ප්‍රශ්න ප්‍රශ්නයක් කර නොගැනීමේ කලාව


සමහරු ප්‍රශ්නවලට බිය ය. ප්‍රශ්නයක් ඇති වූ වහාම ඔවුන්ට විසඳුමක් ඕනෑ වෙයි. එසේ විසඳුමක් නැති කළ ඔවුන් ඊළගට සොයන්නේ එතැනින් පැන යාමට ය. ඒ අයට ඊළගට එන ප්‍රශ්නයට තම මනස යොමු කළ හැක්කේ මුල් ප්‍රශ්නය විසඳා අවසන් වූ විට ය. එසේ නැතිව එන එළඹෙන ඊළග මොහොතේ ප්‍රශ්නයක් ආවොත් ඔවුන් වැටෙන්නේ ලොකු අමාරුවක ය.

එවැනි චරිත ලක්ෂණ ඇති අයට කළමනාකරුවන් වීමට බැරි ය. ඊට ප්‍රතිපක්ෂව දක්ෂ කළමනාකරුවෝ හැම ප්‍රශ්නයක්ම අලුත් අවස්ථාවක් ලෙස ගනිති. ඔවුහු ප්‍රශ්න මගහරිනු වෙනුවට ප්‍රශ්න සොයා යන්නෝ ය.

නව ප්‍රශ්නයකට සිත යොමු කිරීමට එක් ප්‍රශ්නයක් අවසන් වන තුරු ඉන්නට ඔවුනට ඕනෑ නැත. ඊට ඔවුන්ගේ කැමැත්තක් ද නැත. නොවිසඳුනු ප්‍රශ්න සමග ජීවත්වන්නට ඔවුන්ට හැකි ය.

එයින් අදහස් වන්නේ ප්‍රශ්න විසඳීමට ඔවුන් කල් ගන්නා බව වත් ප්‍රශ්න විසඳීම ඔවුන් කාලයට බාර දෙන බව වත් නොවේ.

ප්‍රශ්න සමගාමීව විසඳන්නට ඔවුන්ට ගැටළුවක් නැති බව ය. ප්‍රශ්න ඔවුන්ට ප්‍රශ්න නොවන බව ය. වඩාත් නිවැරදිව කියන්නේ නම් ඔවුන් ප්‍රශ්න ප්‍රශ්නයක් කර ගන්නේ නැති බව ය.

ප්‍රශ්නයක් ඔවුන්ට හිරිහැරයක් නොව අභියෝගයකි. ප්‍රශ්නයක් ඉක්මණින් අවසන් කිරීමට නොව දක්ෂ ලෙස ජය ගැනීම ඔවුන්ගේ අභිප්‍රාය වෙයි. ඒ සඳහා මුහුණ දීමට ඔවුන් ලක ලෑස්ති වෙන අතර ඒ තුළ ඔවුන්ගේ උද්යෝගය ද වඩ වඩා ප්‍රකට වේ.

ප්‍රශ්නයක් ඉදිරියේ කැළඹෙන සෙසු අයට පරස්පරව ප්‍රශ්නයක් ඉදිරියේ විකසිත වන ඔවුන්ගේ ආත්මය බලා සිටින අන් අය තුළ ද සතුටක් හා ප්‍රසාදයක් ඇති කරයි.

එවන් අය සමග ජීවත් වීම පහසුවකි. විනෝදයකි. සැහැල්ලුවකි. එවැනි නායකයින් වටා අනුගාමිකයන් එකතු වන්නේ නිරායාසයෙනි.

ඔබ දක්ෂ කළමනාකරුවෙකු වීමට කැමති නම් ප්‍රශ්න ප්‍රශ්නයක් කර ගන්නේ නැතිව ජීවත්වීමේ කලාව ඔබ හොඳින් ප්‍රගුණ කළ යුතු ය.

Advertisements

දැන ගියොත් කතරගම නොදැන ගියොත් අතරමග


ආරක්ෂක ලේකම් ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා මේ මෑතකදී කියා තිබුනේ අවශ්‍ය කුසලතා ඇති මිනිසුන්ගේ හිගයක් ඇති බව ය. මේ ප්‍රශ්නය අප තේරුම් ගත යුත්තේ කෙසේ ද?

බොහෝ දෙනෙකු මින් බැස ගන්නා නිගමනය වනු ඇත්තේ රටේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය අවශ්‍ය කුසලතා ඇති මිනිසුන් බිහි නොකරන බව ය.

