සන්නිවේදනය – ජය ගත යුතු තවත් එක් පෙරමුණකි


කළමනාකරුවෙකුට සිය සංග්‍රාම භූමිය තුළ පෙරමුණු කීපයක සටන් වැදීමට සිදුවේ. සන්නිවේදනය ඉන් එකකි.

සමහරු සහෘදයන් සමග ඉතා හිතවත්ව සන්නිවේදනයේ යෙදෙන අතර ඒ නිසාම ඔවුන් අතර විශ්වාසයට ගත හැකි සගයෙක් ලෙස තමන්ව අලෙවිකර ගන්නට ඔවුන්ට හැකිවී තිබේ. එහෙත් සහෘදයන් හැරුණු විට සෙසු අය සමග සන්නිවේදනයේ දී ඔවුන් එතරම් තැකීමක් නොකරන්නට පුලුවන.

තවත් සමහරු තමන්ගේ පාරිභෝගිකයන් සම්බන්ධයෙන් ද මේ සුහදත්වය පළ කරන මුත් තමන්ගේ සැපයුම්කරුවන්ට ඒ හා සමානව නොසළකති.

තවත් අය සැපයුම්කරුවන් සමග පමණක් නොව ආයතනය හා ගනුදෙනු කරන සියලු පාර්ශවකරුවන් සමග හොද හිත පවත්වා ගැනීමට උත්සුක වන නමුත් සේවකයින් සම්බන්ධයෙන් එවැනි තැකීමක් නොකරති. ඒ සේවකයින් තමන් වැටුප් ගෙවන්නේය යන පදනම මත පිහිටා ය. සල්ලිවලට සේවක කාලය මිලට ගත හැකි මුත් ඔවුන්ගේ කැපවීම ගත නොහැකි යන්න මෙහිදී අමතක කෙරේ.

තවත් අය සේවකයින් ගැන ද බාහිර පාර්ශවකරුවන් තරමටම සොයා බලන නමුත් ආයතනය හා ඍජු සම්බන්ධයක් නැති මහජනයා සම්බන්ධයෙන් උකටලී ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරති.

කළමනාකරුවෙකුට සිය සහෘදයන්ට හොදින් සළකා ඉතිරි පාර්ශවකරුවන්ට පසු පස හැරවිය නොහැකි ය. එසේ කොට ආයතනය පවත්වා ගැනීම එම ආයතනය ඒකාධීකාරයක් නොවේ නම් විශේෂයෙන් අපහසු ය.

ආයතනය වැටී තමන් එලියට විසිවුනු දාකට සහෘදයන් පවා තමන් ලග වෙනදා මෙන් ගැවසෙන්නේ නැති බව අවබෝධ කර ගත යුතු ය. ඒ නිසාම වත්මන් ලෝකයේ අපේ පෞද්ගලික හිතවතුන් තරමටම අපගේ ව්‍යාපාරික සගයින් ද හිතවතුන් ගණයේ ලා සැළකිය යුතු ය.

එහෙත් ඔහුට ඍජු සම්බන්ධයක් නැති මහජනයා සම්බන්ධයෙන් වත් කළමනාකරුවෙකුට වඩා ලිහිල් සළකා බැලීමක් කළ නොහැකි ද?

අපගේ අදහස නම් ඔවුන් සම්බන්ධයෙන් පවා ලිහිල් ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කිරීම දිගුකාලීනව ආයතනයට බල පෑ හැකි බව ය. අප එසේ කෙළින්ම සම්බන්ධ නැතැයි අහක දමන පුද්ගලයන් පසු කලෙක ආයතනයේ පාරිභෝගිකයෙකු සේවකයෙකු සැපයුම්කරුවෙකු එසේත් නැතිනම් ආයතනය ගැන තීන්දුවක් දෙන අධිකරණයක සමාජිකයෙකු හෝ වෙනත් එවන් තීරණාත්මක තැනක සිටින කෙනෙක් වීමේ ඉඩකඩක් තිබිය නොහැකිද? ආයතනයෙන් බැට කෑ කෙනෙක් නම් එවැනි විටක ආයතනය දෙස බලනු ඇත්තේ ප්‍රසාදයකින් නම් නොවේ.

