සතර අගතිය – කළමනාකරුවෙකු බැහැර කළ යුතු


සිගාලයන් අමතා බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ සිගාලෝවාද සූත්‍රය අද අපගේ සටහනට නිමිත්තක් කර ගන්නට කැමැත්තෙමි. සෑම ආගමකම සැගවී ඇති මිණිකැට තිබේ. මේ බුදු දහමෙන් අපට සොයා ගත හැකි වූ එවැන්නකි.

පහත සිව් ආකාරයෙන් අගතියට යෑමෙන් වළකින ලෙස එහිදී සිගාලයන්ට බුදුන් වහන්සේගෙන් උපදෙස් ලැබේ.

ජන්දය (ලෝභය ලෙස ද ගත හැකි ය) – යමෙකුට හෝ යමකට ඇති කැමැත්තෙන් අගතියට යෑම.
දෝස – යමෙක් හෝ යමක් සමග ඇති කරගන්නා ද්වේෂයෙන් අගතියට යෑම.
භය – යමෙකුට හෝ යමකට ඇති බියෙන් අගතියට යෑම.
මෝහ – මෝඩකමෙන් අගතියට යෑම.

කළමනාකරුවන්, සමහර විට තමන් නොදැනුවත්වම, මේ අගතීන්ට ගොදුරු වීම නිසා වැරදි තීරණයන්ට එළඹිය හැකි ය. ඒ නිසාම සිය විනාශයත් ඊටත් වඩා ආයතනයේ විනාශයත් ඇති කරන්නෝය. ආයතනයත් නැති කර ගෙන අවසානයේ තමනුත් නැති කර ගන්නෝ ය.

තමන්ගේ හිතවතෙකු හිතවතියක නිසා වැරදි තීරණවලට එළඹෙන කළමනාකරුවන් බොහෝ ය. තමන් අගයන යම් මතවාදයක් යම් දර්ශනයක් නිසා ද කළමනාකරුවන් එවැනි වැරදි තීරණයන්ට එළඹීය හැකි ය. තමන්ට ලැබිය හැකි ලාභයක් නිසා ද එවැන්නකට මග පෑදිය හැකි ය. තමන්ගේ එවැනි යම් කැමැත්තකින් ඇස් අන්ධ කරගන්නා ඔවුන්ට විකල්ප නොපෙනේ. තීරණයෙන් ඇති විය හැකි ප්‍රති විපාක නොපෙනේ. ඉදිරිය නොපෙනේ. පසුබිම, වටපිටාව, පරිසරය නොපෙනේ. මෙසේ අගතියට ගිය විට කැමැත්ත හැරෙන්නට ඉතිරි සියල්ල අතුරුදහන් වෙයි. කැමැත්තෙන් පරල වෙන්නා ඒ මතම පිහිටා තීරණයන්ට එළඹේ. වෙනත් කිසි දෙයකට විවෘත නොවෙයි.

තමන්ගේ සතුරෙකු තමන් අනුමත නොකරන කෙනෙකු වීම නිසා ඒ තැනැත්තාගේ වැදගත් යෝජනාවක් බැහැර කිරීමට කළමනාකරුවෙකු පෙළඹෙන්නට පුලුවන. තමන්ගේ ජාතියේ නොවන තමන්ගේ ආගමේ නොවන තමන්ගේ කදවුරේ නොවන කෙනෙකු සම්බන්ධයෙන් ඇති කරගන්නා ද්වේශය මෙයට සමහර විට පාදක විය හැකි ය. සමහර විට ඒ කිසිවක් නැතත් පෞද්ගලික එදිරිවාදුකමක් ද එයට හේතුවන්නට පුලුවන. එය සමහර විට ප්‍රතිවිරුද්ධ මතවාදයක් සම්බන්ධයෙන් ද විය හැකි ය. එවිට ක්‍රියාකරන්නේ ද්වේශයයි. අන්ධ විය හැක්කේ කැමැත්තෙන් පමණක් නොවේ. ද්වේශයෙන් ද අන්ධ විය හැකි ය.

තමන්ට අනතුරක් හානියක් වීමට ඉඩ ඇතැයි යන බිය නිසා ද වැරදි තීරණයන්ට එළඹිය හැකි ය. ඒ බියෙන් මෙහෙයවනු ලැබූ විට වෙන කිසිවක් දර්ශන තලය තුළ ඉතිරි නොවෙයි. සියල්ල ඉන්පසු පාලනය කරනු ලබන්නේ බිය මගිනි.

මෝහය යනු මෝඩකම ය. තමන් සියල්ල දන්නේ යැයි සිතන්නෙකු බොහෝ විට මෝඩ කමින් මෙහෙයවනු ලබන්නෙකි. දන්නා දෙය දන්නා බව ද නොදන්නා දෙය නොදන්නා බව ද අවබෝධ කර ගන්නා කෙනෙකු මෝඩ කමින් අගතියට යන්නේ නැත. බොහෝ මෝඩයන්ගේ ප්‍රශ්නය වන්නේ බොහෝ දේ නොදන්නා බව පමණක් නොවේ. තමන් දන්නේ මොනවා ද නොදන්නේ මොනවා දැයි නොදන්නා කම ය. එවන් කෙනෙකු අන් කිසි කෙනෙකුට සවන් දෙන්නේ නැත. හෙවිල්ලක් බැලිල්ලක් නැතිව විධාන දෙන්නේ එවැනි අය ය.

