ආගම! – කළමනාකරුගේ අස්ථානය?


ආගම, එය කවරක් හෝ වේවා, අපේ ජීවිතවලට ඇති කර ඇති බලපෑම අතිමහත් ය. ඒ නිසාම ආයතනයක කළමනාකාරිත්වයට එයින් වෙන්ව ජීවත්වීමට හෝ එය නැතැයි සිතා වැඩ කිරීමට හැකියාවක් නැත. විශේෂයෙන් අලුතින් ආගමික පුබුදුවක් දකින්නට ලැබෙන අප වැනි රටක එය තවත් අමාරු ය.

ඒ නිසාම ආගම සම්බන්ධයෙන් කළමනාකරණයේ ස්ථාවරය කුමක් විය යුතු දැයි යන්න ගැන නිශ්චය අදහසක් කළමනාකරුවන් විසින් ඇති කර ගත යුතු ය. එවිට යම් ආගමික කටයුත්තක් සම්බන්ධයෙන් වන ඉල්ලීමක් ගැන කුමක් කළ යුතු දැයි දහ අතේ කල්පනා කරමින් ලතැවීමට සිදු නොවේ.

හැම ආගමකින්ම අපේක්ෂා කළේ යහපතක් බව ඇත්ත ය. එහෙත් ඒවා දේශනා කරන්නේ එකිනෙකට වෙනස් මාවත් ය. ඒ නිසා එකක් අල්ලා ගත් විට අනෙක්වා අත හරින්නට සිදු වේ. ආයතනයක් විසින් අල්ලා ගත යුත්තේ කුමන ආගම ද? කුමක් අල්ලා ගත්ත ද එවිට අනික්වා අත හැරෙන නිසාම ආයතනය අමාරුවේ වැටේ. හැම දෙනාටම මෙය වැටහෙන්නේ නැත.

ඒ නිසා ආයතන ප්‍රධානියා, විශේෂයෙන් ඔහු බහුතරයගේ ආගම වන බුද්ධාගම අදහන කෙනෙකු නම්, තමන්ගේ ආගම ආයතනය තුළ ඉදිරියට ගැනීමට කටයුතු කරන්නට පුළුවන. එහි වැරැද්දක් පවා ඔහු නොදකින්නට පුලුවන.

යම් ආයතනයක් බුද්ධාගමේ චර්යාවන්ට මෙසේ මුල් තැන දෙන විට බුද්ධාගමේ සංකේත පමණක් ප්‍රදර්ශනය කරන විට ඒ ආයතනයට එන වෙනත් ආගම් අදහන හෝ ආගම් නොඅදහන ගනුදෙනුකරුවන්ට එය තමන්ගේ ආයතනයක් ලෙස නොහැගේ. එහෙත් බෞද්ධයන්ට එයින් අමතර ඇතුළත් කමක් ඇති විය හැකි ය. රටේ වැඩි දෙනෙක් බෞද්ධයින් බැවින් අන් අයගේ හැගීම ගැන තැකීමක් නැතිවාට කමක් නැත යන්න බොහෝ කළමනාකරුවන්ගේ මතය වී තිබේ.

ප්‍රශ්නය වඩාත් ව්‍යාකූල වන්නේ වෙනත් ආගමිකයෙකු හෝ නිර්ආගමිකයෙකු ආයතනයේ ප්‍රධානියා වූ විට ය. ඔහුට හෝ ඇයට අකමැත්තෙන් පැරණි සම්ප්‍රදාය ගෙන යන්නට සිදු වේ.

ආගම සමහර මිනිසුන් භාවිතා කරන්නේ තමන්ගේ සමාජ බලය වර්ධනය කර ගැනීමට ය. ආයතන ඇතුළේ ද මෙය සිදු වේ. ආගම වඩාත් ඉස්මත්තට ගෙන එන්නට සමහර විට දගලන්නේම ආයතනයේ ඉන්නා අතිශය වංචාකාරයා වීමේ ඉඩකඩ බැහැර කළ නොහැකි ය.

ආගමික කටයුතුවලට ඉඩක් විවර කළ විට එයට සීමා පනවන්නට ද අපහසු වේ.

විශේෂයෙන් වෙනත් ආගමිකයෙකු ආයතන ප්‍රධානියා වූ විට ඔහු හෝ අැය පාලනය කිරීමේ උපක්‍රමයක් ලෙස ද බහුතරයට ආගම භාවිතා කළ හැකි ය.

සමහර ආගමික ඉගැන්වීම් ආයතනයේ කටයුතු සමග ගැටෙන අවස්ථා තිබිය හැකි ය. උදාහණයක් ලෙස ධීවර කර්මාන්තයේ නියැලෙන ආයතනයක මුඛ්‍ය කාර්යයම බුද්ධාගමේ ඉගැන්වීම් හා ගැටෙන බව අපි දනිමු.