ඒ නිසා ඍජු සම්බන්ධයක් දැනට නැති අය සම්බන්ධයෙන් පවා කාරුණික වීමට කළමනාකරුවෙකුට සිදුවේ.

මේ සියලු දෙනාට කාරුණික වෙන කළමනාකරුට තම හිතේෂීන් අඩු තැනක ලා සැළකිය හැකි ද? බිරිද ගැන බැලුවත් නැතත් ඇය තම බිරිද බැවින් ඊට කාරි නැතැයි සිතන කළමනාකරුවෝ සිටිති. දරුවන් සහෝදර සහෝදරියන් හා දෙමාපියන් සම්බන්ධයෙන් ද ඔවුන් එසේ සිතන්නට පුලුවන.

ප්‍රශ්නය නම් කලක් යන විට ගෙදර සම්බන්ධකම් නැවත ගොඩනැගිය නොහැකි ලෙස  ඉරිතලා තිබිය හැකි වීම ය. එහි විපාක කාර්යාලයට හා ව්‍යාපාරයට ද බලපෑම් කරමින් පැතිරි තිබෙන්නට හැකි වීම ය. කාර්යාලයෙන් සමුගත් දිනක අවසානයේ ලැගුම් ගන්නට සිදුවන්නේ ඔවුන්ගේ පිළිකන්නේ ය.

ඒ නිසාම සන්නිවේදනය ජය ගත යුතු පෙරමුණක් වෙනවා තරමට එහි සියලු අනු පෙරමුණු ද ජය ගැනීම ගැන කළමනාකරුවන්ගේ අවධානය යොමු විය යුතු ය. එකක් අත්හැර ඉතිරි සියල්ල ජයගත්ත ද ඉන් පලක් නොවනු ඇත. දක්ෂ සෙනෙවියෙකු කිසිදු පෙරමුණක් අතහැර දමන්නේ නැත. පහර බොහෝ විට එල්ලවන්නේ එවන් අතැර දමන පෙරමුණකින් බව ඔහු දන්නා නිසා ය.

Advertisements

සංවාදය – ජය ගත යුතු සංග්‍රාමයක් (battle) නොව දිනිය යුතු යුද්ධයක් (war) ලෙස


අප කැමති සංවාදයකදී ජය ලැබීමට ය.

අපේ ජය අනෙකාගේ පරාජය ලෙස අර්ථ ගන්වා ඇති පසුබිමක ඒ අනුව අප කැමති අප හා සංවාදයේ යෙදෙන්නා පරදිනු දැකීමට ය.

අප සංවාද කළ යුත්තේ ඇත්ත නිරාවරණය කර ගැනීමේ අභිලාෂයෙනි. සමහර විටක ඇත්ත නිරාවරණය කර ගැනීමට ගොස් මිත්‍රත්වය නැතිවේ නම් එසේ නිරාවරණය කර ගන්නා ඇත්තෙන් පලක් නැති වීමට ඉඩ ඇත්තේ ය. ඒ නිසාම ඇත්ත නිරාකරණය කර ගැනීම වැදහත් වුවද ඒ වෙනුවෙන් දැරිය යුතු පිරිවැය ගැන ද සිතා බැලිය යුතු ය.

විශේෂයෙන් තමන්ගේ සබදතා ජාලය වැඩිදියුණු කර ගැනීම ගැන මිසක එය සීමා කර ගැනීමට කළමනාකරුවන් කටයුතු නොකළ යුතු ය. ඒ නිසාම ඇත්ත නිරාවරණය කර ගැනීමේ ප්‍රයත්නයේ දී සබදතාවයට හානි වේ නම් ඒ පිළිබදව දෙවරක් සිතිය යුතු ය.

