සයිබර් අවකාෂයේ පා තැබීම, සැරිසැරීම හා එය ජය ගැනීම


අතීතයේ මිනිසුන් බොහෝ දෙනෙක් එකිනෙකා හමුවුනේ වෙළද පොළේදී ය. පසු කලෙක පන්සලේ නැතිනම් පල්ලියේ ය. ඊලග වකවානුවේ ක්ලබ් එකේ නැතිනම් බාර් එකේ ය. දැන් බොහෝ දෙනෙක් මුණ ගැසෙන්නේ සයිබර් අවකාශයේ ය.

ඈත අතීතයේ මිනිසුන් යුද්ධ කළේ මහපොළොව මත ය. භූමිය අල්ලා ගත් පක්ෂය යුද ජයග්‍රහණය කළේ ය. මෑත අතීතයේ දී යුද්ධය සිදුවුනේ වෙළදපොළේ දී ය. වෙළද පොළ අල්ලා ගත් අය ඒ යුද්ධයෙන් ජය ගත්හ. අනාගත යුද්ධය සිදුවනු ඇත්තේ අභ්‍යවකාශයේ බව කලින් විශ්වාස ද කළ ද දැන් පෙනී යන්නේ එය සයිබර් අවකාශයේ සිදු විය හැකි බව ය. සයිබර් අවකාෂය පාලනය කළ හැකි අය අනාගතයේ ජය ගනු ඇත්තේ ය.

කළමනාකරුවන්ට මේ යථාර්තයට පිටු පා සිටිය නොහැකි ය.

දැන් මිනිසුන් හමුවන හා යුද්ධය සිදුවන තැන පමණක් නොව ව්‍යාපාරික ගනුදෙනු කරන තැන බවට ද සයිබර් අවකාශය පත් ව තිබේ.

වඩාත් වැදගත් දේ නම් භූගෝලීය දුර තවදුරටත් තීරණාත්මක නොවන බව ය. වෙනදා භෞතිකව පෙනී සිටිය යුතු බොහෝ දෑ දැන් (virtual) අතත්‍ය ව පෙනී සිටීමෙන් ඉටු කර ගත හැකි ය. ස්කයිප් හා වීඩියෝ තාක්ෂණය හරහා අතත්‍යව පෙනී සිටිය හැකි ය. ඔබට ම ආවේණික වූ රහස් පද හරහා ද අතත්‍යව පෙනී සිට කටයුතු කළ හැකි ය.

සයිබර් අවකාශය ඵලදායිකත්වය වැඩි කර තිබේ. සේවා සැපයීමේ වේගය අතිශයින් ඉහළ දමා තිබේ. වෙනදා ලගා විය නොහැකි ව තිබූ බොහෝ තැන්වලට ඒ හරහා යා හැකිව තිබේ.

හැම දෙයක්ම පාහේ වර්චුවල් – අතත්‍ය- වෙමින් තිබේ.

අප ඔබ හා මේ හමුවන්නේ ද සයිබර් අවකාශය හරහා ය. තවමත් ලංකාවේ එතරම් ප්‍රචලිත නොවෙතත් ඉදිරිගාමී ආයතනයන් ද ඉදිරිගාමී කළමනාකරුව්න් ද සයිබර් අවකාෂයේ තම පිය සටහන් තබා තිබේ.

ලංකාවේ සයිබර් අවකාශය භාවිතා කරන සීමිත මිනිසුන් සංඛ්‍යාව ද එය භාවිතා කරන්නේ සීමා සහිතව ය. සමාජ සබදතා සදහා එහි භාවිතය ඉහළ ය. තොරතුරු සොයාගැනීමේ මෙවලමක් ලෙස ද එය තහවුරුවී තිබේ. ගීතවලට සවන් දීමට ද චිත්‍රපටි බැලීමට ද වෙනත් එවැනි විනෝදජනක කටයුතු සදහා ද එය යොදා ගැනීම ප්‍රමුඛතාවක් ව තිබේ. ගුගල් සෙවුම් යන්ත්‍රය හරහා සෙක්ස් යන වචනය වැඩියෙන්ම සොයා ඇත්තේ ලංකාවෙන් බව මේ ඊයේ පෙරේදා වාර්ථා වූයේ ඒ නිසා විය යුතු ය. තව ටික කලකින් මෙයින් ඔබ්බට ශ්‍රී ලාංකිකයන් ද ගමන් කරනු ඇත්තේ ය. ඒ ඇරත් විදේශ පාරිභෝගිකයන් දිනා ගැනීමේ දී අපේ ව්‍යාපාරිකයන්ට දැනටම මෙයින් ප්‍රයෝජන ගත හැකි වී ඇත්තේ ය. ඒ ඔවුන් වඩාත් හොදින් හා පහසුවෙන් හමුවිය හැක්කේ ඒ හරහා බැවිනි.

