ලා ගන්නේ නැත. මේ කතා කියන අය තම තමන්ගේ කතා ගැන කතා කළාට අනෙත් කතා ගැන තබන නිශ්ශබ්දතාවයෙන් පෙන්වන්නේ අලියා හඳුනාගන්නට තැත් කළ අන්ධයින්ගේ ස්වභාවයම ය. තමන් අල්ලා ගෙන ඇති කෑල්ල දක්වමින්, එය ම උඩ දමමින්, සතා මේ යැයි සපථ කර අපට කීමට ය.

එයට එක් හේතුවක් වන්නේ මේ කතා කියන බොහෝ අය ඉතිහාසය හදාරා නැති වීම ය. මේ ත්‍රස්තවාදීන් බිහිකරන හේතු පිළිබඳව මනෝ විද්‍යාත්මක හෝ සමාජ විද්‍යාත්මක දෘෂ්ඨියකින් කරුණු හදාරා නැති වීම ය. වෙනත් රටවල සමාන සිද්ධි ගැන හදාරා නැති වීම ය. ඒවා ගැන විමසන්නට අවශ්‍ය යැයි ඔවුන්ට හැගෙන්නේ ද නැත. අලුතින් ඉගෙන ගන්නට ඕනෑ යැයි ඔවුන්ට හිතෙන්නේ නැත. වැරදුනේ කොහේ දැයි නැවත නැවතත් විමසිය යුතු යැයි ඔවුන් හගින්නේ නැත.

ඔවුන්ට අවශ්‍ය තමන් දැනටමත් දරමින් ඉන්නා දේශපාලන හෝ ආගමික මතය තහවුරු කර ගැනීම සඳහා මේ සිද්ධිය සාක්කියක් ලෙස යොදා ගැනීම පමණ ය.

මීට අමතරව සැවොම බලන්නේ සිද්ධියේ වගකීම අන් අය වෙත, ප්‍රතිවිරුද්ධ පාර්ශවයන් වෙත, පවරා තමන් නිදහස් වීමට ය. තමන්ගේ කඳවුර නිදහස් කර ගැනීමට ය. වැරැද්ද ඇත්තේ අනොකාගේ ය. අපට ඒ නිසා වගකීමක් නැත. අපට කළ හැකි දෙයක් නැත.

මේ හේතු නිසා අප මේ සිද්ධියයෙන් ද පාඩම් ඉගෙන ගන්නා එකක් නැත. සිදු විය හැකි එකම දෙය නම් ලේ වැගිරීම් සහිත කෝලාහල සිදු වන තීව්‍රතාවය තව තවත් වැඩි වීම ය. ඒවා අතර කාලාන්තරය තව තවත් අඩු වීම ය.මේ කරුණු කළමනාකරණය ගැන සංවාදය කරන අපේ කළමනා කොළමට ඇතුළු කළේ හේතු කීපයක් මත ය. එකක් රටට අහිතක් වෙන වටපිටාවක ඉතිරි වන ආයතනයක් හෝ කරන්නට හැකි කළමනාකරණයක් නැති නිසා ය. අනෙක් අතට රටක් ද කළමනාකරණය කළ යුතු ලොකු ආයතනයකි. ඒ නිසා මේ ප්‍රශ්නය රට ගැන සංවේදි කෙනෙකුට මග හැරිය නොහැකි ප්‍රශ්නයකි.

තවත් අතකට අපේ ආයතන වල ද මෙවැනි ව්‍යාසනයන් හිටිහැටියේ සිදු වේ. ඒවාට ද සිදු වන්නේ මේ සංගතියම ය. ඒ ව්‍යාසනයන් තම තමන් අදහන මතවාදයන් හා කඳවුරු ශක්තිමත් කිරීමට මිසක, මිනිසුන් විසින් ඉගෙනීමට යොදා නොගැනීම ය.

