ජයග්‍රහණයේ රහස


1509824_686440654747970_1548254091_nජයග්‍රහණයට පියවරු රාශියකි. පරාජය හැම විටම පාහේ අවජාතක ය.

ජයග්‍රහණය ප්‍රීති ජනක ය. එය කොතරම් ද යත් දැක ගන්නට ඊයේ අවසන් වූ 20-20 ලෝක කුසලාන ජයෙන් අප උද්දාමයට පත් වූ ආකාරය පමණක් සෑහේ. කණ්ඩායම පමණක් නොව ලංකාවේ ජනතාව ද මහ රෑ වීදී පුරා කෑගසමින් ඔල්වරසන් දුන් අයුරු අපි දුටුවෙමු.

ඊට ප්‍රතිපක්ෂව ඉන්දියා කණ්ඩායමේ හැසිරීම පරාජය කොතරම් කටුක ද යන්නට අපට පෙන්වා දුන්නේ ය. තරගාවලියේ වීරයා වූ ද තරගයේ වැඩිම ලකුණු ගණනකට හිමිකම් කිවූ ද විනෝද් කෝලි පවා පසු වූයේ පසුතැවිල්ලකිනි.

ජයග්‍රහණයේ ප්‍රීතිය සමරණ බොහෝ දෙනෙකු නොසිතන කාරණය වන්නේ එය ලැබිය හැක්කේ දුෂ්කර ක්‍රියා සමයකින් පසු බව ය.

ඒ සදහා කුසලතා අවශ්‍ය ය. අචල ධෛර්ය හා නොවෙනස් විශ්වාසය අවශ්‍ය ය. උපාය මාර්ගික දක්ෂතා අවශ්‍ය ය. නිසි පුහුණුව හා සම්පත් අවශ්‍ය ය. සර්ව ආංශික දක්ෂතාවයකින් යුත් කණ්ඩායමක් තිබීම අවශ්‍ය ය. ඔවුන් තුළ දක්ෂතා වලට අමතරව කණ්ඩායම් හැගීම තිබීම අවශ්‍ය ය. කණ්ඩායම වෙනුවෙන් තම දායකත්වය සැපයීම මෙන්ම අවශ්‍ය විටෙක පෞද්ගලික ජය පරදුවට තබන පරිත්‍යාගශීලිත්වය අවශ්‍ය ය.

එවැන්නක් අැති කළ හැක්කේ අචල ප්‍රතිපත්තියක පිහිටන නායකත්වයකට ය. ප්‍රතිපත්ති අචල වුව ද උපාය මාර්ගිකව නම්‍යශීලී වීමට සමත් නායකත්වයකට ය. මිනිසුන් නම්‍යශීලීවීම සම්බන්ධයෙන් උරණ නොවනු ඇත්තේ නායකයා අචල ප්‍රතිපත්තියක පිහිටන විට ය. නායකයා පරිත්‍යාගශීලීත්වය පෙන්වන සංකේතයක් වන විට ය. කණ්ඩායමේ අරමුණ ජය ගැනීම අන් සියල්ලට වඩා ඉහලින් තබන විට ය. කණ්ඩායමට දායක වන්නන්ට නිසි ගෞරවය අත් කර දීමට කටයුතු කරන විට ය. නිල නායකයා නායක කම ඔලුවට නොගත් විටක ය. නායකත්වය පිළේ සෙසු අය සමග බෙදා ගත් විට ය. ජයෙන් ඔලුව උදුම්මා ගෙන හිතුවක් කිරීමට කටයුතු නොකළ විට ය. කණ්ඩායම තමන්ගේ හිතවතුන්ගෙන් හා මිත්‍රයන්ගෙන් නොව දක්ෂතා ඇති අයගෙන් පුරවන්නට කටයුතු කළ විට ය. ජේෂ්ඨයින් කල් ඉකුත්ව ගිය විට නව පරපුරට ඉඩ සළසමින් ඉවත් වන්නට කටයුතු කළ විට ය.

