ඝෝසාවට බිය වී අකුළා ගැනීමේ දෝසය


“ගම් වැසියෝ රංචු ගැසී එක්තරා විනීත කාන්තාවක් ලුහු බඳින්නට පටන් ගත්හ. ඊට හේතුව ගමේ ශල්‍ය වෛද්‍යවරයා වන කරණවෑමියාගේ ශාන්ති කර්ම – එනම් ලේ ගලන්නට සැළැස්වීම හා විරේක කරවීම වැනි නියම ක්‍රම – නොයොදා ලෙඩුන් නෑවීම, සේදීම, ආහාර පාන දීම වැනි යක්ෂයාගේ උපක්‍රම භාවිතා කරමින් ඇය ලෙඩ සුව කරන්නී යැයි ප්‍රසිද්ධ වීම ය. ඔවුන්ගෙ ලුහුබැඳීම නොකඩවා කෙරුණෙන් අවසානයේ හෙම්බත් වූ ඇය බිම ඇද වැටුනා ය. ඔවුහු ඇය ගසක් වෙත ඇදගෙන ගොස් අත්තක් උඩින් කඹයක් දමා කෙළවරක තොණ්ඩුවක් සෑදූහ. කීප දෙනෙකු ඇය අල්ලා ගෙන සිටි අතර ඇය වැළපෙමින් යාඥා කරන්නට වූවා ය.

ඔව්හු ඒ කාන්තාව එල්ලා දැමූහ. මගේ හදවත තුළින් ඈට අනුකම්පා කළ නමුත් මමත් ඈට ගලක් ගැසුවෙමි. මා එසේ කළේ සියල්ලන්ම ඇයට ගල් ගැසූ නිසාත් සෑම අයෙකුම තමන් ළගින් සිටින්නා දෙස බැලූ නිසාත් අනෙත් අයත් කරන දෙයම මාත් නොකළේ නම් එය ඔවුන්ට පෙනී මා ගැන කතා කරන්නට පටන් ගන්නා නිසාත් ය.සාතන් මහ හඩින් සිනාසෙන්නට විය. සාතන් හිනා වුනේ මට ද?

ඔව් ඔයාට තමයි. ඒ වුණාට මං අනිත් අයටත් හිනා වුණා.

ඇයි?

මෙහෙමයි. එතන හිටියා මිනිසුන් හැට අට දෙනෙක්. එයින් හැට තුන්දෙනෙකුට ගල් ගහන්න කැමැත්තක් තිබුනේ නෑ ඔයාට වගේම. ඔයාලා හැදිල තියෙන්නෙ බැටළුවන්ගෙන්. රැල පාලනය වෙන්නේ ටික දෙනෙකු අතින්. මිනිස්සු තමන්ගෙ හැගීම් අදහස් පාලනය කර ගෙන වැඩිම ශබ්දයක් ඇති කරන ටික දෙනා පස්සෙ යනව. මිනිසුන් වැඩි දෙනෙක් කරුණාවයි. වේදනා ඇති කරන්න කැමති නෑ. ඒ වුණාට අනුකම්පාවක් නැති ආක්‍රමණශීලී ටික දෙනෙකු ඉදිරියේ තමන්ගෙ හැගීම් ප්‍රකාශ කරන්න තරම් ඔවුන් එඩිතර නැහැ.“

ඉහත දැක්වූයේ රාණී සේනාරත්න රාජපක්ෂ විසින් පරිවර්තනය කරන ලද මාක් ට්වේන්ගේ අද්භුත මිනිසා නම් කතාවේ කොටසකි.

බහුතරයට අනුගත වීමක් ලෙස බොහෝ දෙනා දකින්නේ මේ අතිශය සුළුතර පිරිසකගේ ඝෝසාවට බිය වීමේ කතාව ය.

අප බිය වැඩි දෙනාගේ මතයට නොවේ. වැඩියෙන් සද්දය උපදවන මතයට ය. එයට හේතුව එය වැඩි දෙනාගේ මතය ලෙස පෙනීම ය. දැනීම ය.

