65 වසරක නිදහස ගැන පසුවිපරමක්


කළමනාකරුවෙකු සතු අතිශය වැදගත් වගකීමක් වන්නේ පසු විපරම් හි යෙදීමයි. යම් වැඩක් අවසානයේ දී මෙන්ම වසරක් ආරම්භයේදී ද පසුවිපරමක යෙදීම වැදගත් ය. පළමුව ඒ අප කළ දේ දෙස බලා සතුටු වීමට ය. අප සාක්ෂාත් කළ දෙස බලා එයින් ඇති කර ගන්නා අභිමානය ඉදිරියට මුහුණ දෙන්නට අපට ශක්තිය ලබා දෙයි.

අප ගෙවුණු අතීතය දෙස වරින් වර හැරී බැලිය යුතු වන්නේ ඒ ශක්තිය ලබා ගැනීමට පමණක් නොවේ. අපට වැරදුනේ කොහේ දී කෙළෙසක දැයි දැනගැනීමටත් එය අවශ්‍ය ය. ඒ වැරදි තුළින් ඉගෙන ගැනීමට ය. එවැනි දේ නැවත නොවෙන්නට වග බලා ගැනීමට ය. ඒ සදහා ඉදිරිය සැළසුම් කිරීමට ය.

65 වසරක නිදහස් සැමරූ අප කී දෙනෙක් අප ආ මාවත දෙස නැවත හැරී බැලුවේ ද? එසේ හැරී බලන අපට පෙනෙන්නේ කුමක් ද?

අප ජයග්‍රහණයන් ලබා තිබේ. අපට දැන් පැයට කිමී 100 වේගයෙන් රිය පැදවිය හැකි අධිවේගී මාර්ගයක් තිබේ. බොහෝ මහාමාර්ගවල තත්වය ද උසස් ය. නව වරායක් ලැබී තිබෙන අතර කොළඹ වරායේ ද විශාල ක්‍රියාකාරකම් සිදු වෙමින් තිබේ. අපේ ඇගලුම් කර්මාන්තය ඉහළ මට්ටමක තිබෙන අතර සංචාරක කර්මාන්තයේ ද මෑත අවදියේ නව පිබිදීමක් ඇති ව තිබේ. අපට අඩු වශයෙන් එක ක්‍රීඩාවක ලෝක ශූරයන් වීමේ හැකියාව ලැබිණි. එම ක්‍රීඩාව ලොව පුරා ප්‍රචලිත නොවූව ද දියුණු රටවල් කීපයක් අභිබවා ඉන් ජය ලැබීමට අපට හැකි විය. අපේ උගතුන් විවිධ රටවල විවිධ ආයතනවල ඉහළ තනතුරු ලබා රටට කීර්තියක් ගෙන දී තිබේ. මේ සියල්ල ධනාත්මක ය.

අප කළ දේවල් තරමටම අප නොකළ දේවල් ද තිබේ. දුම්රිය මාර්ගය වසා දැමීමට මිස එය දිගු කිරීමට අපට හැකි වූයේ නැත. ස්ථාන කීපයක මිස අවශ්‍ය සියලු ස්ථානවල ගුවන් පාලම් ඇති කර වාහන තදබදය අවම කිරීමට අපට හැකිව නැත. අපේ මාර්ග බොහෝමයක පළල බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ කාලයේ තිබූ පළලට මදකින් වත් වෙනස් වී නැත.

අපට කිරීමට නොහැකි වැඩ වලට අමතරව අපට අමතක කළ නොහැකි බරපතල ඛේදවාචකයන් රැසකට ද අපි ගෙවී ගිය 65 වසර තුළ මුහුණ දී ඇති බව විපරම් කරන විට පෙනේ.

තරුණතරුණියන් විශාල ගණනාවකගේ ජීවිත පූජාවලින් කෙළවර වූ දකුණේ කැරලි දෙකක් ද අධික ජනතාවක් අවතැන් කළ ජීවිත ගණනාවක් බිලිගත් දිග්ගැසුනු යුද්ධයක් ද ඒ අතර වෙයි. පසුගිය 65 වසරින් 2/3 ක් ම අප ගෙවා ඇත්තේ හදිසි නීති පාලනය යටතේ ය. හදිසිය සාමාන්‍ය වන තැනට පත්වීම ද අප විසින් සැළකිල්ලට ගත යුතු ය.

අපේ රටේ විදේශ වෙළදාමේ විශාල පරතරයක් තිබේ. එයින් අදහස් කරන්නේ අප විදෙස් වලින් මිලදී ගන්නා දේ වල වටිනාකම අප විදෙස්වලට විකුණන දේවල වටිනාකමට වඩා විශාල වශයෙන් වැඩි බව ය. මෙම පරතරයෙන් 80% ක් පමණම අප පියවා ගන්නේ පිටරට රැකියා කරන රිසානා වැනි කාන්තාවගෙන් ය.