ඒ නිසාම සමහර අවස්ථාවල සංවාදයක දී පසු බැසිම හොද ය. පරාජය පිළිගැනීමට සිදුවන්නේ නම් නොපමාව ගෞරවාන්විතව එය පිළිගැනීම හොද ය.

තමන් නිවැරදි නම් තමන් වැරදි යැයි පිළිගත යුතු ය යන්න මෙයින් කිසි ලෙසකින් වත් අදහස් නොවේ. එයින් අදහස් වන්නේ තමන් වැරදි නම් නොපමාව එය පිළිගැනීම වැදගත් බව ය.

අනෙත් අතට එයින් කියවෙන්නේ තම ස්ථාවරය නිවැරදි වුව ද එම ස්ථාවරය සනාථ කරනු සදහා කරන සංවාදයේදී සංවාදයේ යෙදෙන්නා සමග ඇති මිත්‍රත්වය පලුදු වේ නම් ඇත්ත නිරාවරණය කර ගැනිමේ කටයුත්ත තරමක් පමා කරන ලෙස ය. අනෙකාට පරාජයක් අත් නොවන සේ එය කරනු සදහා පමණක් පසුබසින ලෙස ය. ඔහුගේ අභිමානය පලුදු නොවන ලෙස ඇත්ත මතු කරගන්නට වෙනත් අයුරකින් උත්සහ කරන ලෙස ය.

අපට මිත්‍රත්වයත් රැකගෙන ඇත්තත් නිරාවරණය කර ගත හැකි නම් ඒ සදහා අවශ්‍ය හැම දෙයක් ම කළ යුතු ය.

වැදගත් වන්නේ සංග්‍රාමය දිනීම නොවේ. යුද්ධය දිනීම ය. වැදගත් වන්නේ මගේ මතය ජය ගනු ලැබීම නොවේ. එය මගේ ප්‍රතිවාදියා විසින් ඔහුගේ මතය ලෙස නැවත බෞතීස්ම කරනු දැකිම ය.

ප්‍රතිවාදියාත් මා සමග එක්ව ඒ වෙනුවෙන් ඉදිරියේදී සටන් කරනු දැකීමට ය.

එහෙත් මෙය හැම විටම කළ හැක්කක් නොවේ. බොරුවට නිදා ගෙන ඉන්නවුන් ඇහැරවන්නට බැරි ය. තම මතය වැරදි බව දැන දැනත් වෙනත් හේතූන් නිසා එහිම එල්ලීගෙන ඉන්නවුන් සම්බන්ධයෙන් ඉහත නිර්දේශ කිසිවක් වලංගු නොවේ.

අපේ මේ උත්සහය බොරුවට නිදාගෙන ඉන්නාවූන් ඇහැරවන්නට යෑමේ පලක් නැති මුත් ඇත්තට නින්ද ගොස් සිටින්නන් ඇහැරවිය යුත්තේ ඔවුන් කෝප නොගන්වා බව කියන්නට ය.

දවසේ ප්‍රශ්නය – ඇසුරු කළ යුත්තේ කුඩා උන් ද මහ උන් ද?


හිරු නිමාවී“ යන බ්ලොග් අඩවියේ පහත සටහන මෙය ලියන්නට නිමිත්තක් විය.

ඔබට යම් අවස්ථාවකදී ඔබ වටා පිරිසක් ගොඩනගා ගැනීමට අවශ්‍ය වූ විටෙක සාමාන්‍ය කුඩා මිනිසුන්ගෙන් පටන්ගන්න. මක් නිසාදයත් ඔවුන්ද ඔබේ මට්ටමේම වන නිසාය.

බැලූ බැල්මට පහසු දේ නම් ඔය කියන එක ය. ඒත් අප කළ යුත්තේ පහසු දෙය ද?

කුඩා මිනිසුන් පිරිසක් ඔබ වටා ගොඩනැගීමෙන් වන්නේ ඔබ ද කුඩා වීම ය. ඔවුන් ඔබ ද කුඩාවට හිතන්නට යොමු කරනවා ඇත.