මේ ඝෝසාව ආයතනයක් රටක් වැරදි දිසාවට ගෙන යෑමට තරම් ප්‍රබල වන්නට පුලුවන.

The ultimate tragedy is not the oppression and cruelty by the bad people but the silence over that by the good people.

Martin Luther King, Jr.

සාහිත්‍ය ද කළමනාකරුවෙකුට ලෝකය තේරුම් ගන්නට වටිනා ප්‍රවේශයක් මනෝ විද්‍යාව හා සමාජ විද්‍යාව තරමටම සළසන්නේ ය.

Advertisements

ශිල්පයෙන් කවර ඵල? සහතිකයමය එළ! මතු වටින්නට නම් එකතු කළ යුතු…..


අප උගන්නා ජාතියක් නොවේ. සහතික එකතු කරන ජාතියකි. උගත මනා ශිල්පය වෙනුවට එකතු කළා වූ සහතිකම මතු වටිනා බව සිතන ජාතියකි.

අධ්‍යාපන සහතිකයක වටිනාකම කොතෙක් ද? විශේෂයෙන් විභාග ප්‍රතිඵල සහිත සහතිකයක වටිනාකම කොතෙක් ද?

විභාගයක දී මැනෙන්නේ විෂය මූලිකව මැණිය හැකි දේ ය. ගණිතය හා විද්‍යාව හැරුණු විට අන් බොහෝ විෂයන්වල දි මැනෙන්නේ කරුණු හා සංඛ්‍යාෙල්ඛන දැනුම ය. විද්‍යාව ප්‍රශ්න පත්‍රයක් වුව කරුණු හා සංඛ්‍යාලේඛනවල දැනුම මූලික කරගෙන සකසන්නට පුලුවන.

නායකත්ව කුසලතා විභාගයක දී මැණිය නොහැකි ය. මැණිය නොහැකි නිසා ඒවා අවැදගත් වන්නේ ද? එවැනි මැණිය නොහැකි දෑ අමතක කර මැණිය හැකි දෑ පමණක් සළකා අපට මිනිසුන් ආයතනයට බදවා ගත හැකි ද?

කරුණු හා සංඛ්‍යාෙල්ඛන බොහෝමයක් කාලයත් සමග වෙනස් වේ. අන්තර්ජාලය වැනි මෙවලම් ඇති වත්මන ඒවා බුරුතු පිටින් දැන ගෙන සිටීමේ තේරුමක් ද නැත. දැනුම තිබෙන්නේ කොහේ දැයි දැන ගැනීමත් ඒවා සොයාගැනීමට ඇති හැකියාවත් තිබුනොත් ඒ හොදටම ප්‍රමාණවත් ය.

වඩාත් අවශ්‍ය වන්නේ ඒ දැනුම ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට ඇති හැකියාවේ ය.

බොහෝ විභාගවල නොමැනෙන්නේත් එයම ය. ඒ විභාගයකින් එය මැනීමේ ඇති දුෂ්කරතාවය නිසා ය.

ප්‍රශ්නයකට උත්තර දහසක් ඇති විට එය ආදර්ශ උත්තර පත්‍රයකට ගොනු කිරීම අමාරු ය. එය කළ හැක්කේ වාචික පරීක්ෂණයකින් පමණ ය. උත්තර විවෘත බැවිනි. එක් උත්තරයක් අනෙත් උත්තරයට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් විය හැකි බැවිනි. එතෙකුදු ඒ උත්තර සියල්ල නිවැරදි විය හැකි බැවිනි. ඒ නිසා අහන්නට සිදුවන්නේ එක් උත්තරයක් ඇති ප්‍රශ්න පමණ ය. එවිට බොහෝ විට ඉතිරිවන්නේ කරුණු හා සංඛ්‍යා ය.

මේ අතිශයින් සීමා සහිත වූ මිණුම් ක්‍රමයක් උපයෝගී කරගෙන සහතික දෙන්නට සිදූ වූයේ තාක්ෂණය වෙනත් විකල්පයකට ඉඩක් නොතැබූ බැවිනි.