අප රටේ තරුණ පරපුරෙන් 50% ක් පිටරටට පැන ගැනීමේ අපේක්ෂාවෙන් පෙළෙන බව මැතකදි සරසවියකින් කරන ලද සමීක්ෂණයකින් හෙලිවී තිබේ. ගිය වසරේ පමණක් ඕස්ට්‍රේලියාව බලා ගිය නීති විරෝධි සංක්‍රමණයන් පුරවා ගත් බෝට්ටු 112ක් ගැන තොරතුරු ලැබී ඇත.

මේ ශේෂ පත්‍රය බලන විට පෙනී යන කරුණක් නම් අප අයත් කරගත් දේට වඩා අප විසින් අයත් කර නොගත් හා අපට බැරිව ගිය දේ අතිවිශාල බව ය.

අප දේශයට ආදරය කරන්නේ නම් අප විසින් කළ යුතුව ඇත්තේ මේ පසුවිපරම අපේ පක්ෂපාතිත්වයන් ඉවත ලා ස්වාධීනව සිදු කිරීම ය.

එහෙත් කණගාටුවට කාරණය වන්නේ අපේ දේශප්‍රේමය යොමුව ඇත්තේ අපට වැරදුන තැන් පෙන්වා දෙන ජාත්‍යන්තරයට චණ්ඩිපාට් පෙන්වීමට වීම ය. අපේ වැරදි ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ ඔවුන්ගේ අරමුණු මුදුන් පමුණුවා ගැනීමට විය හැකි ය. එහෙත් අපට ඉන් වාසි ගත හැකි නම් අප එයින් වාසි ගත යුතු ය.

කළමනාකරුවන් තමන්ට එල්ල වෙන විවේචනයන් සම්බන්ධයෙන් අනුගමනය කළ යුතු වන්නේ විවේචකයාට පහර දෙන පිළිවෙතක්ම නොවේ. විවේචනය වැරදි හදා ගැනීමට ලැබෙන අවස්ථාවක් ලෙස අප විසින් ගත යුතු ය.

ඒ නිසා මේ ශේෂ පත්‍රය දෙස නැවත බැලීම අපේ යුතුකමය. අපට එල්ලවෙන විවේචන දෙස සාධනීයව බැලීම අපේ යුතුකම ය.

එසේ කරන්නේ නම් අනාගතය යහපත් වනු ඇත්තේ ය.

Advertisements

බඳවා ගැනීම බඳින තරම් පරිස්සමින්….


බඳවා ගත යුත්තේ පළල් ලෝක දැක්මක් ඇති උදවිය ය. පටු පසුගාමී මිනිසුන් නොවේ. එයින් අදහස් කරන්නේ කිසියම් කදවුරකට බැඳී එහි මතවාදය දේව භාෂිතය සේ අදහන මිනිසුන්ගෙන් ආරක්ෂා විය යුතු බව ය. ඔවුන් වෙනස් කළ නොහේ. ඔවුන්ගේ මතවාදය යම්තමින් හෝ අර්බුදයකට පත් කරවන දෙයකට ඔවුහු කන් නොදෙති. ඒ නිසා ම කිසිවක් අලුතින් ඉගෙනීම ඔවුහු ප්‍රතික්ෂේප කරති. බඳවා ගත යුත්තේ විවෘත මිනිසුන් ය. යමක් දෙස එකකට වැඩි කෝණයන්ගෙන් බැලිය හැකි මිනිසුන් ය. තමන්ගේම මතයක් ඇතත් එය අන්ධව නොඅදහන මිනිසුන් ය. එවැනි මිනිසුන් ඉගෙනීමට විවෘත ය. නව අදහස්වලට විවෘත ය. සෙසු අයගේ අදහස්වලට ද ඒවාට එකග නොවෙන විට පවා ගරු කරන්නෝ ය. එවන් අය සමග වැඩ පහසු ය. කණ්ඩායම් හැදීම පහසු ය.

බඳවා ගත යුත්තේ දක්ෂ මිනිසුන් ය. යමක් ඉක්මණින් තේරුම් ගත හැකි මිනිසුන් ය. යමක් දෙස විචාරයෙන් බැලිය හැකි මිනිසුන් ය. බුද්ධිමත් මිනිසුන් ය. එහෙත් බුද්ධිය මැණිම සම්බන්ධයෙන් අධ්‍යාපන සහතික යොදා ගත යුත්තේ පරිස්සමිනි. ගණිතය තර්ක ශාස්ත්‍රය යන විෂයයන් සම්බන්ධයෙන් දක්ෂතා ඇති කෙනෙකු මේ හැකියාව, විශේෂයෙන් න්‍යායික දක්ෂතාවය සම්බන්ධයෙන්, එක්තරා දුරකට පෙන්වයි. සෙසු විෂයන් පිළිබඳ ප්‍රතිඵල සම්බන්ධයෙන් නම් එය එසේම යැයි කිව නොහැකි ය. IQ පරීක්ෂණය මේ සදහා භාවිතා කෙරෙන ප්‍රචලිත ක්‍රමයකි. මීට අමතරව රචනා හා comprehension යන දෙඅංශයෙන් දක්වන දක්ෂතාවයන් ගැන ද අවධානය යොමු කෙරේ. මිනිසුන් කර ඇති වැඩ දෙස බැලීම න්‍යායික නොවන වෙනත්දක්ෂතා අඳුනාගත හැකි වඩා හොද ක්‍රමයකි.