සයිබර් අවකාශය ජය ගැනීමට ඉක්මන් වන අයට තරගයේ වාසිය අත්වනු ඇත්තේ ය.

තාක්ෂණය හැමදාමත් ලෝකය ඉදිරියට ගෙන ගියේ ය. අපේ ජීවිතවල පමණක් නොව සමාජ ව්‍යුහයන්ගේ ද වෙනස්කම් ඇති කිරීමට එය සමත් වී ඇත්තේ ය. එය ඒ සමගම අපේ සරල  දිවි පෙවෙත සංකිර්ණ කර ඇත්තේ ය. ඒ ගැන කොතෙක් මැසිවිලි නැගෙතත් ඒ මැසිවිලි නගන්නන්ම තව තවත් තාක්ෂණයේම එල්ලීමට තැත් කිරීමම එහි ශක්තිය කියා පායි.

අපට ඇත්තේ එක් විසදුමකි. එක්කෝ තාක්ෂණය පිළිගැනීම ය. නැතිනම් ….. ඒත් තාක්ෂණය පිළිගැනීම ය.

එතෙකුදු පැරණි කියමනක් තවමත් මේ නව තාක්ෂණයට අදාළ ය. දැන ගියොත් කතරගම නොදැන ගියොත් අතරමග.

ඒ නිසාම සයිබර් අවකාශයට තමන් පය තබනවාට අමතරව තමන්ගේ සගයින් හා අනුගාමිකයින් ද ගෙන්වා ගත යුතු ය. එය ඔවුන්ට ද හුරු පුරුදු දන්නා අදුනන තැනක් කළ යුතු ය. මේ සටහන ඔබේ මිතුරන් අතර ඔබ බෙදා ගත යුතු තවත් එක් හේතුවක් ඒක ය.

Advertisements

පෙනෙන මායිමෙන් එහා බැලීම


අප ඉහත දිනක සිහින දැකීමේ වැදගත් කම ගැන ලීවෙමු. අද අප ලියන්නේ පෙනෙන මායිමෙන් එහා බැලීමේ වැදගත් කම ගැන ය.

පෙනෙන මායිමේ හැටියට පොළොව පැතළි ය. එහෙත් එය ගෝලාකාර බව එයින් ඔබ්බෙහි බැලූවිට පෙනේ. පෙනෙන මායිමේ හැටියට ඉර පොළොව වටා කැරකෙයි. ඒත් ඉන් ඔබ්බට ගොස් බැලූවිට පෙනෙන්නේ පොළොව ඉර වටා කැරකෙන බව ය.

මේ දවස්වල පොල් ගණන් ය. ගියවර එසේ පොල් මිල ඉහළ ගියවිට අපූරූ යෝජනාවක් ඉදිරිපත් විය. පොල් නිශ්පාදන අපනයනයට සීමා පැනවීම ය. බැලූ බැල්මට පොල් මිල පහත හෙලීමට ඒ පියවරෙන් පුලුවන. ඒ නිශ්පාදන සදහා වැයවන පොල් ද දේශීය වෙළද පොළට පැමිණෙන නිසා සැපයුම වැඩි වී මිල පහල යෑමට එය තල්ලුවක් වීම ය.

ඒ අපට පෙනෙන මානය යි. ඒ පෙනෙන මානයෙන් එහා බැලූවිට තවත් පියවරක් එහාට තබා එසේ නැත්නම් ඉස්සී බැලූ විට පෙනෙන්නේ කුමක් ද?