ක්‍රිකට් ජයට ශක්තිය දක්ෂතාවය පමණක් නොව නායකත්වය ද ප්‍රමාණවත් නොවේ. ඒ සදහා වාසනා ගුණයක් ද අවශ්‍ය ය. එහෙත් ඒ දෙක නැතිව නම් වාසනාවට කළ හැකි දෙයක් නැත.

එතරම් දක්ෂ නැති හැකියාවෙන් අඩු කණ්ඩායමක් පවා වාසනාව නිසා වරක් දෙකක් ජයග්‍රහණය ලබා ගැනීමට පුලුවන. එහෙත් එය නිරන්තරයෙන් ලැබෙන ජයකට පත් කර ගැනීමට අප කලින් දැක්වූ තව බොහෝ දේ අවශ්‍ය ය.

අපේ ජීවිතය ද ඊට වඩා වෙනස් නැත. ක්‍රිකට් ජය සමරනවාට අමතරව ඒ තුළින් උගන්නට ද උත්සහ කරමු. අපේ ජීවිතය ජය ගත හැක්කේ එසේ කළොත් පමණකි. රටක් ලෙස අපට ජය ගත හැක්කේ ද එසේ උගන්නට උනන්දු වීමෙනි.

සටහන අවසන් කිරීමට පෙර තව එක් කරුණක් ගැන ඔබේ අවධානය යොමු කිරීමට මම කැමැත්තෙමි. ඒ ක්‍රිකට් ක්ෂේත්‍රයේ අප දක්වන දස්කම් වෙනත් ක්ෂෙත්‍රවල එපමණින්ම දැක්වීමට අපට නොහැකි ව ඇත්තේ ඇයි ද යන්න ය. එය වඩාත් දැඩිව අපේ අවධානයට ලක් විය යුතු කාරණයකි.

Advertisements

වෙනස කළමනාකරණය – Change Management


වෙනසකට මිනිසුන් කැමති ද? ඒ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු දෙකක් තිබේ. එකක් අකමැති ය. අනෙක කැමති ය. මේ උත්තර එකිනෙකට පරස්පර වුව ද දෙකම ඇත්ත ය.

ආසයි බයයි යන්න තවත් දිය හැකි එක් පිළිතුරකි. ඒ දෙකම එකට තිබිය හැකි ද? තිබිය හැකි බවට හොදම උදාහරණය අපට දෙන්නේ මේ වෙනස ය.

ඔවුන් අකමැති හා බිය ඇයි?

වෙනස හැම විටම පාහේ අවිනිශ්චිතතාවය සමග බැදී ඇති නිසා ය. අප දැනටමත් දන්නා දේ නොව නොදන්නා දේ මුණ ගැසෙන නිසා ය. අප උගත් දෑ ප්‍රමාණවත් නොවිය හැකි නිසා ය. අපට ද වෙනස් වීමට වෙනස බල කරන නිසා ය.

ඔවුන් වෙනසට කැමති හා ආසා ඇයි?

වෙනස වෙනසක් ඇති කරන නිසා ය. නැවුම් බවක් ගෙනෙන නිසා ය. ඒකාකාරී බව නිසා අපටම එපා වී ඇති ජීවන ශෛලියෙන් අප ගලවා ගන්නා නිසා ය.

මුලදී වෙනසකට සැවොම පක්ෂ කර ගත නොහැකි ය. බිය, ආසාව ඉක්මවන බැවිනි. එහෙත් අභියෝග දැරීමට කැමති අය වෙනසකට පක්ෂ කර ගත හැකි ය. ඒ අතර තරුණයන් ද කාන්තාවන් ද ප්‍රධාන ය. වෙනසකට වඩාත් අකමැත්තේ වැඩිහිටි පිරිමි ය.