මේ සියළු කාරණා නිසා ආගම හා ආයතන අතර දීගය ආයතනයට පමණක් නොව ආගමට ද යහපතක් සලසන්නේ නැත. ආගම ඇදහීම එක් එක් පුද්ගලයාගේ පෞද්ගලික කටයුත්තක් විනා ආයතනයේ කටයුත්තක් නොවන බවට ආයතනයේ අගැයීම් පද්ධතියට ඇතුළු කළ විට බොහෝ ප්‍රශ්න විසඳේ. උදෑසනින් ආරම්භ කර රාත්‍රියේ අවසන් කරන විටත් ආගම මෙනෙහි කිරීමට සැදී පැහැදී සිටින මාධ්‍ය සම්බාරයක් ඇති රටක ඒ ටික නැවත වතාවක් ආයතනයක් තුළ කිරීමෙන් අමතර අගයක් එකතු වන්නේ නැත. ඒ බව තෝරා බේරා ගතහොත් ආයතනයේ වැඩ කටයුතු අනවශ්‍ය ව්‍යාකූලත්වයක් සංකීර්ණත්වයක් නැතිව පහසුවෙන් කර ගෙන යා හැකි ය.

Advertisements

බෝවත්තේ ඉන්ද්‍රරතන හිමියන්ගේ මරණය – කළමනාකරණ ඇසකින් විමසුමට


ප්‍රශ්නයක් දෙස බැලිය යුත්තේ කෙසේ දැයි සාකච්ඡා කරන්නට අපට මේ මරණය නිමිත්තක් කර ගත හැකි ය. නැතිනම් වන්නේ මේ මරණය නිරපරාදේ වූ තවත් මරණයකට සීමා වීම පමණ ය.

ගව ඝාතනය නතර කරන ලෙස ඉල්ලා උන්වහන්සේ සිය සිරුරට ගිනි තබා ගෙන තිබේ.

ගව ඝාතනය හොද ද? නැත් ද? අපට ඇසිය හැකි එක් ප්‍රශ්නයකි. හොද නොහොද යනු කාලයත් සමග වෙනස් වන එපමණක් නොව රටින් රටට ද වෙනස් වන සංකල්පයකි. එක් කලෙක වහල් වෙළදාම සාමාන්‍ය දෙයක් වූ අතර එකල ලෝක වාසීන් විසින් (වහලුන් ද ඇතුළත්ව) එය වැරැද්දක් හැටියට සැළකුනේ නැත.

මේ ප්‍රශ්නයට උත්තර හොයන අයට තවත් ප්‍රශ්නයක් මුණ ගැසේ. වැරදි ගව ඝාතනය පමණක් ද? එළුවන් ඝාතනය හරි ද?

කිසිම සතෙක් ඝාතනය නොකරන්නේ නම් හොද ය. මේ, ඒ සදහා යන මාවතේ මුල් පියවර ය. ඒ අපට ලැබෙන පිළිතුරු ය.

සත්ව ඝාතනයෙන් තොරව අපට මානව වර්ගයා ලෙස පැවැත්මක් වේ ද? වී ගොවියා වී ගොවිතැන රැක ගැනීම සදහා කෙතෙක් නම් සතුන් මරන්නේ ද? එළවලු පමණක් අනුභව කරන්නන් මේ සත්ව ඝාතනයන්ට උල් පන්දම් නොදෙන්නෝද? කුරුළු උණ වැළදුන කුකුළන් ලක්ෂ ගණනින් ඝාතනය කර මානව වර්ගයා ඒ භයානක වසංගතයෙන් බේරාගැනීමත් පාපයක් ද?

සියලු සතුන්ගේ ජීවිත බේරාගත හැක්කේ මාංශ භක්ෂික සතුන් ද තුරන් කිරීමෙනි. අප සතුන් නොමැරුවාට මාංශ භක්ෂීක සතුන් වෙන සතුන් දඩයම් කිරීම අපට නතර කළ නොහැකි නිසාවෙනි.

ඒ අවසානයක් නැති ප්‍රශ්නයට උත්තර දීම නවතා අපට මේ ප්‍රශ්නයට වෙනත් ලෙසකට ප්‍රවේශ විය හැකි දැයි බලමු.

ගව ඝාතනය නතර කිරිම ප්‍රායෝගික ද? නැත් ද?