බඳවා ගත යුත්තේ ගැලපෙන ආචාර ධර්ම පද්ධතියක් සහිත මිනිසුන් ය. ආයතනයේ වටිනාකම් හා හර පද්ධතිය සමග පෑහෙන මිනිසුන් ය.

බඳවා ගත යුත්තේ ස්වයංව අභිප්‍රේරණය වන මිනිසුන් ය. බාහිර අභිප්‍රේරණයක් නැතිවත් ඉගෙනීමට, නව දේ කිරීමට, අභියෝග බාර ගැනීමට, අවදානම් දැරීමට, සොයා බැලීමට, විවිධ අත්දැකීම් ලැබීමට කැමති මිනිසුන් ය.

බඳවා ගත යුත්තේ සුභවාදී මිනිසුන්ව ය. සතුටින් සිටින මිනිසුන් ය. සිනාසිය හැකි මිනිසුන් ය. සෙසු අය ද හිනැස්සිය හැකි මිනිසුන් ය. තමන්ටම හිනහවිය හැකි මිනිසුන් ය.

බඳවා ගත යුත්තේ ධෛර්යයවන්ත මිනිසුන් ය. පහසුවෙන් යමක් අත් නොහරින මිනිසුන් ය. නොහැකිලෙන මිනිසුන් ය. බාධක මැද්දේ ඉදිරියට යෑම සතුටක් කර ගත් මිනිසුන් ය.

(මොරටු සරසවියේ ඉංජිනේරු ශිල්පය හැදෑරූ මා දන්නා තරුණයෙකුට ඇමරිකාවේ කානර්ගීමෙලන් යන සුප්‍රසිද්ධ සරසවියෙන් ෆුල්බ්‍රයිට් ශිෂ්‍යත්වයක් පිරිනැමුවේ ඔහුට සිය අවසන් වසරේ ප්‍රතිඵල ලැබෙන්නත් කලින් ය. එයට එක් හේතුවක් වූයේ ඔහු විසින් වසර දෙකක් තිස්සේ ඔබ්සර්වර් පත්තරයේ ටෙක්නො පිටුව ලියා තිබීම ය. වසර දෙකක් තිස්සේ සතියකට එක බැගින් තාක්ෂණය ගැන පිටුවක් ලිවීම තුළ ඔහු තමන් ඉහත ගුණාංග සහිත බව පෙන්වා තිබුනේ ය. ඔහුට ප්‍රතිඵල ලැබුනු විට දැනගන්නට ලැබුනේ දෙවැනි පන්තියේ සාමාර්ථයක් පමණක් හිමිව තිබූ බව ය. එහෙත් එය හෝ ශිෂ්‍යත්වය දිනා ගැනීමට අවශ්‍යව නොතිබුනේ ය.)

අන් අයගේ උදව් නැතිව වුව ඉදිරියට යා හැකි එහෙත් අවශ්‍ය තැනක අන් අයගේ උදව් ලබා ගැනීමට පසුබට නොවන මිනිසුන් ය. එසේ උදව්ලබා ගෙන ඇති මිනිසුන් ය. එසේ උදව් ලබා ගත හැකි මිනිසුන් ය.

බඳවා ගත යුත්තේ වෙනත් මිනිසුන්ට සංවේදී මිනිසුන් ය. සමහරු සංවේදී මුදල්වලට ය. තව සමහරු භෞතික දේ වලට ය. තවත් සමහරුන්ගේ සංවේදී කම ලේ නෑයින්ගෙන් හිතුවතුන්ගෙන් මිතුරන්ගෙන් අවසන් වේ. එවැනි මිනිසුන් පාරිභෝගික සත්කාරයට යොමු කිරීම අපහසු ය. එවැනි මිනිසුන්ට කණ්ඩායමක වැඩ කිරීම අමාරු ය. එසේ වුවද පමණට වඩා සංවේදී මිනිසුන් ද ආයතනයකට දරා ගැනීමට අපහසුවන අවස්ථා තිබේ. විශේෂයෙන් සමහර තනතුරු සදහා මෙය වඩාත්ම බලපාන්නේ ය. ඕනෑවට වඩා මිනිසුන්ට සංවේදී කළමනාකරුවෙකු මිනිසුන්ට දඩුවම් දිය යුතු අවස්ථාවකදී පවා එසේ නොකර පැකිලිය හැකි ය.