මෙයින් කිසිලෙසකින් වත් සෑම කාන්තාවක්ම සෑම තරුණයෙක්ම වෙනසකට පක්ෂ බවක් නොහැගවේ. ඒ ලෙසම සියලු වැඩිහිටි පිරිමි වෙනසකට විරුද්ධ බවක් නොහැගවේ. සමහර වයසක උදවිය තරුණයන්ට වඩා තරුණ ය. ඒ ඔවුන් ඉගෙනීමට ඇති කැමැත්ත අත් නොහළ නිසා ය. සමහර තරුණයින් වයසක උදවියට වඩා වයස ය. ඒ ඔවුන් ඉගෙනීම අත් හැර ඇති නිසා ය. ඒ නිසා වෙනසට පක්ෂ බලමුළු රැස්කිරිම කල්පනාවෙන් කළ යුතු ය.

බොහෝ අය වෙනසකට මුහුණ දෙන්නට සිදු වූ විට මුලින්ම කරන්නේ එය මග හැරීමට කටයුතු කිරීම ය. ඊළගට කරන්නේ එය වැඩක් නැති වැඩක් බව කියා පෑම ය. ඊටත් පසුව කරන්නේ එය විහිළුවකට ලක් කිරීම ය. ඒ මුල්වටයඋකටලී සමයයි.

ඊලගට කරන්නේ එය විනාශකාරී බව කියමින් විවේචනය එල්ල කිරීම ය. මේ දෙවන වටය  වාචික විරෝධයේ සමයයි.

එයිනුත් නොබා ඉදිරියට ඇදේ නම් ඊලගට කරන්නේ සැගවී කඩා කප්පල් කිරීමට තැත් කිරීම ය. එයත් අසාර්ථක වන්නේ නම් ඉදිරියට පැමිණ ප්‍රසිද්ධියේ විරෝධය පෑමට ඉදිරිපත් වේ. මේ තෙවැනි වටය භෞතික විරෝධයේ වටයයි.

අවසානයට ඒ සියලු මැද වෙනස ජයග්‍රහණය කෙරේ නම් එයින් පසු විරුද්ධ වූ අයම වෙනස වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නට වෙයි. ඒ ජයග්‍රහණ සමයේ වෙනසට පියවරුන් විශාල ගණනාවක් ඇති වේ. ජයග්‍රහණයේ ධජය ගෙනයන්නට දැන් පිරිවර ඕනෑ තරම් ය.

අවශ්‍ය වන්නේ තුන්වෙනි වටය ජය ගන්නා තෙක් ඉවසාගෙන ඉදිරියටම යෑම ය. ඒ සදහා බලමුළු එකතු කිරීම ය. වෙනස පරදින්නේ තුන්වෙනි වටය වෙනසේ නියමුවන්ට ඔරොත්තු නොදෙන විට ය. එසේ වූ කල සිවි වෙනි වටය දැක දැකත් ඔවුහු පසු බසිති. ධෛර්යය අවශ්‍ය එයින් මිදීමට ය.

වෙනසේ ස්වභාවය අනුව සහය අවශ්‍ය වන්නේ කාගෙන් ද යන්න වෙනස් වේ. සමහර විට අපට වඩා ඉහළ කළමනාකාරිත්වයේ සහය වෙනසට අවශ්‍ය විය හැකි ය. සමහර විට සගයින්ගේ සහය ප්‍රමාණවත් විය හැකි ය. සමහර විට තමන්ට වඩා පහළ පිරිසකගේ උදව් වුවමනා විය හැකි ය.

මෙහිදී තීරණාත්මක එක් සාධකයක් වන්නේ වෙනසින් වඩාත්ම බලපාන්නේ කාට ද යන කාරණයයි.

නිවැරදි බලවේගවල සහය ලැබෙන්නේ නම් ජයගත නොහැකි වෙනසක් නැත.

සංවාදය – ජය ගත යුතු සංග්‍රාමයක් (battle) නොව දිනිය යුතු යුද්ධයක් (war) ලෙස


අප කැමති සංවාදයකදී ජය ලැබීමට ය.

