සුපිරි කණ්ඩායමක පසුබිම් කතාව


සමහර කණ්ඩායම්වල සාමාජිකයින්ගේ හැසිරීම අතිශයින් සාධනීය ය.

ඔවුහු එකිනෙකා අදුනති. එක් එක් අය සතු ශක්තීන් ද දුර්වලකම් ද ගැන ඔවුන් සංවේදී වෙති. ඒ ශක්තීන් කණ්ඩායමේ අභිවෘද්ධිය සදහා යොදවා ගන්නේ කෙසේ දැයි සෑම කෙනෙක්ගේම කල්පනාවට හසුවෙයි. එවැනි ශක්තියකින් ප්‍රයෝජන ගන්නට අවස්ථාවක් ලද විට ඒ සදහා අදාළ සමාජිකයාට ඉඩ සැලසීමට පමණක් නොව ඒ සදහා ඉදිරිපත් වීමට ඔහු/ඇය දිරි ගැන්වීමට ද ඔවුහු සූදානමෙන් සිටිති.

සෙසු අය එසේ දුර්වලකම් ඇති සමාජිකයන්ට දුර්වලකම් තුනී කර ගැනීමට උදව් වෙති.

දුර්වල කම් කණ්ඩායමේ දායකත්වයට ප්‍රශ්නයක් නොවන්නට ද ඔවුහු වග බලා ගනිති. උදාහරණයක් ලෙස කෙනෙකුට අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට අවශ්‍ය කුසලතා නැත්තේ වුව ද ඔහුගේ ඇයගේ අදහස හොද නම් එය වැඩි දියුණු කොට ඉදිරියට ගැනීමට එසේ පුලුවන් අය වග බලා ගනිති.

ඒ සියල්ල කරනුයේ කණ්ඩායමේ ජයග්‍රහණය තමන්ගේ ජයග්‍රහණය සමග බද්ධ වී ඇති බැවිනි.

ඒ නිසා කණ්ඩායමට අලාභයක් වෙන්නට ඉඩක් නැත. ලාභයක් වෙන්නට හැම විටම කටයුතු යෙදේ.

ඔවුන් එකිනෙකාට අවමන් කරන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට හැම කෙනෙකුටම ගෞරවයක් කණ්ඩායමෙන් ලැබේ. විවේචනය වෙනුවට විචාරය ඔවුන්ගේ තෝරාගැනීම ය. ඒ තුළ හිත රිදීමකට ඉඩක් නැත. ඔවුන් හීනමානයෙන් නොපෙලෙන්නන් බැවිනි.

කැපී පෙනීමේ වුවමනාවක් කිසිවෙකුට නැත. හැම දෙනාම එක් හෝ තවත් ආකාරයක දක්ෂයන් බැවිනි. දිගු කලක් එකට වැඩ කර ඇති බැවිනි. තමන් ගැන දන්නා උදවියට නැවතත් තමන්ව අලෙවි කර ගැනීමට අවශ්‍ය නැති බැවිනි.

ආත්මාරක්ෂාව සදහා බොරු කීමේ වුවමනාවක් ද ඔවුන්ට නැත. වැරදීම්වලට ඉඩ හසර ඇති බැවිනි. වැරදුනේ වුව ද අත්හදා බැලීම් අගය කෙරෙන බැවිනි.

නායකයාගේ හෝ වැඩියෙන් කට හයිය කෙනාගේ පැත්ත ගැනීමට ද ඔවුන්ට අවශ්‍ය නැත. විරුද්ධවීමට වෙනස් මත දැරීමට ඉඩ තිබෙනවා පමණක් නොව එවැනි මත වලට විශේෂ සැළකිල්ලක් ද අගැයීමක් ද ඇති බැවිනි.

විහිළුවලට ඉඩ ඇතත් වැඩ විහිළුවක් කර ගැනීමට කාගේවත් කැමැත්තක් නැත. ඒ වැඩ තුළ ඔවුන්ට සතුටක් තෘප්තියක් ලැබෙන බැවිනි. වැඩම විනෝදයක් වන බැවිනි.