මේ ගුණාංග යම් කෙනෙකු සිය වෘත්තීය ජීවිතයේ කිසියම් ආකාරයකින් යම් කාර්යයක් නිම කිරීම ඔස්සේ ප්‍රකට කර තිබේ නම් එවැන්නෙක් බඳවා ගැනීම ගැන බොහෝ දුරට සිතන්නට ඇවැසි නොවේ.

එහෙත් කිසියම් කෙනෙකු එවැන්නක් යම් වැඩකින් ප්‍රකට කර නැත්නම් එවැන්නෙකු ගැන බොහෝ සෙයින් විමසිලිමත් විය යුතුව තිබේ. ඔවුන්ට කිසියම් කාර්යයක් පවරා ඔවුන් එය කරන්නේ කෙසේදැයි විමසිලිමත් වීමෙන් එවැනි අය ගැන තීන්දු ගැනීම ඉතිරිව ඇති එක් විකල්පයකි. වෙනත් රටවල නම් assessment centers හරහා මෙවැනි විමසීම් සිදු කෙරේ (මා වැඩකරන දුරස්ථ ඉගෙනුම් මධ්‍යස්ථානය එවැනි මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස කටයුතු ආරම්භ කර ඇත). ලංකාවේ තවත් එවැනි ආයතන තිබේ නම් ඒවා ගැන තොරතුරු පල කිරීමට මේ බ්ලොග් අඩවිය විවෘත ය. බොරු කාරයන් පසුපසට කර සැබෑ වැඩ කාරයන් මතු කර ගැනීමට ආයතනවලට හැකි වන දාක රටම දියුණු වනු ඇත්තේ ය.

“අද” ඔබේ විය හැකිය. එහෙත් “හෙට” නියත වශයෙන්ම ඔවුන්ගේ ය!


ආයතන බොහෝමයක ඉලක්කය අද දවස ජය ගැනීම ය. හෙට ගැන ඔවුන් සොයන්නේ හෙට එළඹුන පසු ය.

එවැනි ආයතන තමන් කර ගෙන ආ දෙය ඒ ආකාරයෙන් දිගින් දිගට කිරීම පිළිබදව විනා අලුත් යමක් කිරීමට උත්සහ කරන්නේ නැත. අලුතින් ඉගෙන ගන්නේ ද නැත. අලුත් දෑ ගැන විමසන්නේ ද නැත.

ඒ නිසාම වැඩිවන ජිවන වියදම හා උද්ධමනය හමුවේ පරිභෝජනය අඩු කිරීම ගැනත් පිරිවැය කපා හැරීම ගැනත් අවධානය යොමු කිරීම ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන කාර්යය වී තිබේ. ඒ නිසාම ආදායම ඉපදවීම සම්බන්ධයෙන් නව ආයෝජනයන් ඔවුන්ගෙන් සිදු නොවේ. අර්බුදයකට මුහුණ දීමට සිය සේනාංක ලක ලෑස්ති කිරීම සදහා ඔවුන් පුහුණු කිරීම අවශ්‍ය යැයි ඔවුන්ට හැගෙන්නේ නැත. ඒවා ගැන ඔවුන් සිතන්නේ අනවශ්‍ය අවදානම් නැතිනම් අර්ථ විරහිත ආයෝජනයන් ලෙස ය.

පරිසරයේ තර්ජනයන් ඉදිරියේ ආක්‍රමණශීලීව ඉදිරියට යනු වෙනුවට ඉබ්බෙකු මෙන් තවතවත් කටුව තුළට වැද සැගවීම ඔවුන්ගේ ස්වභාවය ය.

තමන්ගේ ආයතන රාමුවෙන් ඔබ්බට නොයන නිසාම වෙන ක්ෂෙත්‍රයන් හි කුමන වෙනස්කම් සිදුවනවා දැයි ඔවුන් දන්නේ ද නැත. ඒ නිසා ඒවායින් ඉගෙන ගැනීමක් ද ඔවුන්ට නැත. ආයතනය ඇතුළතින් ඉගෙන ගන්නවා මිසක එලියෙන් ඉගෙනීමක් ඔවුන්ගේ සිතකවත් නැත. තමන්ගේම පුහුණුකරුවන් යොදා තමන්ගේම පුහුණු අංශයකින් කරන සම්ප්‍රාදයික පුහුණුවෙන් එහාට ගොස් බාහිර පුහුණු කිරීමකට තම සේවකයන් යොමු කිරීමට ඔවුන් එක්කෝ අකමැති ය. නැතිනම් බිය ය. බලකොටු තනා ඒ තුළ තමන්ව සිරකර ගත් රජෙකුගේ ස්වභාවය ඔවුන් වෙතින් පළවෙයි.