අපේ ජය අනෙකාගේ පරාජය ලෙස අර්ථ ගන්වා ඇති පසුබිමක ඒ අනුව අප කැමති අප හා සංවාදයේ යෙදෙන්නා පරදිනු දැකීමට ය.

අප සංවාද කළ යුත්තේ ඇත්ත නිරාවරණය කර ගැනීමේ අභිලාෂයෙනි. සමහර විටක ඇත්ත නිරාවරණය කර ගැනීමට ගොස් මිත්‍රත්වය නැතිවේ නම් එසේ නිරාවරණය කර ගන්නා ඇත්තෙන් පලක් නැති වීමට ඉඩ ඇත්තේ ය. ඒ නිසාම ඇත්ත නිරාකරණය කර ගැනීම වැදහත් වුවද ඒ වෙනුවෙන් දැරිය යුතු පිරිවැය ගැන ද සිතා බැලිය යුතු ය.

විශේෂයෙන් තමන්ගේ සබදතා ජාලය වැඩිදියුණු කර ගැනීම ගැන මිසක එය සීමා කර ගැනීමට කළමනාකරුවන් කටයුතු නොකළ යුතු ය. ඒ නිසාම ඇත්ත නිරාවරණය කර ගැනීමේ ප්‍රයත්නයේ දී සබදතාවයට හානි වේ නම් ඒ පිළිබදව දෙවරක් සිතිය යුතු ය.

ඒ නිසාම සමහර අවස්ථාවල සංවාදයක දී පසු බැසිම හොද ය. පරාජය පිළිගැනීමට සිදුවන්නේ නම් නොපමාව ගෞරවාන්විතව එය පිළිගැනීම හොද ය.

තමන් නිවැරදි නම් තමන් වැරදි යැයි පිළිගත යුතු ය යන්න මෙයින් කිසි ලෙසකින් වත් අදහස් නොවේ. එයින් අදහස් වන්නේ තමන් වැරදි නම් නොපමාව එය පිළිගැනීම වැදගත් බව ය.

අනෙත් අතට එයින් කියවෙන්නේ තම ස්ථාවරය නිවැරදි වුව ද එම ස්ථාවරය සනාථ කරනු සදහා කරන සංවාදයේදී සංවාදයේ යෙදෙන්නා සමග ඇති මිත්‍රත්වය පලුදු වේ නම් ඇත්ත නිරාවරණය කර ගැනිමේ කටයුත්ත තරමක් පමා කරන ලෙස ය. අනෙකාට පරාජයක් අත් නොවන සේ එය කරනු සදහා පමණක් පසුබසින ලෙස ය. ඔහුගේ අභිමානය පලුදු නොවන ලෙස ඇත්ත මතු කරගන්නට වෙනත් අයුරකින් උත්සහ කරන ලෙස ය.

අපට මිත්‍රත්වයත් රැකගෙන ඇත්තත් නිරාවරණය කර ගත හැකි නම් ඒ සදහා අවශ්‍ය හැම දෙයක් ම කළ යුතු ය.

වැදගත් වන්නේ සංග්‍රාමය දිනීම නොවේ. යුද්ධය දිනීම ය. වැදගත් වන්නේ මගේ මතය ජය ගනු ලැබීම නොවේ. එය මගේ ප්‍රතිවාදියා විසින් ඔහුගේ මතය ලෙස නැවත බෞතීස්ම කරනු දැකිම ය.

ප්‍රතිවාදියාත් මා සමග එක්ව ඒ වෙනුවෙන් ඉදිරියේදී සටන් කරනු දැකීමට ය.

එහෙත් මෙය හැම විටම කළ හැක්කක් නොවේ. බොරුවට නිදා ගෙන ඉන්නවුන් ඇහැරවන්නට බැරි ය. තම මතය වැරදි බව දැන දැනත් වෙනත් හේතූන් නිසා එහිම එල්ලීගෙන ඉන්නවුන් සම්බන්ධයෙන් ඉහත නිර්දේශ කිසිවක් වලංගු නොවේ.