ඔවුන් ඔවුන්ගේ පටු දැක්මෙන් ඔබව වෙහෙසට පත් කරනවා ඇත. ඔබව අධෛර්යය කරනවා ඇත. ඔබව අකර්ණම්‍ය කරනවා ඇත.

ඒ වෙනුවට ඔබ ඔබට වඩා දැනුමෙන් පොහොසත් මිනිසුන් ඇසුරට යොමු වේ නම් ඔවුන් ඔබ දැනුමෙන් පොහොසත් කරනවා ඇත. ඔබ ඔබට වඩා පළල් දැක්මක් ඇති මිනිසුන් ඇසුරු කරනවා නම් ඔබේ දැක්ම ද ඔවුන් පුළුල් කරනවා ඇත. ඔබට වඩා අත්දැකීම් ඇති මිනිසුන් ඔබ ඇසුරු කරන්නේ නම් ඔබට ඉක්මණින් පරිණත වීමට ද පුළුවන.

අසේවනාච බාලානං පණ්ඩිතානංච සේවනා යයි බුදුන් කීවේ ද මේ කාරණයම ය.

රටින් බැහැරව ගොස් ඇති අය ඇසුරු කළොත් ඔබ රට ගැන තිබෙන සමහර අදහස් වෙනස් කර ගනු ඇත්තේ ය. රට තුළ පමණක් ජීවත්ව ඇති මිනිසුන් ඇසුරු කළොත් මෙවැනි පින්බිමක් ලෝකයේ කොහේවත් නැති බවට සපථ කරමින් ඉතිරි දිවිය සෙසු රටවල් හා සෙසු මිනිසුන් පරිහාසයට පත් කරමින් ඔවුන් සිය සුපුරුදු අලස භාවයෙන්ම ගෙවනු ඇත්තේ ය.

බෞද්ධාගම වෙනුවෙන් අන්ධව කැප වෙන මිනිසුන් බුදු බණ අමතක කිරීම අප රටේ අද පවතින එක් ඛේදවාචකයක් යයි මම සිතමි. මෙය බුදුදහම සම්බන්ධයෙන් පැවසුවේ වුව ද අන් ආගම් සම්බන්ධයෙන් ද මෙහි වැඩි වෙනසක් නැත. වෙනස ඇත්තේ බුද්ධාගමිකයින් වැඩි නිසා ඔවුන්ගේ හිස් සද්ද වැඩිපුර ඇසීම පමණ ය. මා මේ අදහස් කීවේ හිරු නිමාවී බ්ලොග් අඩවිය ගැන නම් නොවේ. පොදුවේ අප කාට කාටත් වී ඇති දෙයක් ගැන ය. ඕපා දුප වලින් තම බ්ලොග් පුරවන බ්ලොග් අඩවියකට වඩා මෙවැනි සංවාදයන් ආරම්භ කරන බ්ලොග් අඩවි අපේ අගැයීමට ලක් විය යුතු ය.

පණ්ඩිතයන්ව ම ඇසුරු කරමු. ඒ සදහා අවශ්‍ය ධෛර්යය ලබා ගනිමු. ඒ සදහා අවශ්‍ය කුසලතා හා ජීවන දැක්ම ද ඇති කර ගනිමු.

අප, අප ගැන පමණට වඩා කුඩාවට හිතීමෙන් බැහැර වෙමු. අප දැනට කුඩා විය හැකි ය. එහෙත් අපට ලොකු වීමේ විශාල ඉඩක් ඇති බව නිතර සිහිකරමු. ඒ සදහා වැඩ කරමු.

පණ්ඩිතයන් ඇසුරු කරනවා මෙන්ම බාලයන් ද බැහැර කළ යුතු ය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ සියලු බාලයන් බැහැර කළ යුතු බව නොවේ. බැහැර කළ යුත්තේ බාලයන් ලෙස දිගටම ජීවත්වන්නට ඉටාගෙන ඇති බාලයන් ය.