අලුත් තාක්ෂණික ලෝකය අපට මේ සදහා නව විකල්ප සපයා තිබේ. දියුණු විඩියෝ ක්‍රීඩා එවැනි එක් විකල්පයකි. දැනුම භාවිතා කර ඉදිරියට යා හැකි ද යන්න ඒවායින් මැණිය හැකි ව තිබේ. නායකත්වය දෘෂ්ඨියක් තිබේ ද නැත් ද යන්නත් ඒ හරහා අගැයීමට ලක් කළ හැකි ය. දැනුම ඉක්මණින් සොයා ගත හැකි ද යන්නත් අන්තර්ජාලය යොදා ගෙන මැණිය හැකි ය.

රැකියා අපේක්ෂකයා සයිබර් අවකාෂයේ කිනම් සළකුනක් තබා ඇත් ද යන්න ද එහි දී සැළකිල්ලට ගත හැකි ය. විශේෂයෙන් ඔහුගේ ආකල්ප පිළිබදව අගැයීමක් ද ඒ හරහා ලබා ගත හැකි වනු ඇත.

නැවතත් සහතික වෙනුවට උගත මනා ශිල්පයම වුවමනාවෙන දවස වැඩි ඈතක නැත.

සම්මත විභාග සහතික මත රැදෙන්නේ නැතිව රැකියාවට අවශ්‍ය සම්පූර්ණ කුසලතා පරාසය මැණිය හැකි ක්‍රම ආයතන විසින් ද සොයා ගත යුතුව තිබේ. එවිට සහතික පසු පස යෑම ඉක්මණින් නැවැත්විය හැකි ය. ඒ සදහා නව තාක්ෂණය ද උදව් කර ගත හැකි ය.

එවිට රැකියාවට සුදුස්සන් විභාග සමත් අය අතුරින් සොයා ගත නොහැකි යයි මැසිවිලි නගන්නට කළමනාකරුවන්ට සිදු නොවෙනු ඇත.

Fundamental Errors and Technical Errors – තීරණාත්මක වැරදි හා තාක්ෂණික වැරදි


කිසියම් කෙනෙක් තීරණාත්මක නැතහොත් මූලික වැරැද්දක් කළ විට ඔහුට සළකන ආකාරයත් කෙනෙක් අතින් සිදුවූ තාක්ෂණික වැරැද්දක් සම්බන්ධයෙන් ඔහු හා ගනුදෙනු කරන ආකාරයත් දෙකක් විය යුතු ය.

මේ වෙනස බොහෝ දෙනෙකුට තේරුම් ගන්නට බැරි ය. ඒ නිසාම ඔවුහු මේ වැරදි දෙවර්ගයම එක මල්ලේ ලා සළකති.

මගේ මිත්‍රයෙක් වරක් කුඩා මට්ටමේ ජල විදුලිබලාගාරයක් තැනීමට අවශ්‍ය තැන් වලින් අවසර ලබා ගත්තේ ය. ඔහු එය පටන් ගැනීමට සියල්ල ලක ලෑස්ති කර තිබියදී ඒ තැනම එවැනිම විදුලි බලාගාරයකට අවසර ඉල්ලා තවත් කෙනෙකුගේ අයැදුම් පතක් අධිකාරියට ලැබී තිබිණි.

ඒ දෙවැනි අයදුම්පත පරීක්ෂා කිරීමේදී පෙනී ගොස් තිබුනේ එම අයදුම්පතේ ඒ ස්ථානයේ ඛණ්ඩාංක හරියට යොදා තිබූ බවත් මගේ මිත්‍රයාගේ අයැදුම් පතේ තිබුණු ඛංණ්ඩාංක ඒ අනුව නිවැරදි නොවන බවත් ය.

ඒ අනුව බලධාරීන් තීරණය කළේ පළමු අයැදුම් පත ප්‍රතික්ෂේප කර දෙවැනි අයැදුම්පත සළකා බැලීමට ය.

මිත්‍රයාගේ අයැදුම්පතේ තිබුනේ තාක්ෂණික වැරැද්දකි. ඛණ්ඩාංක වැරදි වුවද ඔහු ස්ථානය නිසි ලෙස හදුන්වා තිබුනේ ය. ඒ කිසියම් වාරිමාර්ග ඉදිකිරීමක් නම් කරමිනි.