අපේ මේ උත්සහය බොරුවට නිදාගෙන ඉන්නාවූන් ඇහැරවන්නට යෑමේ පලක් නැති මුත් ඇත්තට නින්ද ගොස් සිටින්නන් ඇහැරවිය යුත්තේ ඔවුන් කෝප නොගන්වා බව කියන්නට ය.

තාවකාලික පසු බැසීම් (Retreat in battle) හා පරාජය (Defeat in war) අතර වෙනස


මේ ජයග්‍රාහකයාගේ සමයයි. මිනිසුන් හඹා යන්නේම ජයග්‍රහණයන්ම ය. එය නරක නැත. නරක පැරදුනහම සිදුවන අපේක්ෂා භංගත්වයට යටත් වීම ය.

යමක් පරාජයක් ද තාවකාලික පසුබැසීමක් ද යන්න තීරණය කරන්නේ ඒ සිද්දිය විසින් නොවේ. ඒ සිද්දියට යටත්වන පුද්ගලයා විසිනි.

යමෙකු පරාජයක් ලෙස හගින දෙයක් තව කෙනෙකුට දැනෙන්නේ තාවකාලික පසුබැසීමක් ලෙස ය.

යම් සිද්දියකින් ජය අත් නොවුව ද එයින් යමක් ඉගෙන ගන්නාට එය තාවකාලික පසුබෑමක් වේ. එයින් ඉගෙන නොගන්නාට නම් එය සැබැවින්ම පරාජයකි.

ඒ නිසා නොදිනූ විට තාවකාලික පසුබැසීමක් ලෙස යමෙකුට එය ගත හැක්කේ ඒ හරහා ඉගෙන ගනිතොත් ය. නැත්නම් ඔහු එය තාවකාලික පසුබැසීමක් ලෙස බාර ගත්තේ වුව ද ඔහු පැරදිලා ඉවර ය.

දිනන්නට නොහැකි වූ යමකින් ඉගෙන නොගන්නා හා එය පරාජයක් ලෙස දැක කළකිරෙන්නා හට ජීවිතය වද කදවුරක් වන අතර වැරදීමකින් ඉගෙන ගන්නාට ඒ වැරදීම අගනා පාසැලක් වන්නේ ය.

ඒ නිසාම අවසානයේ නොදිනූ යමක් පරාජයක් ද තාවකාලික පසුබැසීමක් ද යන්න තීරණය කරනු ඇත්තේ අපේ ආකල්පයන් හා එවැන්නක් කෙරෙහි අප දක්වන ප්‍රතිචාරය අනුව ය.

වැරදීම් තුළින් ඉගෙනිමු. වැරදීමක් පරාජයක් ලෙස නොව තාවකාලික පසුබැසීමක් ලෙස සළකන්නට පුරුදු වෙමු. ඊළග වතාවේ ජය අපට අත්වෙනු ඇතැයි විශ්වාස සහගත වෙමු. ඒ වෙනුවෙන් කැප වෙමු. වැඩ කරමු.

එයින් අදහස් කරන්නේ ජයග්‍රාහයකයාට ඉගෙන ගන්නට දෙයක් නැති බව ද? සත්තකින්ම නැත. ජය තහවුරු කර ගැනීමට නම් දිගින් දිගට ඉගෙන ගත යුත්තේ ය. නැතිනම් ජය අතිශය තාවකාලික සංසිද්ධියක් පමණක් වනු ඇත්තේ ය.

ජයෙන් උද්දාමයට පත්ව ඉගෙනීම අත් හැරි සරසවි ගිය බොහෝ දෙනෙකු ජීවිතයෙන් පරදිද්දී සරසවියට වරම් නොලැබූ මිනිසුන් ඔවුන් පසු කර බොහෝ ඉදිරියට යෑමේ හේතුව ඇත්තේ මෙහි ය. ජය සමරමින් දිගින් දිගට දිවි ගෙවීමට උත්සහ කරන අයට මෙයින් ඉගෙන ගත හැකි පාඩම් බොහෝ ය.