කණ්ඩායම තුළ කල්ලි වලට ඉඩක් නැත. කුමන ගගකින් ආවත් සාගරයට ආපසු එකම ජලය බවට පත්වනවාක් මෙන් කණ්ඩායම තුළ හැම කෙනෙකුටම තමන් පැමිණියේ කුමන පසුබිමකින් ද යන්න නොසළකා එකම ගෞරවය ලැබෙන බැවිනි. ඒ නිසාම යෝජනා ඉදිරිපත් කරන්නේ කවුද යන්න අදාළ නොවේ. අදාළවන්නේ යෝජනාවේ නිවැරදි භාවය ය. ප්‍රයෝජනවත් භාවය ය.

කණ්ඩායම තුල ජේෂ්ඨත්වයට නිශේධනීය බලයක් නැත. පසුබිම පමණක් නොව සාමාජිකයෙකුගේ තාරාතිරම වයස පලපුරුද්ද යන්න ද අදහසක් අගැයීමේ දී වැදගත් සාධකයක් නොවේ. වඩාත්ම හොදම අදහස තෝරාගැනීමට ඒ බෙදීම් බාධාවන බව සාමාජිකයින් දන්නා නිසා ය. වඩාත් වැදගත් වන්නේ තම තමන්ගේ පෞද්ගලික ස්ථානයන් රැක ගැනීම නොව කණ්ඩායමේ ජයග්‍රහණය බව ඔවුන් අවබෝධ කරගෙන ඇති නිසා ය. කණ්ඩායම ජය ලැබුවොත් තමන්ට ද එහි උරුමය හිමිවන බව එහි ප්‍රතිලාභ ලැබෙන බව ඔවුන් දන්නා නිසා ය.

මේ නිසාම කණ්ඩායම් වැඩ පමණක් නොව සාකච්ඡා ද අතිශයින් ඵලදායී ය.

කණ්ඩායම වෙනුවෙන් තම දායකත්වය උපරිමව ලබා දීමට කිසිවෙක් මැලි නොවෙයි. ඒ තුළ නිශ්ශබ්දව සිටින්නන් නැත. මගහැර යන්නන් නැත. ඒ දායකත්වයට අනුව කණ්ඩායම තුළ අගැයීමක් හැම කෙනෙකුගෙන්ම ලැබෙන නිසා ය. කණ්ඩායම වෙනුවෙන් දායකත්වයක් ලබා නොදෙන අයට කණ්ඩායම තුළ දිගින් දිගට රැදීම අපොහොසත් වන නිසා ය. කණ්ඩායම තුළ ඉදිරියට යාමට ඉඩකඩ ඇති නිසා ය.

මේ නිසා ම කණ්ඩායම අතිශය උසස් ප්‍රතිඵල ලගා කර ගැනීමේ සමත් ය.

මෙවැනි කණ්ඩායම්වල ද ඉන්නේ මිනිසුන් ය. වෙනත් කණ්ඩායම්වල නැති හැසිරීමක් මේ මිනිසුන් ප්‍රදර්ශනය කරන්නේ කෙසේ ද? ඒ ලැබෙන නායකත්වය හා මග පෙන්වීම නිසා ය. ආයතනයේ කාලයක් තිස්සේ ගොඩ නගාගෙන ඇති නායකයා විසින් අතිශය වුවමනාවෙන් රකින සෙසු අය විසින් ගරුත්වයෙන් සළකන ආයතනික සංස්කෘතිය නිසා ය. ආයතනයේ ක්‍රමවේද හා ප්‍රතිපත්ති නිසා ය. යාන්ත්‍රණ නිසා ය. ඒවා නැතිව ගිය දාට මේ සාමාජිකයන් ද වෙනත් නිශේධනීය කණ්ඩායම්වල පෙන්වන ලක්ෂණ පෙන්නුම් නොකරනු ඇතැයි සිතීම උගහට ය.

නායකත්වය තීරණාත්මක වන්නේ මේ පසු බිම නිර්මාණය කිරීමේ හා පවත්වා ගැනීමේ හැකියාව ඇත්තේ ඊට බැවිනි.