අවශ්‍ය කුසලතා ඇති මිනිසුන් නැති ද? නැතිනම් ඒ අය සොයා ගැනීමට අපහසු ද? ඔවුන් සොයා ගැනීමට යොදා ගෙන ඇති ක්‍රම වේදය නිවැරදි ද? නැත්තේ එවැනි මිනිසුන් ද නැතිනම් ඒ මිනිසුන් සොයා ගැනීමට හැකි මිනිසුන් ද? කුසලතා ඇති මිනිසුන් හැංගී සිටින්නේ ද? ඔවුන් තමන්ට නොවටිනා පුංචි රැකියාවලින් තෘප්තිමත් ව සිටින්නේ ද? රටේ ආර්ථිකය වේගයෙන් ක්ෂණිකව වර්ධනය වී ඇති නිසා ඔවුන් සම්බන්ධයෙන් ඉල්ලුම හදිසියේ ඉහළ ගොස් තිබේ ද? ඔවුන් පුද්ගලික අංශය විසින් ඩැහැගෙන තිබේ ද? ඔවුන් වෙනත් රටවලට සංක්‍රමණය වී ඇත් ද? ඔවුන් ආකර්ෂණය කර ගැනීමට රජයේ වැටුප් ප්‍රමාණවත් නැති ද? රජයේ ආයතනවල කළමනාකරණය එවැනි මිනිසුන් ආකර්ෂණය කර ගැනීමට පමණක් නොව රදවා ගැනීමට ද අසමත්වී ඇත් ද? අපේ රටේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය රටේ අවශ්‍යතා සම්පූර්ණ කිරීමේ දී අසාර්ථක වී ඇති ද?

මෙකී නොකී ප්‍රශ්න මේ සමග අපට ඇති වේ. එසේ වුව ද බොහෝ දෙනෙක් මේ සියලු ප්‍රශ්න ගොනු කරන්නට උත්සහ නොකොටම තීරණයන්ට බසිති. ඒ තමන්ගේ උපකල්පන වල එල්බ ගෙන ඒවා මත පදනම්ව ය.

අප ප්‍රශ්නයකට අවතීර්ණය වන්නේ මැදිනි.

එයට හේතුව අප සතුව ප්‍රමාණවත් දැනුමක් නොතිබීම ය. ඒ අඩුව අප පුරවනුයේ ඉක්මණින් අප බැස ගන්නා උපකල්පන වලිනි. ඒ උපකල්පන අප අසා ඇති දේ අනුව බැස ගන්නා ඉතාම දුර්වල අනුමානයන් ය. ඒ අනුමානයන් බොහෝවිට අපේ දේශපාලන හෝ ආගමික මතවාදය ශක්තිමත් කිරීම පිණිස අප විසින් තෝරාගෙන ඇති ඒවා ය. අප අයත් කදවුර හා අස්ථානය සනාථ කරන්නට රුකුල් දෙන ඒවා ය. කිසිදු බරපතල පරීක්ෂණයක හෝ සමීක්ෂණයක ප්‍රතිඵල මත ඒවා පදනම් වී නැත. ඒ නිසාම ඒවා බරපතල ලෙස ප්‍රශ්න කළ යුතු උපකල්පන ය.

ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ ප්‍රකාශය පවා උපකල්පනයක් වන්නට ඉඩ තිබේ. සමහරවිට තමන්ගේ අමාත්‍යංශයේ තනතුරකට නිලධාරියෙකු පත් කරන්නට ගොස් ලැබුණු අත්දැකීමක් ඔස්සේ එසේ එතුමාට හැගුණා වන්නට පුලුවන.

ප්‍රශ්නය විවිධ ආකාරයෙන් මතු කිරීමත් විකල්ප හැකි තාක් දුරට ගොනු කිරීමත් අප පදනම් වූ විකල්ප විමසීමත් මෙවැනි අකරතැබ්බයකින් ගැලවීමට ඇති හොදම ක්‍රමයකි. අප කලින් සටහනක නිවැරදි ප්‍රශ්නය නැගීමේ වැදගත් කම ගැන කීවෙමු.

අද කියන්නේ ප්‍රශ්නය නැගීමේදී අප පාදක කරගත් උපකල්පන ප්‍රශ්න කිරීමට ද අප විසින් කටයුතු කළ යුතු බව ය.

ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා ගේ ප්‍රකාශය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රශ්න කළ යුතු උපකල්පනය කුමක් ද?