ඉගෙනීම අත්හරින්නාගේ ජය ද තාවකාලික බව ඒ අතුරින් වඩාත් වැදගත්ම පාඩම ය.

කණ්ඩායමට ලැබෙන අත්පොලසන් ඉවසා ගත නොහෙන නායකයෝ


ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ අත්පොලසන් ලැබෙන්නේ වේදිකාව මත්තේ රගන, එහි කරණම් ගහන, නලුනිලියන්ට මිස ප්‍රහසනය අධ්‍යක්ෂණය කළ තැනැත්තන්ට නොවේ. මේ අත්පොලසන් හඩ දරා ගන්නට බැරි නිර්මාණකරුවෙකු එය තමන්ට ලැබිය යුත්තක් ලෙස සළකා වේදිකාවට මැද්දට පැන්නොත් සිදුවිය හැක්කේ කුමක් ද? සමහර විට අත්පොලසන් වෙනුවට හූ හඩ ලැබීම ය.

නායකයාගේ භූමිකාව වන්නේ කණ්ඩායමේ අයට හොදින් රැගිය හැකි වේදිකාවක් නිර්මාණ කර දීම ය. ඔවුන් එහි රගන විට බලා තුටු පහටු වීම ය. ප්‍රේක්ෂකයින් සමග එක්ව ඔවුන්ව දිරි ගැන්වීම ය. රැගුම අවසානයේ නලු නිලියන්ට හිතෙන්නේ ඒ තමන්ගේම නිර්මාණයක් ලෙස නම් එය හැබෑ ලෙස සාර්ථක නිර්මාණයක් වෙයි.

එහෙත් සමහර නායකයින්ට තමන්ගේම කණ්ඩායමේ කෙනෙකුට අධික ප්‍රතිචාරයක් ලැබෙන විට පවා ඉහිලුම් නොදේ.

ඔවුනට අවශ්‍ය කණ්ඩායමේ සාමාජිකයින්ගේ දායකත්වය ලැබ සාර්ථක වන නිර්මාණයේ තනි ක්‍රෙඩිට් එක තමා වෙත තබා ගැනීම ය. ඒ නිසාම ඔහු තම හැඩ රුව පෙන්නීමට අමතර උත්සහයක යෙදෙයි. සෙසු අයව පැත්තකට කර තමන්ම මුදුනා වෙන්නට උත්සහ දරයි. තමන්ගේ නායකත්වයේ තරම උලුප්පා දක්වයි. කණ්ඩායම සාර්ථක වූයේ ඒ නිසාම බව, ඒ නිසා පමණක් බව කියයි. සමහර තැනක එය නොකියවෙන විට එය කණ්ඩායම ලවා කියවන්නට උත්සහ ගනී.

ඊට ප්‍රතිපක්ෂව සැබෑ නායකයෙකු සාර්ථකත්වය පිටුපස සිටින කණ්ඩායම් සමාජිකයින්ගේ දායකත්වය උලුප්පා පෙන්වයි. සාර්ථකත්වයේ සැබෑ රහස ඔවුන්ගේ දායකත්වය බවම කියයි.

පළමුවැන්නාගේ සාර්ථකත්වය පළමු නිර්මාණයෙන් ඔබ්බට නොයෑමට ඇති ඉඩ වැඩි අතර දෙවැන්නා දිගින් දිගට සාර්ථකත්වය ලැබීමේ ඉඩක් උපයා ගනී.

තිරය පිටුපසට වී මෙහෙය වීම, පහසුකම් සපයන්නාගේ භූමිකාව රැගීම, ඉදිරියෙන් නැතිව අවශ්‍ය වෙලාවක පිහිටවීම පිණිස පසුපසින් දිගින් දිගට සිටීම, සාර්ථකත්වය කණ්ඩායමටම බැර කිරීම කරන්නේ කවරෙක්ද ඔහුට දිගුකාලීන නායකත්වයක් දැරිය හැකි වනු ඇත්තේ ය.