ඉදිරිය කරා යන ආයතන පෙන්වන්නේ මෙහි පරස්පරයයි. ඔවුහු පරිසරය තර්ජනයන්ට මුහුණ දීමට එලියට එන අතර තර්ජනයන් ඉදිරියේ වඩාත් ආක්‍රමණශීලී වෙති. ඔවුහු අලුතින් ඉගෙන ගන්නා අතර බාහිරින් ඉගෙන ගැනීමට වැඩි කැමැත්තක් දක්වති. එයින් තමන් නොදුටු අලුත් මානයන් විවෘතවන බව ඔවුහු සිතති. මොටර් රථ විකුණන ආයතනයක් මෝස්තර හෝ කේක් ප්‍රදර්ශනයකින් අලුත් මානයන් තමන්ගේ මොටර් රථ විකිණීමේ උපායමාර්ගය සවිමත් කිරීම සදහා එක්කර ගන්නවාක් මෙනි.

ඔවුන් බය නැතිව වෙනත් ආයතන සමග වෙනත් ආයතනික රාමුවක් තුළ මිශ්‍ර වීමට කැමති ය.අලුත් වටපිටාවන්ට අලුත් මිනිසුන්ට මෙන්ම අලුත් අදහස්වලට ද කැමති ය.

ඔවුන් ආර්ථික අවපාතයක දී වියදම් කපා හැරීම ගැන සංවේදී වනවාට ද වඩා ඵලදායී ආයෝජනයන් ගැන සැළකිලිමත් වීමට කැමති ය. සිය සේවකයින් පුහුණුකිරීමට යන වියදම් කපා හැරීමට නොව වැඩි කිරීමට එවැනි විටක ඔවුහු පෙළඹෙන්නෝ ය.

ඒ ඔවුන්ගේ ඉලක්කය අද නොවන නිසා ය. ඔවුන් අනාගත දැක්මකින් යුත් නිසා ය. අද ඔබගේ විය හැකි ය. එහෙත් නියත වශයෙන්ම හෙට ඔවුන්ගේ ය.

මෙය වලංගු වනුයේ ආයතනවලට පමණක් නොවේ. තනි පුද්ගලයින්ට ද (පුද්ගලයින් හා ආයතන එකතුව හැදෙන) රටවලට ද මෙය එකසේ අදාළ ය.

නස්රුදීන් කළමනාකරුවන්ට ඉගැන්වූ තීරණ ගැනීමේ පාඩම


නස්රුදීන් යතුර නැති කර ගත්තේ ය. ඔහු යතුර හොයමින් සිටිනා තැනට පැමිණි කෙනෙකු ඔහුගෙන් ඇසුවේ යතුර නැතිවුනේ කොතනදී ද කියා ය. අන්න අතන. හොයමින් සිටින තැන නොව වෙනත් තැනක් නස්රුදීන් පෙන්වා සිටියේය. එතැන වැටුන නම් මෙතැන හොයන්නෙ. එතැන කලුවරයි නෙ. කලුවරේ මුකුත්ම හොයන්න පුලුවන් ද?

කළමනාකරුවන් ප්‍රශ්නවලට උත්තර සොයන්නේ ද නස්රුදීන් හොයන විදිහට ය. නස්රුදීන් සිනාසුනේ ඔවුන්ට ය. නස්රුදීන් තම හැසිරීමෙන් පෙන්වා සිටියේ යමක් නොකළ යුත්තේ කෙසේ ද කියා ය.

සමහර ආයතනයක ප්‍රශ්නය ඇත්තේ ඉහළ කළමනාකරණයේ ය. එහෙත් එය වෙනස් කරන්නට බැරි ය. ඒ නිසා අප කළ යුත්තේ පහළ හැදීම ය. ඒ සදහා පහළ මිනිසුන්ට බණ කීම ය. එලිය තියෙන තැනක යතුර සෙවීම ය.

තවත් ආයතනයක ප්‍රශ්නය ඇත්තේ බාහිර මැදිහත්වීම් වල ය. එයට එරෙහි වන්නට බැරි ය. එය ඉවසා ගෙන සේවකයින්ට ගුරුහරුකම් දීම ඒ නිසා කළ යුත්තේ ය. බලවත් පාර්ශවයන්ට එරෙහි වනවාට වඩා පුංචි මිනිසාට අවවාද දීම පහසු ය.

තව ආයතනයක ප්‍රශ්නය ඇත්තේ තමන්ම පත් කළ මිනිසුන් නිසා ය. ඒ පත්වීම් කරන ලද්දේ බලපෑම්වලට නතුවීම නිසා ය. උන් අස් කරන්නට බැරි ය. ඒ නුදුටුවාක් ලෙස සිට කළ යුත්තේ ඵලදායීතාවය ගැන දේශණ සංවිධාන කිරීම ය. සමහර අය රැකියාවෙන් අස්කර දමනවාට වඩා දේශණයක් සංවිධානය කිරීම පහසු ය.

වෙනත් ආයතනයක ප්‍රශ්නය ඇත්තේ අනවශ්‍ය ලෙස සංකීරණය කරන ලද පද්ධති (systems) තුළ ය. ඒවා වෙනස් කිරීම අමාරු ය. ලෙහෙසි වැඩය නම් සේවකයින්ගේ මේසය මත ලස්සන මල් පෝච්චියක් තැබීමට කටයුතු කිරීම ය.