මේ සිව් වැදෑරුම් අංශයන්ගෙන් අගතියට නොගිය කෙනෙකුට සියල්ල සලකා බලා දිගු කාලීනව සාධනීය ප්‍රතිඵල ඇති කරන තීන්දුවකට එළඹිය හැකි ය.

අගතියට යන අයගේ සැලකිල්ලට ලක්වන්නේ අගතියට ගිය කාරණය නිසාම එයින් අන්ධ වන කෙනෙකුට සෙසු කරුණු දිගු කාලීන ප්‍රතිවිපාක මග හැරෙන නිසා ම නිවැරදි තීන්දුවක් ගත නොහැකි ය. අද නැතත් හෙට ඔවුන් අර්බුදයකට යාමට නියමිත ය. ඔවුන් සමග ඔවුන් නායකත්වය දෙන ආයතනය/සංවිධානය හෝ රටක් නම් රට ද අගාධයට යනු ඇත්තේ ය.

Advertisements

වැරදි ආයතනික දැක්මක් රටටම බලපාන හැටි


මෝටර් රථ කොමසාරිස් දෙපාර්තමේන්තුව හදුන්වා දී ඇති ප්‍රතිපත්තියක් අනුව සෑම මොටර්රියක්ම වසරක් පාසා දුම් පරීක්ෂාවකට යටත් වෙයි. එයින් අපේක්ෂා කරන්නේ අපේ වායු ගෝලය දූෂ්‍ය වීම වළක්වන්න ය. එය යහපත් ය.

මේ පරීක්ෂාව බොහෝ රටවල සිදුකරන්නේ වසර කීපයක් ඉක්ම ගිය වාහන සම්බන්ධයෙන් පමණකි. අප රටේ එය අලුත් වාහන සම්බන්ධයෙන් ද ක්‍රියාත්මක වෙයි.

හේතුව හැටියට දක්වන්නේ අලුත් වාහන 1000 ට එකක් පමණ දුම් පරීක්ෂාවෙන් අසමත් වන බව ය.

එහෙම බැලුවහම පෙනෙන්නේ අපේ අරමුණ වායු දූෂණය අඩු කිරීම නොව නැත්තටම නැති කිරීම බව ය. එය කළ හැකි ද?

එකක් වළක්වා ගැනීමට 999 ට දඩ ගැසීම නිසා අප අයත් කරගන්නා යහපතක් තිබේ දැයි මෝටර් රථ දෙපාර්තමේන්තුව පරීක්ෂා කර බලා තිබේ ද?

සමහර ආයතන විසින් අනුගමනය කරන මෙවැනි නීති රීති නිසා බැට කන්නේ අදාළ අය පමණක් නොවේ. මුලු මහත් රටම ය. මේ 999 දුම් පරීක්ෂාව සදහා යන ගමන වෙනුවෙන් නිරපරාදේ පුච්චන ඉන්ධන සදහා ගෙවන්නේ කවුද? එම ඉන්ධන දහනයෙන් පරිසරයට වන හානියට වග කියන්නේ කවුද? එය දුම්පරීක්ෂාවෙන් පසු ධාවනයෙන් ඉවත් කරනු ලබන අලුත් වාහනය නිසා පරිසරයට ලැබෙන ලාබය අවලංගු නොකරයි ද?

රාජ්‍ය ආයතන විසින් පනවන නීති නිසා රටට වැඩක් වෙන අවස්ථා තිබේ. එහෙත් එවන් නීති නිසා බොහෝ හානි වන බව ද අප විසින් අමතක නොකළ යුතු ය.

පෞද්ගලික ආයතන නීති පනවන්නේ නැති වුව ද ඔවුන්ගේ සමහර ක්‍රියා නිසා ද රටටම හානි වන අවස්ථා ඇත. නිසි වාහන නැවැත්වීමේ ඉඩකඩ නොමැතිව ආයතන ආරම්භ කිරීම නිසා සමහර මාර්ගවල මාර්ග තදබදයන් ඇතිවීම මීට දිය හැකි එක් උදාහරණයකි. නිසි දැක්මක් නැති තමන්ගේ පරාසයෙන් ඔබ්බට බැලිය නොහැකි ආයතන රටටම බරක් වන්නේ ඒ අයුරිනි.

ආයතන රටට කරන යහපත අති මහත් ය. එහෙත් ඒ ක්‍රියාවලියේ දී ඔවුන් විසින් කරනු ලබන අයහපත ද අවම කිරීමට කටයුතු කරන්නේ නම් අගනේ ය.

ආයතනය සමාජයට වගකීමෙන් බැදි සිටිය යුත්තේ මෙවැනි හානි අවම කිරීම උදෙසා ය.