Advertisements

මෙලොවටත් එලොවටත් වැඩක් නැති -මෙලෝ රහක් නැති – කණ්ඩායම් බණ


අපි එකා වගේ ඉන්න ඕනෑ බෙදුනොත් ඉවරයි. එකට වැඩ කළොත් ජය ගන්න බැරි අභියෝගයක් නෑ. අපේ ආයතනයේ හැමෝම කණ්ඩායම් හැගීමෙන් වැඩ කරන්නට හිතට ගන්නට ඕන.

මෙහෙම බණ අසා ඔබටත් පුරුදු ද?

බණ අසන අය අවසානයේ සාදු කාර දෙනවා මිසක ඒවා පිළිපදින්නේ කළාතුරකින් බව දැන දැනත් බණ කියන රටක ආයතනයක කළමනාකරුවෙක් තම අනුගාමිකයන්ට මෙහෙම බණ කීම ගැන අපට ඔවුන්ට දොස් පැවරිය නොහැකි බව ඇත්ත ය.

එහෙත් ඔවුන් එයින් මිනිසුන් කණ්ඩායම් ලෙස වැඩ කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන්නේ නම් අපට ඔවුන් කෙරෙහි අනුකම්පා කිරීමට සිදු වේ.

කණ්ඩායම් ලෙස මිනිසුන් වැඩ කරන්නේ කණ්ඩායම් සංස්කෘතියක් ආයතනය තුළ තිබේ නම් ය. ඒ හරුපයෙන් කියන්නේ කුමක් ද?

ආයතනය තුළ සැමටම ආයතනයට දායක විය හැකි වටපිටාවක් තිබිය යුතු බව ය. සැමගේ දායකත්වය එකසේ අගැයිය යුතු බව ය. දායකත්වය වැඩට පමණක් නොව තීරණ ගැනීමේදී ද ලබා ගත යුතු බව ය. ඒ එසේ ලබා ගන්නා බව ලෝකයාට පෙන්වීමට නොව සැබෑ ලෙස ලබා ගත යුතු බව ය. දායක වන ප්‍රමාණයේ හැටියට මිසක වෙනත් නිර්ණායක මත ප්‍රතිලාභ නොලැබිය හැකි තත්වයක් ආයතනය තුළ තිබිය යුතු බව ය. තමන්ගේ වැඩ කොටස අවසන් කරන ප්‍රමාණයට පමණක් නොව කණ්ඩායමේ අභිවෘද්ධිය වෙනුවෙන් කරන වැඩ ද- අන් අයගේ වැඩ වලදී අත්වැල් සැපයීම ද- අගය කරන ඒවාට ද ප්‍රතිලාභ හිමිවන ක්‍රම වේදයන් ඒ තුළ සකසා තිබිය යුතු බව ය.

කණ්ඩායම තුළ වෙනස් මත දැරීමට ඒවා වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමට ඉඩ තැබිය යුතු බව ය. ඒවා අතර සංවාදයන්ට මාවත් විවෘත කළ යුතු බව ය. ඒවා අතර තරගයක් ඇත්නම් වඩා දියුණු අදහසට ඉදිරියට ඒමට ඉඩ හසර ඇති කළ යුතු බව ය.

කණ්ඩායමේ පොදු අභිවෘද්ධියට බල නොපාන තාක් ඒ තුළ තමන්ගේම අනන්‍යතාවයක් දැරීමට ඇති අයිතියට ගරු කළ යුතු බව ය. එවැනි අනන්‍යතාවයන් ප්‍රදර්ශනයට ඉඩ හසර සැළසිය යුතු බව ය.

කණ්ඩායමක් ලෙස වැඩ කරන්නට කියන්නේ තමන්ගේ එකාට සෑහෙන්න සළකමින් නම්, තමන්ගේ එකාගේ වැරදි ෂේප් කරමින් නම්, තමන්ගේ අය හා අන් අය ලෙස කණ්ඩායම් සමාජිකයින්ට දෙවිදිහකට සළකමින් නම්, එතැන කණ්ඩායමක් ඇති වන්නේ නැත. එතැන ඇතිවන්නේ බෙදීමකි. එවන් ආයතනයක අපේ එකාලා වෙනමත් අන් අය වෙනමත් කණ්ඩායම් ගැහීම වලක්වන්නට සක්කරයාටවත් බැරි ය.