මේ ලයිස්තුවට තව බොහෝ දේ එක් කළ හැකි ය. මා කැමති ඒ කාර්යය පාඨක ඔබට ඉතිරි කිරීමට ය.

Management in Sinhala – රාවය පුවත්පත පළකිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අපේ ලිපිය


Following is an article sent to Ravaya as a reply to an article published in the same news paper. Ravaya did not publish this reply. I thought to publish it here as it is also related to management. රාවය පුවත් පත පහත ලිපිය පළ නොකළේ ඇයි ද යන්න අදටත් අපට උත්තර සොයාගත නොහැකි වූ ප්‍රශ්නයකි. මුල් ලිපිය ගැන අවබෝධයක් නැතිව ද මේ ලිපිය කියවිය හැකි ය.

තරඟය පිළිකුලෙන් බැහැර කළ යුතු ද ඉඹලා පිළිගත යුතු ද?

”සබඳ අපි කඳු නොවෙමු උනුන් පරයා නැගෙන” යන ගීතය ඔබට මතක ඇතැයි සිතමු. ජෝ සෙනෙවිරත්න මහතා ඔක්තෝබර් 16 ඉරිදා රාවය පුවත් පතේ පළ කළ  ඕෂෝගේ ලිපියෙන් ගයන්නේ ද ගුණදාස කපුගේ ඒ ගීයෙන් කියූ කාරණයම ය. මෙය අලූත් අදහසක් නොවේ. තරඟය පිළිකෙව් කිරීම අපේ ජාතියේම ලක්ෂණයකි. තරඟය සම්බන්ධයෙන් ඇති ඒ විරෝධය අපේ ශරීරයටම ඇටුවන් බැස තිබේ. ඒ නිසාම මේ ලිපිය ජෝ සෙනෙවිරත්නට හෝ ඔහු විසින් උපුටා දක්වන  ඕෂෝට පිළිතුරක් නොවේ. අප හැම දෙන අඩු වැඩි වශයෙන් පිළිකුල් කරන තරඟය නම් වූ වැදගත් මාතෘකාව ගැන කරන සංවාදයට අලූත් මානයක් එක් කිරීමට කරන ලද කුඩා උත්සහයකි.

චාල්ස් ඩාවින් විසින් ඉදිරිපත් කළ, පසුව බොහෝ දෙනෙකු විසින් ඌණ පූර්ණනය කරන ලද, පරිණාමවාදයේ සඳහන් එක් අදහසක් නම් යම් සත්ත්ව ප‍්‍රභේදයක් අනෙක් සත්ත්ව ප‍්‍රභේදයට වඩා කිසියම් විශේෂ හේතුවක් කාරණා කොට ගෙන ඉදිරියෙන් වෙයි ද එවැනි සත්ත්ව ප‍්‍රභේදයකට දෙවැන්න අභිබවා සංරක්ෂණය විය හැකි බව ය. දෙවැනි සත්ත්ව කොට්ඨාෂය තරඟයෙන් පැරද ඉවත්ව යන බව ය.

සමාජ පරිණාමය ගැන සැළකුවේ වුව ද අප දකින්නේ පැරණි යල්පැන ගිය සමාජ සංස්ථා හා මතවාදයන් අභිබවා තරඟයකින් පසු ජය ස්ථාප්තිත කරගනු ලබන අලූත් සමාජ සංස්ථා හා මතවාදයන් ය. වහල් ක‍්‍රමය පරදවා වැඩවසම් ක‍්‍රමයත් එය අභිබවමින් ධනේෂ්වර ක‍්‍රමයත් ඉදිරියට එන්නේ ඒ අනුව ය.

වෙළඳපළ ක‍්‍රමය තුළ මෙය වඩාත් මතුව කැපී පෙනෙයි. පැරණි තාක්ෂණය අභිබවා නව තාක්ෂණය ද පැරණි භාණ්ඩ කුණු ගොඩට තල්ලූ කරමින් අලූත් භාණ්ඩ ද පැරණි ආයතන විනාශ මුඛයට හෙලමින් නව ආයතන ද ඉස්මතු වන්නේ මේ තරඟය නිසා ය.

විද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් ගත්තේ වුව ද පැරණි නියාමයන් අලූත් පර්යේෂණවලින් නිශ්ප‍්‍රභා කරනු ලැබේ. ඒ පැරැුන්න විමසීම තුළ ය. ඒ පැරණි ඉගැන්වීම් දෙස විචාරාත්මකව බැලීම තුළ ය. ඒ හරහා තරඟයක යෙදීම තුළ ය.

එසේ බලද්දී පැහැදිලිවන එක් කාරණයක් නම් තරඟය පැහැදිලි ලෙසම සමාජ ප‍්‍රගමනයට හිතකර සංසිද්ධියක් බව ය.