ඒ වනවිටත් මගේ මිත්‍රයා අවශ්‍ය සියලු අනෙකුත් බලපත්‍ර මේ වෙනුවෙන් ඉතා වෙහෙසව ලබා ගෙන තිබිණි. ඒ බලපත්‍ර නිකුත් කළ උදවියට පවා ඛණ්ඩාංක වල තිබූ එම වැරැද්ද අසුවී තිබුනේ නැත.

මේ වැරැද්ද හරියට තැපැල් පියුන් ලියුම් කවරයේ අංකය වැරදි වුව ද එහි නම සදහන් ඇති තැනැත්තාට බාර දීම ගැන චෝදනා පත්‍රයක් ලැබුවා හා සමාන ය. මේ තර්කනයට අනුව නම් බාර දිය යුතුව තිබුනේ නම කුමක් වුවත් අදාළ අංකයට ය. එසේත් නැතිනම් මෙය සමාන කළ හැක්කේ අංකය හා නම එකිනෙක නොගැලපෙන නිසා ලියුම නැවතත් ආ තැනැත්තාට යොමු කිරීමට හෝ එසේත් නැතිනම් විසිකර දැමීමට ය. තැපැල් පියුන්ට තිබෙන දැනුම උගත් මේ ඇත්තන්ට නැත්තේ ඇයි දැයි පැහැදිලි නැත.

මෙතැන ඇත්තේ තීරණාත්මක වැරදි හා තාක්ෂණික වැරදි එකම ගණයේ ලා සැලකීමේ අඩුව ය. එය සිදුවූයේ මේ දෙකේ වෙනස නොදන්නා නිසා ද නැතිනම් තමන්ගේ වාසියට එය හිතාමතාම එකම ගණයේ ලා තීන්දු කිරීමට ඕනෑ වූ නිසා ද යන්න දන්නේ දෙවියන් පමණකි.

උත්තරය දෙවැන්න විය හැකි වුව ද එය හිරිකිතයක් නැතිව කියා පෑමෙන් පෙන්වන්නේ තමන් මෝඩ නොවේ නම් අනෙකා මෝඩයෙකු ලෙස සැලකීමේ උද්දච්ඡ ස්වභාවය ය. මෝඩකම හා උද්දච්ඡකම යන ඒ දෙකින් එකක්වත් කළමනාකරුවෙකුට නම් තරම් නොවේ.

කළමනාකරණය පොත පතින් උගත යුතු විද්‍යාවක් ද අභ්‍යාසයෙන් ප්‍රගුණ කළ යුතු කලාවක් ද?


කළමනාකරණය ප්‍රගුණ කළ යුතු කලාවක් යැයි ද ඒ නිසා එය පොත පතින් හෝ පාඨමාලාවකින් උගත ගත නොහැකි යයි ද ප්‍රබල මතයක් සමාජය තුළ වෙයි.

එය එකම වෙලාවක ඇත්ත ද බොරු ද වෙයි.

ඇත්ත වන්නේ කළමනාකරණයේදී බොහෝ අඥාතයන් තිබියදී තීරණ ගැනීමට සිදුවන නිසාම එහැම පිටින්ම තාර්කික මනසකින් හෝ කිසියම් සූත්‍රයකට අනුව හෝ එය කළ නොහැකි නිසා ය. එසේ කළ නොහැකි දේ පාඨමාලාවකින් හැදෑරිය නොහැකි ය. එය ජීවන අත්දැකීම්වලින් වැරදි කිරීම තුළින් අභ්‍යාසයෙන් ඉගෙන ගත යුතු වෙයි.

එය බොරුවන්නේ මිනිස් හැසිරීම් ද සමාජ හැසිරීම් ද භෞතික දේ තරමට නොවූවත් එක්තරා දුරකට පුරෝකතකයන් කළ හැකි ලෙස සංවිධිත දැනුමක් බවට සමාජ විද්‍යාඥයින් හා මනෝ විද්‍යාඥයින් විසින් පත් කර ඇති නිසා ය. ඒ නිසාම ඒ සංවිධිත දැනුමෙන් මග පෙන්වනු ලැබීමෙන් වඩා යහපත් වඩා දියුණු මැදිහත් වීමක් කළමනාකරුවන්ට කළ හැකි නිසා ය.