ව්‍යාසනයකින් අප යමක් ඉගෙන ගන්නවා නම් ව්‍යාසනය ඇති කරන පාඩුව එක් අතකට තාවකාලික යැයි සැළකිය හැකි ය. එහෙත් ඒ වෙනුවට අප පාඩම් ඉගෙන ගන්නට අසමත් වීම නිසා එය දිගින් දිගට නැවත නැවතත් සිදු වේ නම් එය සදාකාලික අවාසනාවක් වන්නේ ය.

අපේ රට සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොව බොහෝ ආයතන සම්බන්ධයෙන් ද අප දකින්නේ ඔවුන් පාඩම් ඉගෙන නොගන්නා බව ය. එය පැහැදිලිව ම කළමනාකරුවන්ගේ අඩුපාඩුව කි.

යම් බරපතල හානියක් ව්‍යාසනයක් සිදු වූ විට අදාළ කළමනාකරුවන් විසින් ඒ පිළිබඳ ප්‍රමාණවත් සංවාදයක් පැවැත්විය යුතු ය. ඒවා අහුමුළු වල කෙරෙන අවිධිමත් කතාවලට සීමා නොවී විධිමත් ලෙස කළ යුතු ය. ඒ සඳහා ප්‍රමාණික බුද්ධිමතුන්ගේ මතයන් විමසිය යුතු ය. ඔවුන්ට එකිනෙකා හා වාද විවාද කරමින්, ඇති වුනු සිද්ධිය විච්ඡේදනය කරමින්, හරවමින්, පෙරලමින්, බලන්නට අවස්ථාව දිය යුතු ය. ඒවාට හැකිතාක් පුළුල් සහභාගිත්වයක් ලබා ගත යුතු ය. සංවාදය අවසානයේ උගත් පාඩම් ලේඛන ගත කළ යුතු ය. ඒ පාඩම් වලට අනුව නැවත එවැනි ව්‍යාසනයක් ඇති නොවීමට ගන්නා වැඩ පිළිවෙල ප්‍රකාශයට පත් විය යුතු ය. ඒ සඳහා එක් එක් පාර්ශවයට ඇති වගකීම් නිශ්චය ලෙස දැක්විය යුතු ය. ඒ වැඩ පිළිවෙල නිසි පරිදි සිදු වන බවට වග බලා ගැනීමට පසුවිපරම් යාන්ත්‍රණයක් සකස් කළ යුතු ය. ඒ හරහා වැඩ පිළිවෙලේ ප්‍රගතිය වරින් වර සමාලෝචනය කළ යුතු ය. ප්‍රතිඵල ප්‍රමාණවත් නැතිනම් වැඩ පිළිවෙළ නැවත විමසිය යුතු ය.

රටක් සම්බන්ධයෙන් ද එයම අනුගමනය කළ යුතු ය. දැනටමත් කොමිසමක් පත් කර තිබේ. ඒ වගකිව යුත්තන් සොයන්නට ය. එය ද අවශ්‍ය ය. එහෙත් වඩාත් අවශ්‍ය උගත හැකි පාඩම් විමසීමට කොමිසමක් පත් කිරීම ය. ත්‍රස්තවාදයේ සැපයුම පමණක් නොව ඊට ඇති ඉල්ලුම ද පාලනය කළ හැක්කේ කෙසේ දැයි සොයා බැලීම ය.

රටවල් හා ආයතනයන් ඉදිරියට යන්නේ තමන්ගේ වැරදීම් වලින් ඉගෙන ගන්නට ඔවුන් ගන්නා ක්‍රියාමාර්ගයන් නිසා ය. එසේ  නොකරන ජාතීන්ට හා ආයතනයන්ට සිදු වන්නේ සෙසු ජාතීන් තමන් පසු කරමින් යන හැටි බලන්නට ය. එසේ බලමින් ලතවන්නට ය. එකක් පසු පස එකක් එන මෙවැනි ඛේදවාචකයන්ට නැවත නැවතත් මුහුණ දීමට ය.

අප තේරුම් ගත යුත්තේ කිසිවෙකු වෙනස් නොවේ නම් කිසිවක් වෙනස් නොවන බව ය. කිසිවෙකු යන පදයට තමන් ද අයිති බව ය.

