සමහර දේ දැඩිව අල්ලා ගන්නට තැත් කරන තරමට ලිස්සා යෑමට වැඩි ඉඩක් ඇත්තේ ය


තෙත සබන් කැබැල්ලක් දැඩිව ඇල්ලූ විට සිදුවන්නේ එය අතින් ලිස්සා යෑම ය. ලිස්සන මතුපිටක යන වාහනයක් නවත්වන්නට තිරිංග යොදන කෙනෙකුට සිදුවන්නේ වාහනය පාලනය කර ගැනීම තවදුරටත් අසීරුවීම ය.

දරුවෙකුට දැඩී සීමා පනවා හදන පියෙකුට සිදුවන්නේ ඔහු ගෙදරින් පැන යනු දැකීමට ය. බිරින්දෑට අඩම්තේට්ට්ම් කර පාලනය කරන සැමියෙකුට සිදුවන්නේ තමන්ගේ පාලනයෙන් එහෙම පිටින්ම මිදී යන බිරින්දෑ කෙනෙකු දැක ගැනීමට ය.

පොල් මිල ඉහළ ගිය විට බොහෝ ආණ්ඩු කරනුයේ පොල් අපනයනයට තහංචි පැමිණවීම ය. ඒ හරහා පොල් මිල පහල බැස්සීමට කටයුතු කිරීම ය. එයින් සිදුවන්නේ පොල් වැවිලි කරුවන් අධෛර්යමත් වී පොල් ඉඩම් කට්ටි කඩා විකිණීමට කටයුතු කිරීම ය. පොල් ඉඩමට කරන ආයෝජන නවතා දැමීම ය. වෙනත් භෝගයක් වවන්නට තීරණය කිරීම ය. තාවකාලිකව මිල ඉහළ ගිය පොල් සදාකාලයට මිල ඉහළ යන්නේ එවැනි ක්‍රියා නිසා ය. කළ යුතුව තිබුනේ පොල් වවන්නන්ට තව තවත් උදව් කිරීම වුව කළේ ඔවුන්ට ලද අවස්ථාව ද අවුරා දැමීම ය. පොල් මිල පහල  දැමීමට කළ වැඩම පොල් මිල ඉහල යාමට තුඩු දෙන්නේ එසේ ය.

සිතු දේ නොම වෙන නොසිතු දෙයම වන මේ කලබැගෑනිය ඇති කරගන්නේ අපට ඇති දැඩි වුවමනාව විසින්ම ය.

දැඩිව අල්ලා ගන්නේ ආදරය නිසා ය. සතුට රැක ගනු සදහා ය. එහිදී අහිමි වී යන්නේත් අප දැඩිව අල්ලා ගන්නට හදන දෙය ය. නැතිවන්නේ ම සතුට ය. ඉහල යන්නේ ම පහල දමන්නට දැගලූ පොල් මිලම ය.

අපට ස්වභාවික නියාමයන්ට එරෙහිව යා නොහැකි ය. අපට කළ හැක්කේ ඒවා පරිස්සමින් පාවිච්චියට ගැනීම පමණකි. යමකට ඇති දැඩි ඇලීම නිසාම මේ සත්‍යය අපට මග හැරෙයි. එවිට අප ඇල්ම කරන දෑම අපෙන් ගිලිහී යයි.

මිනිසුන් ස්වභාවයෙන්ම ආර්ථමාර්ථකාමී ය. අපට එය වෙනස් කළ නොහැකි ය. ඔවුන්ට දොස් කීමෙන් පලක් නොවේ. අපට කළ හැක්කේ ඒ සත්‍යය තේරුම්ගෙන ඒ මත පිහිටා මිනිසුන් සංවිධානය කිරීම ය. ආර්ථමාර්ථය වටා සංවිධානය කිරීම ය.

එහිදී ඔවුන්ගේ පටු ආර්ථමාර්ථකාමය (narrow self-interest) වෙනුවට හැකි නම් ඔවුන්ගේ බුද්ධිමත් ආර්ථමාර්ථකාමිත්වයට (enlightened self-interest) ආමන්ත්‍රණය කිරීම ය.

පොල් අපනයනයට තහංචි දැමීම නොව එයින් ලැබෙන මුදල් පොල් ඉඩමේ වැඩි දුර වර්ධනය වෙනුවෙන් යොදවන්නට ඔවුන් පෙළඹවීම ය. අද නැතත් හෙට පොල් මිල අඩුවනු ඇත්තේ එසේ ය. දරුවාට තහංචි දමනවා වෙනුවට ඔහුට සමාජය ගැන දැනුවත් වීමට ඉඩ සලස්වා දීම ය. ඔහු බලාත්මක කිරීම ය. බිරිදට අඩම්තේට්ටම් කිරීම පැත්තකට දා ආදරය කිරීමට ඉදිරිපත් වීම ය. ඇය තුළ තමන් ගැන සෙනෙහසක් ඇති කරලීමට පියවර ගැනීම ය.