ඒ අවශ්‍ය කුසලතා ඇති අයගේ හිගයක් ඇත යන්න ය. ඒ උපකල්පනයෙන් කියවෙන්නේ ඔවුන් වෙනත් නොවටිනා තැන්වල නොවටිනා රැකියාවන් කරමින් සිටින්නේය යන උපකල්පනය බැහැර කර ඇති බව ය. වඩාත් නිවැරදි දෙවැනි උපකල්පනය වන්නට බැරි ද? මේ දෙකම නොවන වෙනත් උපකල්පනයන් පිරික්සා බැලීම සදහා නිර්මාණය කරන්නට අපට පුලුවන්ද?

ප්‍රශ්නයට උත්තරය පළමුවැන්න නම් අප කළ යුත්තේ අධ්‍යාපනය ඊට සරිලන ලෙස වෙනස් කිරීමය. උත්තරය දෙවැන්න නම් අප කළ යුත්තේ අපගේ තෝරාගැනීමේ හා ප්‍රතිලාභ පිරිනැමීමේ විධි ක්‍රම වෙනස් කිරීම ය. වෙනත් උත්තර ඇතිනම් ඒවා ද පිරික්සිය යුතු ය.

එහෙත් මේ උපකල්පන අතුරින් නිවැරදි උපකල්පනය කුමක් දැයි තෝරා බේරා නොගෙන නිගමනයකට එළඹීම ඵලදායක නැත. ඒ නිසාම උපකල්පනයන් ප්‍රශ්න කිරීමට අප ඉටා ගත යුතු ය.

නස්රුදීන් කළමනාකරුවන්ට ඉගැන්වූ තීරණ ගැනීමේ පාඩම


නස්රුදීන් යතුර නැති කර ගත්තේ ය. ඔහු යතුර හොයමින් සිටිනා තැනට පැමිණි කෙනෙකු ඔහුගෙන් ඇසුවේ යතුර නැතිවුනේ කොතනදී ද කියා ය. අන්න අතන. හොයමින් සිටින තැන නොව වෙනත් තැනක් නස්රුදීන් පෙන්වා සිටියේය. එතැන වැටුන නම් මෙතැන හොයන්නෙ. එතැන කලුවරයි නෙ. කලුවරේ මුකුත්ම හොයන්න පුලුවන් ද?

කළමනාකරුවන් ප්‍රශ්නවලට උත්තර සොයන්නේ ද නස්රුදීන් හොයන විදිහට ය. නස්රුදීන් සිනාසුනේ ඔවුන්ට ය. නස්රුදීන් තම හැසිරීමෙන් පෙන්වා සිටියේ යමක් නොකළ යුත්තේ කෙසේ ද කියා ය.

සමහර ආයතනයක ප්‍රශ්නය ඇත්තේ ඉහළ කළමනාකරණයේ ය. එහෙත් එය වෙනස් කරන්නට බැරි ය. ඒ නිසා අප කළ යුත්තේ පහළ හැදීම ය. ඒ සදහා පහළ මිනිසුන්ට බණ කීම ය. එලිය තියෙන තැනක යතුර සෙවීම ය.

තවත් ආයතනයක ප්‍රශ්නය ඇත්තේ බාහිර මැදිහත්වීම් වල ය. එයට එරෙහි වන්නට බැරි ය. එය ඉවසා ගෙන සේවකයින්ට ගුරුහරුකම් දීම ඒ නිසා කළ යුත්තේ ය. බලවත් පාර්ශවයන්ට එරෙහි වනවාට වඩා පුංචි මිනිසාට අවවාද දීම පහසු ය.

තව ආයතනයක ප්‍රශ්නය ඇත්තේ තමන්ම පත් කළ මිනිසුන් නිසා ය. ඒ පත්වීම් කරන ලද්දේ බලපෑම්වලට නතුවීම නිසා ය. උන් අස් කරන්නට බැරි ය. ඒ නුදුටුවාක් ලෙස සිට කළ යුත්තේ ඵලදායීතාවය ගැන දේශණ සංවිධාන කිරීම ය. සමහර අය රැකියාවෙන් අස්කර දමනවාට වඩා දේශණයක් සංවිධානය කිරීම පහසු ය.

වෙනත් ආයතනයක ප්‍රශ්නය ඇත්තේ අනවශ්‍ය ලෙස සංකීරණය කරන ලද පද්ධති (systems) තුළ ය. ඒවා වෙනස් කිරීම අමාරු ය. ලෙහෙසි වැඩය නම් සේවකයින්ගේ මේසය මත ලස්සන මල් පෝච්චියක් තැබීමට කටයුතු කිරීම ය.

මේ ලයිස්තුවට තව බොහෝ දේ එක් කළ හැකි ය. මා කැමති ඒ කාර්යය පාඨක ඔබට ඉතිරි කිරීමට ය.