අපේ මිණුම් දඩු


අප බොහෝ විට මිනිසුන් මණින්නේ ඔවුන් අප ගැන දක්වන සැළකිල්ල, දයාව, කරුණාව, අනුග්‍රහය, උදව්ව සැළකිල්ලට ගෙන ය. අපට සහයක් වන එවන් අය අපේ ඉහළ අගැයීමට ලක් වන්නේ ය. මේ අගැයීම ඇතැමි විට නිවැරදි නොවිය හැකි ය. ඒ තැනැත්තා අපට අනුග්‍රහ දක්වන්නේ කිසියම් ලාභයක් ලැබේය යන චේතනාවෙන් විය හැකි ය. එවිට ඔහුගේ අනුග්‍රහය අපට නොවේ. අපෙන් ලැබිය හැකි දේට ය.

ඔබට තරු දැකිය හැක්කේ, වඩාත් නිවැරදිව කිවහොත්, ඒවා නිශ්චය ලෙස හඳුනාගත හැක්කේ කළුවර රැයක දී ය. එයින් කියන්නේ අපට මිතුරන් හා මිනිසුන් සැබෑවට හඳුනාගත හැක්කේ අප අඳුරට නැත්නම් අගතියට පත් වූ විට බව ය. එහෙත් මිනිසුන් හඳුනාගැනීම උදෙසා අගතියට පත් වන්නට අපට බැරි ය. ඒ නිසා අප ඊට මෙහා ක්‍රමයක්, උපායක්, මේ සඳහා යොදා ගත යුතු ය.

අප නැතත් අගතියට පත් මිනිස්සු, නොසැළකිල්ලට පත් මිනිස්සු, අප වටා කොතෙකුත් සිටිති. අප මණින මිනිසා මේ මිනිසුන් කෙරෙහි කෙසේ හැසිරෙන්නේ ද යන්න විමසීමෙන් අපට, අප මණින ඒ මිනිසා සම්බන්ධයෙන්, නිසි අගැයීමක් කළ හැකි ය.

එපමණක් නොවේ. ප්‍රතිඋපකාරයක් කළ නොහැකි ගහ කොළ සතා සරුපයා ඉන්නා පරිසරය සම්බන්ධයෙන් ඔහු හෝ ඇය කෙතරම් සංවේදී ද? යමක් කළ නොහැකි අසරණ සතුන් වෙනුවෙන් ඔහු ඇය සංවේදී ද? යන කාරණා ද මෙහි දී අපේ සැළකිල්ලට ගත හැකි ය.

එපමණක් නොවේ. ඍජු ප්‍රතිඋපකාරයක් අපේක්ෂා කළ නොහැකි පොදු සමාජය සම්බන්ධයෙන් ඔහු හෝ ඇය කොතෙක් සංවේදී ද යන්නත් අපට යොදා ගත හැකි තව නිර්ණායකයකි.

එහෙත් බොහෝ දෙනෙකු තමන් ද ඒ කිසිවකට සංවේදී නොවන නිසා මිම්ම හැටියට ගන්නේ කෙනෙකු තමන් සම්බන්ධයෙන් දරණ ස්ථාවරය ය. තම කම ය.

ඒ බොහෝ දෙනෙකු, තමන් අසරණ වූ විට තේරුම් ගන්නේ, තමන්ගේ ලැයිස්තුවේ ප්‍රියමනාප යහපත් පුද්ගලයෙකැයි තමන් හඳුනාගෙන සිටි ඒ පුද්ගලයා, තමන් සිතා සිටි පුද්ගලයා නොවන බව ය. ඔහු / ඇය කර ඇත්තේ රඟපෑමක් බව ය. රැවටීමක් බව ය.