වුවමනාව තිබුනාට මදි ය. දැනුම ද අවශ්‍ය යැයි කියන්නේ ඒ නිසා ය. බොහෝ කළමනාකරුවන් තම වුවමනාවන් ඉටු කරගන්නට වලි කන මුත් එසේ කර ගත හැක්කේ කෙසේදැයි දන්නේ නැත. මිනිසුන් කළමනාකරණයට common sense ඉක්මවන දැනුමක් වුවමනා ය.

කළමනාකරුවන් සමාජවිද්‍යාව ද මනෝ විද්‍යාව ද ඉගෙන ගත යුත්තේ මේ නිසා ය. සමාජය හා මනස වැඩ කරන හැටි දැනගත් විට ඒ නියාමයන්ට විරුද්ධව නොයා ඒවා තමන්ට අවශ්‍ය දේ ලබා ගැනීමට භාවිතා කළ හැක්කේ ය.

Advertisements

තිත්ත ඇත්ත සගවා රසවත් බොරුවක් කීම – සාර්ථක උපායක් ද?


“මට විරුද්ධව ඔබ කියනා සියල්ල මම ප්‍රතික්ෂේප කරමි“.

මගේ විවේචකයන් කියන්නේ කුමක් වුව ද එය ඉතා කටුක වූත් අමිහිරි වූත් ඇත්තක් වූ කල මේ උත්තරය දී මට පලා යා හැකි ද?

ඇත්ත හා බොරුව අතරින් කළමනාකරුවෙකුගේ තෝරා ගැනීම කුමක් විය යුතු ද? ඇත්ත කටුක නම් එය සගවා මිහිරි බොරුවක් කීම වැරැද්දක් ද?

මගේ ආයතනයේ දුර්වලකම් මා විසින් ප්‍රසිද්ධියේ පිළිගත යුතු ද? ඒවා සගවා නැති ශක්තියක් ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙන් මට ජය ලැබිය නොහැකි ද?

වැරදි සියල්ල ප්‍රතික්ෂේප කර ප්‍රසන්න චිත්‍රයක් මවා පෑමෙන් ආයතනයේ කීර්ති නාමය වැඩි දියුණු වේ නම් මා එසේ නොකළ යුතු ද?

මේ කළමනාකරුවෙකු විසින් සීරුවෙන් විමසිය යුතු ව තිබෙන ප්‍රශ්නයන් ය. බොහෝ අය නම් දෙවරක් නොසිතාම වැරදි සගවා නැති දේ කියා සිටීමේ ක්‍රියාමාර්ගය හරි යයි කියනු ඇත. වැදගත් වන්නේ අවසාන ඵලය නම් එය ලගා කර ගත හැකි මාර්ගය කුමක් වුවද කම් නැතැයි ඔවුන් කියනු ඇත. ඔවුන්ට මග හැරෙන්නේ වැරදි පිළිගැනීම නිසා ඇතිවන වාසි ය.

වැරදි පිළිගැනීම නිසා වාසි කිපයක් අත් වේ.

  • අනිත් සියලු වැරදි ඇත්තේ වුව ද තමන් සත්‍ය ගරුක බව එයින් අන් අයට ප්‍රදර්ශනය වේ.
  • වැරදි පිළිගත් විට ඒවා හදා ගැනීමට තමන් තුළ වැඩි උත්සහයක් ඇති වේ. ඒ නිසාම වඩා දියුණු වීමට මග සැළසේ.
  • සැගවූ වැරදි අනාවරණය වූ කල සිදුවන ඇබැද්දියෙන් ගැලවේ.
  • වැරදි සැගවීමට ගන්නා අමතර මහන්සිය කාලය හා සම්පත් ඉතිරි වේ.
  • වැරදි පිළිගත් නිසාම එය හදා ගනු ඇතැයි විශ්වාසයක් ගනුදෙනුකරුවන් අතර ඇති වේ.

අප ජීවත්වන වත්මන් ලෝකය වීදුරු ගෙයක් වැනි ය. ඒ තුල සැගවිය හැක්කේ අමාරුවෙනි.

වෙනදා මෙන් නොව අප අවට සිදුවන බොහෝ දේ ඉක්මණින් බොහෝ දෙනෙකු දැනගැනීම අපට තවදුරටත් වැළැක්විය නොහැකි ය. ඒ තොරතුරු තාක්ෂණය නිසා ය. ඒ නිසාම බොරුවට අප වෙත වාසියක් ගෙන ඒමට යම් ශක්තියක් අතීතයේ තිබුනා නම් එය ඉතා වේගයෙන් නැතිව යමින් තිබෙන්නේ ය.

ඒ නිසාම වසන් කරන්නට උත්සහ කිරීමේ අසීරු උත්සහය අත් හැර දමා වරද පිළිගෙන එය හදා ගැනීමට ඉක්මන් වීම අද යුගයට වඩාත් ගැලපෙන්නේ ය. කළමනාකරුවන්ට ඒ යථාර්ථයෙන් ගැලවිය නොහැකි ය.

එය ආයතනයකට පමණක් නොව, රටක් කළමනාකරණ අය විසින් ද සිහිපත් කරන්නේ නම්, රටට ද යහපතක් ම වන්නේ ය.