තනි තනිව කරන වැඩවලට පමණක් ප්‍රතිලාභ ලැබේ නම් එතැන ද කණ්ඩායම් හැගීමක් ඇති වීමේ ඉඩක් නැත. එතැන ඉඩ ඇත්තේ එකිනෙකා කපා ඉදිරියට යන තරගයකට පමණි.

එහෙම ආයතනවල නායකයින් දෙසන කණ්ඩායම් බණ මෙලෝ රහක් නැතිවනවා පමණක් නොව එවැනි ආයතනයන්හි සේවය කරන්නන්ගේ නොමද උපහාසයට ද ලක්වේ.

කණ්ඩායම් ගොඩ නැගීම ගැන බණ කීම පසෙක තබා ඒ වෙනුවෙන් ආයතනය තුළ ඇති කළ යුතු වෙනස් කම් සිදු කිරීමට කළමනාකරණය උනන්දු විය යුත්තේ එහෙයිනි.

එය ආයතනයකට ද රටකට ද එකසේ අදාළ ය. එවැනි වටපිටාවක් හදන ආයතන හා රටවල් දියුණුවෙන් දියුණුවට පත්වීම වළක්වන්නට කිසිවෙකුටත් බැරි ය.

දවසේ ප්‍රශ්නය – ඇසුරු කළ යුත්තේ කුඩා උන් ද මහ උන් ද?


හිරු නිමාවී“ යන බ්ලොග් අඩවියේ පහත සටහන මෙය ලියන්නට නිමිත්තක් විය.

ඔබට යම් අවස්ථාවකදී ඔබ වටා පිරිසක් ගොඩනගා ගැනීමට අවශ්‍ය වූ විටෙක සාමාන්‍ය කුඩා මිනිසුන්ගෙන් පටන්ගන්න. මක් නිසාදයත් ඔවුන්ද ඔබේ මට්ටමේම වන නිසාය.

බැලූ බැල්මට පහසු දේ නම් ඔය කියන එක ය. ඒත් අප කළ යුත්තේ පහසු දෙය ද?

කුඩා මිනිසුන් පිරිසක් ඔබ වටා ගොඩනැගීමෙන් වන්නේ ඔබ ද කුඩා වීම ය. ඔවුන් ඔබ ද කුඩාවට හිතන්නට යොමු කරනවා ඇත.

ඔවුන් ඔවුන්ගේ පටු දැක්මෙන් ඔබව වෙහෙසට පත් කරනවා ඇත. ඔබව අධෛර්යය කරනවා ඇත. ඔබව අකර්ණම්‍ය කරනවා ඇත.

ඒ වෙනුවට ඔබ ඔබට වඩා දැනුමෙන් පොහොසත් මිනිසුන් ඇසුරට යොමු වේ නම් ඔවුන් ඔබ දැනුමෙන් පොහොසත් කරනවා ඇත. ඔබ ඔබට වඩා පළල් දැක්මක් ඇති මිනිසුන් ඇසුරු කරනවා නම් ඔබේ දැක්ම ද ඔවුන් පුළුල් කරනවා ඇත. ඔබට වඩා අත්දැකීම් ඇති මිනිසුන් ඔබ ඇසුරු කරන්නේ නම් ඔබට ඉක්මණින් පරිණත වීමට ද පුළුවන.

අසේවනාච බාලානං පණ්ඩිතානංච සේවනා යයි බුදුන් කීවේ ද මේ කාරණයම ය.

රටින් බැහැරව ගොස් ඇති අය ඇසුරු කළොත් ඔබ රට ගැන තිබෙන සමහර අදහස් වෙනස් කර ගනු ඇත්තේ ය. රට තුළ පමණක් ජීවත්ව ඇති මිනිසුන් ඇසුරු කළොත් මෙවැනි පින්බිමක් ලෝකයේ කොහේවත් නැති බවට සපථ කරමින් ඉතිරි දිවිය සෙසු රටවල් හා සෙසු මිනිසුන් පරිහාසයට පත් කරමින් ඔවුන් සිය සුපුරුදු අලස භාවයෙන්ම ගෙවනු ඇත්තේ ය.