එය කලින් ප්‍රශ්නය මෙන් නොව උත්තර සෙවිය හැකි ප්‍රශ්නයකි. ලංකාවේ බොහෝ පෙදෙස්වල ගව පට්ටි අයිතිකරුවෝ සිටිති. ඒ අයගේ පවුල් දිවි ගෙවන්නේ එළදෙනුන්ගෙන් කිරි ලබා ගනිමින් ඊට සමාන්තරව ගවයින් මසට විකිණිමෙනි. බැරි වෙලාවත් ගවයන් විකිණිය නොහැකි වන්නේ නම් ගවයන් හැදීමට ඇති අභිප්‍රේරණය අහෝසි වේ. එවිට එළදෙනුන් පමණක් ඉතිරි කර ගවයින් අයාලේ යන්නට හැරියොත් සිදුවන ව්‍යාසනය කොතෙක් වේ ද? මී හරක් මෙන් නොව එළ හරක් මිනිස් වාසයේ ජීවත් වෙන සත්ව කොට්ඨාෂයකි. එක් පැත්තකින් මිනිසුන්ට ජිවනෝපායක් අහිමිවන අතර සතුන්ට ඉන් රැකවරණය අහිමි වේ.

ගණිකා වෘත්තීය අප රටේ නීතියෙන් තහනම් ය. එහෙත් ලංකාවේ ගණිකාවන් 40,000 ක් පමණ සිටිතැයි සමීක්ෂණයකින් හෙලිවී තිබේ. මත්පැන් නිශ්පාදනය සදහා අවසර ඇත්තේ බලපත් ලාභීන්ට පමණකි. එහෙත් ලංකාවේ හොර අරක්කු හා කසිප්පු නිශ්පාදනය ගම් මට්ටමේ අතිශයින් ජයට කෙරෙන සිදුවන ස්වයං රැකියාවකි. හැම ගමකම වෙල් යායකම කැළෑ ගොන්නකම පාහේ කසිප්පු පෙරන බව නොදන්නේ කවු ද? ඒවා අනුව කල්පනා කරද්දී කැළෑවට ගාල් වෙන මේ හරකුන් මස් කරන්නට නීතියෙන් අවසරයක් නැතිව කටයුතු සිදු නොවේ යයි කිව හැක්කේ කාට ද?

ස්වභාව ධර්මයේ ස්වයං පාලනයක් සිදු වේ. ගව ජනගහණය වැඩි වුවහොත් ඔවුන් ඊළගට මිය යන්නේ කන්න නැතිව ය. වෙනත් බෝවෙන රෝගයන්ට ගොදුරු වෙලා ය. එය මේ තත්වයට වඩා සුන්දර ද?

හරි වැරැද්ද විවාදාත්මක වූ ද, ප්‍රායෝගිකත්වය ප්‍රශ්න කාරී වූ ද, මේ වෑයම තුළ තිබෙන ඊළග අවුල කුමක් ද? මේ විදිහට විවිධ ඉල්ලීම් ඉල්ලමින් මිනිසුන් සිය දිවි නසා ගන්නට සැළසුනොත් සිදු විය හැක්කේ කුමක් ද? මෙයින් දෙන ආදර්ශය හොද ද?

පිහියක් දික් කර මංකොල්ල කෑමත් යමක් නොදුන්නොත් තමන් දිවි නසා ගන්නා බව කීමත් අතර අහස පොළොව මෙන් දුරස්ථභාවයක් ඇති බව ඇත්ත ය. එහෙත් ඒ දෙක අතර යම් සමානත්වයක් ද ඇත. ඒ බලහාත්කාරයයි.

හැගීම්වලට වහල් නොවී මෙසේ විචාරශීලීව එළැඹි සිහියෙන් ප්‍රශ්නයක් දෙස බැලීමට අපට හැකි නම් මෙවැනි නිරාපරාදේ මරණ වළක්වා ගත හැකි ය. ජීවිත පූජාවක් කළ යුත්තේ එයින් යම් සුගතියක් අත් වේ නම් පමණ ය. මේ ඉල්ලීම තුළ එවැනි සුගතියක් ඇති කළ නොහැකි බව ගැඹුරින් විමසන්නෙකුට පෙනෙනු ඇත.

මෙවැනි ප්‍රශ්න සමාජයේ පළල් සංවාදයන්ට බදුන් විය යුතු ප්‍රශ්න මිසක කෙනෙකුගේ දෙදෙනෙකුගේ ආවේගයට අනුව උත්තර සෙවිය යුතු ප්‍රශ්න නොවේ. මේ සම්බන්ධයෙන් වන කතිකා ලාභ ජනප්‍රියතාවය සොයන මැදිහත් වීම් ලෙස මිසක විචාර බුද්ධියෙන් යුතුව කරන මැදිහත් වීම් ලෙස සැළකිය නොහැකි ය.

කළමනාකරුවන් හැටියට ප්‍රශ්නයක් ආවේගශීලි මට්ටමට පහළින් තබා ගැනීම හැම විටම වඩා ප්‍රබුද්ධ තීරණයකට ඒමට අපට උපකාරීවන බව සිහිකට යුතු ය.