එසේවුව ද සාමාන්‍යකරණය කරන ලද දේ පවා යම් පරාසයක යම් යම් තත්වයන් යටතේ වෙනස් ලෙස ක්‍රියාකළ හැකිවීමේ ඉඩ නිසා ම කළමනාකරණය කල් ඇතිව කරන ලද දෘඩ සැළසුමක් ඔස්සේම ගෙන යා නොහැකි වන අතර බොහෝ හැඩ ගැසීම් හා සංශෝධන සහිතව මෙහෙවිය යුතු ය.

මෙයින් කියන්නේ කළමනාකරණය විද්‍යාවක් ලෙස මුළුමනින්ම සැළකිය නොහැකි වුව ද ඊට අදාළ නීතිරීති වෙනම හැදෑරිය හැකි බව ය. ඒවා යොදාගැනීමේ දී භෞතික විද්‍යාෙව් දී මෙන් කෙළින්ම යොදා ගැනීමට බැරි තරමට සංකීර්ණ වන මුත් ඒවායින් යම් මග පෙන්වීමක් ගත හැකි බව ය. ගත යුතු බව ය.

ඒ මග පෙන්වීමට එහෙම පිටින්ම නතු නොවී විකාශය වන ක්‍රියාවලිය දෙස විපරමින් බලමින් අවශ්‍ය වෙනස්කම් සිදුකළ යුතු බව ය. මුල් සැළැස්මෙන් වෙනස් කළ යුතු තැන ඒ සදහා මැදිහත් විය යුතු බව ය.

විද්‍යාව හැදෑරූ බොහෝ දෙනෙකු මේ අවිනිශ්චිතතාවය ඉවසන්නේ නැත. ඔවුන්ට අවශ්‍ය ගණිතමය සමීකරණවලින් ලබා ගත හැකි උත්තර ය. එවැන්නක් කළමනාකරණය හැදැරිමෙන් නොලැබෙන කල ඔවුන් කළමනාකරණය විද්‍යාවක් නොවේ යැයි බැහැර කරමින් තමන්ගේ පරිඥානයේ (common sense) සහය පමණක් ගනිති. ඒ පරිඥානය එතරම් පළල් නොවූ එකක් වූ කල ආයතනවලට දෙවියන්ගේ පිහිට ය. ඒ මදිවාට ඒ පරිඥානය තුළ ඇත්තේ සූත්‍රගත කරන ලද දැනුමක් වූ කල හා ඒ සූත්‍ර කෙනෙකුගේ පෞද්ගලික අත්දැකීම් මත පමණක් පදනම් වූ විට එයින් සැපයෙන මගපෙන්වීම සමහර විට අනර්ථකාරී විය හැකි ය.

දක්ෂ කළමනාකරුවෝ කළමනාකරණය විද්‍යාවක් ලෙස හදාරන්නට උනන්දුවන අතර ඉන් ඔබ්බට ද ගොස් එහි සීමා පිරිසිද දැන සිය පරිඥානයන් ඊට එක් කර වඩාත් සාර්ථක තීරණ ගනිති.

කළමනාකරණයේ විද්‍යාත්මක පදනම ශරීර කූඩුවක ඇටසැකිල්ල මෙනි. එහි කලාවේ දායකත්වය ඒ ඇට සැකිල්ල වටා ඇති ලේමස් මෙනි.

පොතේ හැටියට කළමනාකරණය කරන්නන්ටත් පොත විසිකොට ඊට ගරහමින් කළමනාකරණය කරන්නන්ටත් සිදු වන්නේ එක්කෝ ඇටසැකිල්ලක් වීමට ය. නැතිනම් මස් වැදැල්ලක් වීමට ය. ඔවුන්ට කිසිදා ශරීරයක් නම් විය නොහැක්කේ ය.