පොල් නිශ්පාදන අපනයනයට පනවන සීමා නිසා ලෝක වෙළදපොලේ පොල් වෙනුවට ආදේශක ඇති වීම ය. වෙනත් රටවලට ඒ වෙළදපොළ හිමිවීම ය. පොල්වතු හිමියන්ගේ ආදායම පහළ යාම ය. ඔවුන් අධෛර්යය වීම ය. තවත් පොල් වතු කෑලි කර විකිණීමට උත්සුක වීම ය. පොහොර දැමීමට ඇති උනන්දුව අඩුවීම ය. පොල් නිශ්පාදනය පහළ යාම ය. මිල ඒ අනුව තවදුරටත් ඉහළ යාම ය.

බොහෝ කළමනාකරණ තීරණ සම්බන්ධයෙන් ද කිව යුත්තේ කළමනාකරුවන් පෙනෙන මානයෙන් එහා නොබැලීම නිසා වඩාත් වැඩි අගාධයකට තමන්ව තල්ලු කරගන්නා බව ය.

පුත දීඝායු ලග නොබලව දුර බලව යන බෞද්ධ සාහිත්‍ය යේ එන වදන් වැල පුරුදු අයට මෙහි අවකාෂයේ මෙන්ම කාලයේ අරුතින් ද පෙනෙන මානයෙන් එහා බැලිය යුතු බව ඒත්තු යනු ඇත්තේ ය. වෙනත් ආගමික ග්‍රන්ථ ඇසුරෙන් ද සමහර විට අපට මීට සමාන උවදෙස් සොයා ගත හැකි වනු ඇත.

වියදම් සීමා කිරීම ආර්ථික අර්බුදයක දී කළමනාකරුවෙකුට ඇති එක් උපාය මාර්ගයකි. එය කෙළින්ම ආර්ථික ඵලදායකත්වයට හේතුවන බැවිනි. කළමනාකරුවෙකු එසේ සිතා තමන් අලෙවිකරණය උදෙසා දරණ වියදම් කපා හැරියේ යැයි සිතමු. එවිට සිදුවනු ඇත්තේ කුමක් ද? ආදායම අඩුවීම ය. සමහර විට එයින් වන බලපෑම වියදම් කපා හැරීමෙන් අත් කරගන්නා ලාභයට වඩා වැඩිවන්නට ඉඩ තිබේ.

සමහරවිට එවැනි අවස්ථාවක කපා හරිනු ලබන්නේ සේවකයින්ගේ අතිකාල හෝ වෙනත් පාරිතෝෂිකයන් ය. වඩාත්ම සේවක සහයෝගය වුවමනා අවස්ථාවේ එය නැති කරගැනීමක් මෙයින් සිදුවනු ඇත්තේ ය.

ඒ නිසාම වියදම් කපා හැරීම පේනමානයේදී සාර්ථක උපායමාර්ගයක් විය හැකි වුවත් ඉස්සී බැලූවිට එය අප අගාධයට තල්ලුකරන්නක් බව පෙනී යනු ඇත්තේ ය. අප මේ කියන්නේ වියදම් කපා හැරීම විකල්පයක් නොවිය යුතු බව නොවේ. එසේ කිරීමට පෙර නොපෙනෙන මානයේ සිදුවිය හැක්කේ කුමක්දැයි විපරම් කර ප්‍රවේසමෙන් එය කරන ලෙස ය.

වියදම් කපා හැරීම සම්බන්ධයෙන් නොව වෙනත් බොහෝ කාරණා සම්බන්ධයෙන් මේ උපදේශය සත්‍ය වේ.

ප්‍රශ්නයක් විසදීම සදහා අපට ලැබෙන මුල් උත්තරය එලෙසින් බාර ගන්නේ නැතිව නැවත විමසිය යුතු බව එයින් අදහස් වේ. එසේ කිරීමේදී පේන මානයෙන් එහා බැලිය යුතු බව ද එයින් කියවේ.

මේ සම්බන්ධයෙන් ඔබගේ අත්දැකීම් ඇතොත් ඒවා අප සමග බෙදා ගනු ඇතැයි සිතමු.