බොහෝ දෙනෙකු මානසිකව වැටෙන්නේ තමන් අගතියට පත් වූ නිසා ම නොවේ. ඒ ඇසිල්ලෙන් තමන් හැර යන පරිවාර සෙනඟ දැකීමෙන් ය. එසේ නොවැටී සිටිය හැක්කේ මිනිසුන් ගැන නිවැරදි අගැයීමක් කළ පුද්ගලයන්ට පමණ ය. පරිවාර සෙනග ඉවත් වීමටත් පෙර මේ මේ අය දැන් ඉවත් වෙතැයි ඔවුන් දන්නා නිසා ය. ඔවුන්ට ඒ ඉවත් වීම පුදුමය ගෙන දෙන්නක් නොවන නිසා ය. ඒ නිසා ම සැලෙන්නට දෙයක් ඔහුට, ඇයට, නැති නිසා ය.

ඇතැම් මිනිසුන්ට රැවටිමට, තමන්ට කළ අනුග්‍රහයක්, කිසියම් උදව්වක්වත්, බොහෝ විට ඕනෑ නැත. ලොක්කෙක් තමන්ගේ පිටට තට්ටු කර හායි කීම ම ඒ පුද්ගලයා ගැන යහපත් මිම්මක් හදා ගැනීමට මේ කියන අයට සෑහෙන්නේ ය. ඉදින් කිසියම් කෙනෙකු වචනයෙන් සංග්‍රහ කළ ද එය රසවත් අහරක් සේ බුදින්නට ඒ මත අපූරු අගැයීමක් ගොඩ නගා ගන්නට සමහරු සූදානම් ය. බොහෝ විට ඒ වචනය, මවා පාන හිනාවක් සමග, අංග චලනයෙන් එන ලෙංගතු කමක් සමග, කියවෙන්නේ නම්, ආයි නැවත විමසන්නටවත් දෙයක් ඔවුන්ට නැත. ඇතැම් දේශපාලනඥයින් කෙතරම් නොපනත් කම් කළත් මිනිසුන් ඔවුන්ට වශීවී පස්සෙන් යන්නේ මේ කියන ආකාරයේ රැවටීමට බොහෝ දෙනෙකු ගොදුරු වන නිසා ය.

අප, අපේ මිණුම් දඩු, නැවත මුවහත් කොට සකස් කර ගත යුත්තේ ඒ බොරුවෙන්, රැවටිල්ලෙන්, ගැලවීමට ය.

මට නැතත්, මා අයත් කණ්ඩායමට කෙනෙක් ලෙන්ගතු නම්, මට ඇතැම් විට හිතෙන්නේ ඔහු හෝ ඇය මගේ ද මිතුරෙකු ලෙස ය. ඒ නැවතත් කණ්ඩායමට ලැබෙන දෙයක් හරහා මට ද යමක් ලැබිය හැකි නිසා ය. ඒ පුද්ගලයා සෙසු කණ්ඩායම් විෂයෙහි දක්වන නොපනත් කම් ඉවසීමට පමණක් නොව ඒවාට හුරේ දැමීමට ද බොහෝ දෙනෙකු ඒ නිසා කැමති ය. ඒ පුද්ගලයා නොම්මර එකේ කපටියෙකු ලෙස නොව අපේ ගැලවුම් කරුවා ලෙස පිලිගන්නට මේ නිසා වැඩි දෙනෙක් ඉදිරිපත් වන්නේ ය. ඒ ඔහුට වඩාත් ගෝචර කණ්ඩායමක් හමු වන තුරු ය. ඇයට වඩාත් වාසිදායක කල්ලියක් මුණ ගැසෙන තුරු ය. එදාට අපේ ධජය ඉවත දා ඔහු / ඇය වෙන ධජයකට මාරු වන්නේ ය. කලින් අපේ ප්‍රේමියෙකු වූ ඔහු දැන් අපේ ද්‍රෝහියෙකු වන්නේ ය.

මෙසේ හදිසියේ අප අතරමං වීමට හේතුව, ඒ පුද්ගලයාගේ මේ කණ්ඩායමට ඇති ලෙන්ගතු කම, කුමක් නිසා ඇති කර ගත් එකක් දැයි අපේ විමසීමට හසු නොවීම ය. ඔහු වචනයෙන් පමණක් නොව ක්‍රියාවෙන් ද ඒ පිළිබඳ ඔහුගේ කැපවීම ප්‍රදර්ශනය කර ඇද්දැයි අප විසින් සොයා නොබැලීම ය. ඒ වෙනුවෙන් ඔහු විසින් අත් හැර දමා ඇත්තේ කුමක් දැයි අප විසින් නොවිමසීම ය. ඔහුගේ ප්‍රමුඛතා ලයිස්තුවේ අපේ කණ්ඩායම තිබෙන්නේ කොතැනක දැයි සොයා නොබැලීම ය.