බෞද්ධාගම වෙනුවෙන් අන්ධව කැප වෙන මිනිසුන් බුදු බණ අමතක කිරීම අප රටේ අද පවතින එක් ඛේදවාචකයක් යයි මම සිතමි. මෙය බුදුදහම සම්බන්ධයෙන් පැවසුවේ වුව ද අන් ආගම් සම්බන්ධයෙන් ද මෙහි වැඩි වෙනසක් නැත. වෙනස ඇත්තේ බුද්ධාගමිකයින් වැඩි නිසා ඔවුන්ගේ හිස් සද්ද වැඩිපුර ඇසීම පමණ ය. මා මේ අදහස් කීවේ හිරු නිමාවී බ්ලොග් අඩවිය ගැන නම් නොවේ. පොදුවේ අප කාට කාටත් වී ඇති දෙයක් ගැන ය. ඕපා දුප වලින් තම බ්ලොග් පුරවන බ්ලොග් අඩවියකට වඩා මෙවැනි සංවාදයන් ආරම්භ කරන බ්ලොග් අඩවි අපේ අගැයීමට ලක් විය යුතු ය.

පණ්ඩිතයන්ව ම ඇසුරු කරමු. ඒ සදහා අවශ්‍ය ධෛර්යය ලබා ගනිමු. ඒ සදහා අවශ්‍ය කුසලතා හා ජීවන දැක්ම ද ඇති කර ගනිමු.

අප, අප ගැන පමණට වඩා කුඩාවට හිතීමෙන් බැහැර වෙමු. අප දැනට කුඩා විය හැකි ය. එහෙත් අපට ලොකු වීමේ විශාල ඉඩක් ඇති බව නිතර සිහිකරමු. ඒ සදහා වැඩ කරමු.

පණ්ඩිතයන් ඇසුරු කරනවා මෙන්ම බාලයන් ද බැහැර කළ යුතු ය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ සියලු බාලයන් බැහැර කළ යුතු බව නොවේ. බැහැර කළ යුත්තේ බාලයන් ලෙස දිගටම ජීවත්වන්නට ඉටාගෙන ඇති බාලයන් ය.

කළමනාකරුවෙකු මතු කළ යුත්තේ කණ්ඩායම ද පුද්ගලයා ද


සමහරුන්ට අනුව පුද්ගලයා ඉස්මතුවීමට ඉඩ නොදී කණ්ඩායම මතු කළ යුතු ය. හේතුව හැටියට දක්වන්නේ එසේ කිරීමෙන් කණ්ඩායමකින් ලැබෙන අධිශක්තියේ (synergy) වාසිය ගත හැකිය යන්න ය.

දර කැබැල්ලක් පහසුවෙන් කැඩිය හැකි වුව ද දර මිටියක් කැඩිය නොහැකිය යන්න අප උගත්තේ කුඩා කාලයේ දී ය. ඒ කතාවට අනුව දර කැබැල්ලකට නැති වටිනාකමක් දර මිටියකට ඇත්තේ ය. එවැනි පසුබිමක දර කැබැල්ලකට මතු වීමට දීමෙන් දර මිටියක් අතහැර දැමීමේ තේරුමක් නැත. අප කලින් සදහන් කළ මිතුරන්ගේ තර්කයේ පදනම ඇත්තේ ඒ උගැන්ම තුළ ය.

එහෙත් අපගේ මිතුරන් මග හරින කාරණය නම් තනි දර කැබලි දුර්වල  නම් ඒවා එක් කර බදින දර මිටියකට වුව ලොකු ශක්තියක් ඇති නොවන බව ය. සමහර විට දර මිටියේ ඇති එක් ශක්තිමත් දර කැබැල්ලකට වෙනත් කිසි දර කැබැල්ලකින් නොලැබෙන ශක්තියක් ලබා දිය හැකි බව ය.