තරඟය තුළ යම් එල්ලයක් කෙරෙහි පවතින දැඩි කැපවීමත් ඒ සඳහා කරන අනවරත වෙහෙසත් ඇතුළත් ය. පැරැුන්න අභිබවා යාමට ඇති ආසක්තයත් ඊට ඇතුළත් ය. එහිදී පැරැුන්න නියෝජනය කරන අය සමග තරඟයකට මුහුණ දීමට සිදු වීම ද අනිවාර්ය ය. නව දේ පමණක් නොව ඒවා ගෙනෙන නිර්මාපකයින් ද සමාජය කිසිදා එකවර පිළිගත්තේ නැත. ඒ සඳහා තරඟ වැදීමට නව දේට හා එය නියෝජනය කරන්නන්ට හැම දා සිදු වූයේ ය.

තරඟය මිනිසුන්ට තෝරාගැනීමක් ඉදිරිපත් කළේ ය. තිබෙන යමක් එසේම පිළිගැනීමට සිදු නොවුනා පමණක් නොව පරාසයක් අතුරෙන් තෝරාගැනීමක් කරන්නට මිනිසුන්ට එය උදව් වූයේ ය. එක් දේශපාලන අධිකාරියකට යටත් වෙනු වෙනුවට තරඟ කරන දේශපාලන පක්ෂ අතරින් එකක් තෝරා ගැනීමට ද එක් පුද්ගලයෙක් තෝරාගැනීම වෙනුවට පුද්ගලයින් කීප දෙනෙක් අතරින් එක් අයෙක්් මන්ත‍්‍රීවරයා ලෙස තෝරාගැනීමට ද ඉන් ඉඩ ලැබිණි. සමූපකාරයෙන් සැමට දෙන කැබලි හාල් වෙනුවට වෙළඳපොලෙන් කැමති හාල් තෝරාගැනීමට ඉන් ඉඩ ලැබුනේ ය.

තරඟයේ නරක පැත්තක් ඇත්තේ ම නැත් ද? පහුගිය දිනක භාරත ලක්ෂ්මන් හා දුමින්ද අතර වෙඩි තබා ගැනීම ද තරඟයේ ම ප‍්‍රතිඵලයකි. තරඟය මනාප සඳහා ය. ඒ අනුව මනාප ක‍්‍රමය සංශෝධනය කරනු ලැබුවහොත් සියල්ල හරි ය. එතකොට එක පක්ෂයේ අය ගහ මරා ගන්නේ නැත. ප‍්‍රශ්නය ඇත්තේ එක් පැත්තක අය ගහ මරා ගත හොත් පමණක් ද? නැත. විරුද්ධ පාර්ශවයන් ගහ මරාගත්තත් ඒත් අප්සෙට් ය. එසේ නම් කළ යුත්තේ පක්ෂ අතර තරඟය ද නැති කිරීම ය. ඒ කියන්නේ මරණයෙන් පමණක් අවසන් වන, පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට මාරුවන, රජ කෙනෙක් පත් කරගැනීම ය. තරඟය ඉවත් කර ගෙන ඉවත් කර ගෙන ගියහම අපට සිදු වන්නේ අතීතයට ම දුවන්න ය.

තව දුරටත් මේ කියන්නේ තරඟය නිසා කිසි නපුරක් නොවන බව ද?

ජෝ සෙනෙවිරත්නයන්ගේම ලිපියේ සඳහන් කතාවකින් අපි මෙය විසඳන්නට උත්සහ කරමු.
පෙර කාලෙක සුෆි සාන්තුවරු පිරිසක් හිටියා. මැරෙන තුරු එල්ලා තබන්න නියමවෙච්ච. එල්ලා මරණයට පත් කරන තෙක් රැුඳී සිටියදී ඔවුන් සිටියේ එක පෙලට හිටගෙන.  අලූගෝසුවාට එක එක නම අඩ ගසා එකා බැගින් එල්ලා මරන්න හැකිව තිබුණා. අලූගෝසුවා නමක් කියා මොර දුන්නා. නූරි. එවිට එම තැනැත්තා ඉදිරියට පැමිණිය යුතුව තිබුණා. එහෙත් නූරි නැමැති තැනැත්තා නැගී සිටියේ නැහැ. ඒ වෙනුවට තවත් අයෙක් ඉදිරියට අතක් ඔසවා කීවා. ඔබ පළමුව මාව එල්ලන්න. ඔබේ නම නූරි නෙවෙයි නෙ. ඔබ මොකද මැරෙන්න හදිසියක. අතක් එසවූ තැනැත්තා පිළිතුරු දෙමින් කීවා. මම නූරිට ආදරෙයි. මරණය කියන ප‍්‍රශ්නය ආවහම ඉදිරියට එන්නත් ජීවත්වීම කියන ප‍්‍රශ්නය ආවහම පිටිපසින් සිටින්නත් අවශ්‍ය බව මම අවබෝධ කරගෙනයි තිබෙන්නෙ. මම කැමතියි මගේ මිත‍්‍රයා මැරෙන්න පෙර මම මැරෙන්න. මේක ජීවත්වීම පිළිබඳ ප‍්‍රශ්නයක් නම් මගේ මිත‍්‍රයා දිගුකල් ජීවත්වෙන්න  ඕන.