උදාහරණයක් ලෙස රටට ආදරේ යැයි කියන කෙනෙකු තම දරුවෙකු රටට වින කරන බව පෙනී ගියහොත් ගන්නේ කුමන පැත්ත ද යන්න එවැනි විමසීමකදී යොදා ගත හැකි ලිට්මස් පරීක්ෂාවකි. එලාර රජු තම පුතා විසින් කරන ලද වැරැද්දක් සම්බන්ධයෙන් පුතාට දඩුවම් කළ බව ඉතිහාසයේ සඳහන් ය. ඒ කියන්නේ එලාර රජුට දරුවාට උඩින් නීතිය හා රට තිබුනු බව ය. අප දන්නා බොහෝ නායකයෝ එසේ නොවෙති. ඒ අප නායකයන් යැයි කියා අතිශය ආත්මාර්ථකාමී එහෙත් කපටි පුද්ගලයන්ට රැවටෙන නිසා ය.

අප තේරුම් ගත යුත්තේ අපේ කැමැත්ත සම්බන්ධයෙන් මේ ලෙස හැම විටම ප්‍රමුඛතාවයන් පවතින බව ය. මා රටට ආදරේ ය. එහෙත් ඇතැම් විට රටට වඩා මා මගේ දරුවාට ආදරේ විය හැකි ය. එහෙම තැනක රට පැත්තකට දමා මා දරුවාගේ පැත්ත ගත හැකි ය. ඒ නිසා කෙනෙකුගේ දේශප්‍රේමය මැනීමේ දී ඔහු ඒ වෙනුවෙන් අත් හැර ඇත්තේ කුමක් දැයි මැනීම නිවැරදි ඇගයීමක් ඇති කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය ය.

අනෙත් අතට අප තේරුම් ගත යුත්තේ කණ්ඩායමකට ඇති පක්ෂපාතිත්වය නිත්‍ය විය නොහැකි බව ය. අප පවා කණ්ඩායමක් වැරදි මග යනවා නම් එයින් ඉවත් වන බැවිනි. ඒ නිසා ම වඩාත් ම අප සොයා බැලිය යුත්තේ යම් කණ්ඩායමකට කෙනෙකුගේ පක්ෂපාතිත්වය ඇත්තේ කුමක් පදනම් කර ගෙන ද යන්න ය. එය ප්‍රතිපත්තියක් මත පිහිටා කරන ලද්දක් ද නැතිනම් තනිකරම අවස්ථාවාදී තීරණයක් ද යන්න ය.

එහෙත් බොහෝ දෙනෙකුට අනුව තමන්ගේ කණ්ඩායම වෙනුවෙන් මේ මොහොතේ පෙනී ඉන්නවා නම් හුරේ දමන්නට ඒ ඇති ය. ඒ කුමක් නිසා දැයි යන්න ඔවුන්ට අදාළ ම නැත. ඔවුන් ද අවස්ථාවාදී නම් අනෙකා අවස්ථාවාදී ද නැද්ද යන්න විමසීම කොහෙත්ම අදාළ නැත.

මේ සියල්ල කීවේ කළමනාකරුවෙකු විසින් මිනිසුන් නිසි ලෙස වටහා ගත යුතු බව කියන්නට ය. බොහෝ විට මෙවැනි විමසීමක් නොකරන කළමනාකරුවන් නොසිතූ විටක අමාරුවේ වැටෙන්නට නියමිත ය. ඒ, ඔවුන් නිසි අගැයීමකින් තොරව විශ්වාස කළ මිනිසුන්, ඒ විශ්වාසය නොසිතූ වෙලාවක, නොසිතූ ලෙස, කඩ කළ විට ය.