මිනිසුන් සමාන නැති වටපිටාවක ශක්තිමත් හැකියාවන් ඇති අය ඉස්මතු කර ගැනීමට කළමනාකරුට හැකි විය යුතු ය. ඒ තුළින් ඔවුන්ගේ වැඩි හයිය වැඩිමනත් ලෙස භාවිතයට ගැනීම සදහා ය. අඩු වශයෙන් කණ්ඩායමක් හැදීමේ දී එවැනි අය විශේෂයෙන් තෝරා ඊට ඇතුළු කළ යුතු ය. එවැනි අයගේ වර්ධනයට රැකුල් දිය යුතු ය. සාමාන්‍ය සාමාජිකයින්ට ද ඔවුන් අනුගමනය කරමින් දියුණුවන්නට දිරි දෙනු පිණිස විශේෂ කුසලතා ඇති අය මතු කළ යුතු ය.

කණ්ඩායමක් තුළ ඔවුන් සගවා තබන්නේ නැතිව ඒ තුළ ඔවුන්ට ඉස්මතු වන්නට ඉඩ හසර ඇති කළ යුතු ය.

එසේ වුව ද ඔවුන් රෑස්ස ගස් වැනි බව ද මතක තබා ගත යුතු ය. රෑස්ස ගස් යට පුංචි ගස්වලට ඉඩක් නැත්තේ ය. ඒ නිසා ම ඒ ගැන ද අවබෝධයෙන් කළමනාකරණය කටයුතු කළ යුතු ය.

සමහර ඇති හැකි අය සෙසු අයව මායිම් කරන්නේ නැත.

එහෙත් සැබෑ ශක්තිවන්තයෝ එසේ නොවෙති. තමන් අභිමානයෙන් පෙළෙන නිසා ම අන් අය තර්ජනයක් ලෙස සළකන්නේනැති නිසාම ඔවුහු සෙස්සන්ට ද නිසි ගෞරවය පුද කරති. තමන්ගේ ආයතන තුළ සිටින ශක්තිමත් අය එවැනි අභිමානයෙන් යුත් නිහතමානී අය බවට පත් කර ගැනීමේ වගකීම ද නායකයා සතු ය.

ඒ සදහා නායකත්වය විසින් කණ්ඩායම වෙනුවෙන් දායක වීමට හැමට ඉඩකඩ දිමේ වැදගත් කම ගැන ශක්තිවන්තයින් දැනුවත් කළ යුතු ය. මුලදී වැඩි ඉඩක් අලුත් සාමාජිකයින්ට හා නැගී ගෙන එන සාමාජිකයින්ට පිරිනැමිමට ශක්තිමත් අයව පෙළඹවිය යුතු ය.

තනි පුද්ගලයින්ට අනවශ්‍ය වැදගත් කමක් අත් කර නොදී කණ්ඩායම මතු කර ගැනීම ඒ මගින් කළමනාකරණයට හැකි වෙයි.

සැබෑ අභිමානයෙන් පෙළෙන නිහතමානී ඇති හැකි අය සෙසු අය ද දිරිගන්වමින් ඔවුන්ට ද අවස්ථාව දෙමින් වඩා ප්‍රගතිගාමී ආයතනයක් ගොඩ නැගීමට කටයුතු කරනු ඇත්තේ ය. එවැනි ප්‍රයත්නයන් විශේෂයෙන් අගය කරමින් ඒ සදහා ඔවුන් තවදුරටත් මෙහෙයවීම ද කළමනාකරණයේ යුතුකම හා වගකීම ය.

කළ යුතුව තිබෙන්නේ කණ්ඩායම හෝ පුද්ගලයා යන දෙකින් එකක් තෝරාගැනීම නොව කණ්ඩායම හා පුද්ගලයින් නිසි ලෙස ඒකාග්‍ර කොට ඒ ඒකක දෙකටම හොදින් වැඩ කළ හැකි, ඒ ඒකක දෙකේම ගෞරවය ආරක්ෂා වන, තත්වයන් නිර්මාණය කිරීම ය.