මේක තරඟකාරිත්වය නොව එහි ප‍්‍රතිපක්ෂය බව ජෝ ලියපු ලේඛනයෙන් අපට ඒත්තු ගන්වා ඇතැයි මට හැගේ. එහෙත් මට නම් දැනෙන්නේ මේකත් තරඟයක් බව ය. මරණයේ කීර්තිය සඳහා තරඟයක් යනුවෙන් මා එය නම් කිරීමට කැමති ය. ජෝගේ ලිපියේ කියන ලෙසට සාර්ථකත්වය සඳහා පමණක් නොව අපට හැෙඟන ලෙසට වෙනත් බොහෝ දේ සඳහා ද තරඟ අපට කරන්නට හැකි ය. එකක් හොඳ පුරවැසියෙක් වීමට ය. සමහරවිට කිසියම් ක්ෂේත‍්‍රයක දක්ෂ කෙනෙක් වීමට ය. තවත් සමහරවිටක බියජනකම පාතාලයා වීමට ය. කෙනෙකුට සමහරවිට වඩාත්ම ත්‍යාගශීලියා වීමට ද තරඟයක යෙදෙන්න පුලූවන. මේ සියලූ තරඟයන් එකම අච්චුවේ ලා අපුලෙන් යුතුව හෙළා දැකිය යුතු ද?

තරඟය ගැන පොදුවේ ලියුව ද ජෝගේ ලිපියේ වඩාත්ම මතුකරන්නට උත්සහ කර ඇත්තේ සාර්ථකත්වය සඳහා මිනිසුන් යෙදී ඇති තරඟය ගැන ය. ඒ නිසාම ජෝ මතුකරන ඒ වැදගත් කාරණයට දැන් අපි අවධානය යොමු කරමු.

සාර්ථකත්වයට ඇත්තේ එක් නිර්වචනයක් ද? දුමින්ද සාර්ථකත්වය ලෙස අදහන දෙය ආතර් සී ක්ලාක් සාර්ථකත්වය යයි අදහන්නේ නැත.

අප කළ යුත්තේ තරඟය පිළිකෙව් කිරීම ද? එසේත් නැතිනම් සාර්ථකත්වයට නව අර්ථයක් දීම ද?
අනුන්ට බරක් නොවී ජීවත්විය හැකි තරමේ ආර්ථික ශක්තියක් ලඟා කරගැනීමටත් වගකිව යුතු වෘත්තිකයෙකු හැටියට පිළි ගැනීමක් ලබා ගැනීමටත් ආදර්ශමත් කළමනාකරුවෙකු හැටියට නමක් දිනා ගැනීමටත් දරුවන්ට සෙනෙහස දක්වන ඔවුන්ගේ අභිවෘද්ධිය සළසන එහෙත් ඔවුන් මත ආධිපත්‍ය නොපටවන පියෙකු හැටියට ඔවුන්ගේ ගෞරවය ලබා ගැනීමටත් අවශ්‍ය වෙලාවට ළග සිටි ජීවිත ගමනේ සගයෙකු හැටියට බිරිඳගේ සෙනෙහස හිමිකරගැනීමටත් වගකීම් ඉටුකරන පුරවැසියෙකු හැටියට ඇසුරු කරන්නන් අතර ආදරයක් දිනා ගැනීමටත් විශ්වාසවන්ත මිතුරෙකු හැටියට ඇසුරුකරන්නන් අතර නමක් දිනා ගැනීමටත් මට වුවමනා ය. ඒ සියල්ල ලගා කරගැනීම සාර්ථකත්වය ලෙස මම දකිමි. මේ සියල්ල ලබා ගැනීමට මම අනවරතව කැප වෙමි. වෙහෙසෙමි. තරඟ වදිමි.

සමහර විට ඒ මා සමගම ය. තවත් සමහර විට මගේම අතීතය සමග ය. සමහර විට ඒ මා විශ්වාස කරන පරිපූර්ණ මිනිසා සමග ය. මා ඇසුරු කරන මගේ සබඳතා ජාලයේ වෙසෙන විවිධ පුද්ගලයින් සමග ය.

ඒ කිසිවිටෙක වෛරයක් ඉරිසියාවක් තරහක් සිතට ඇතුළු වන්නේ නැත. පළමු තුන් දෙනා (මා, මගේ අතීතය, මා මවා ගත් පරිපූර්ණ පුද්ගලයා* සමග එසේ ගනු දෙනු කළ හැකි නමුත් සිව්වෙන්නා, එනම් අප අවට ඉන්නා අනෙකා, සම්බන්ධයෙන් එවැනි වෛරයක්, ඉරිසියාවක්, තරහක් සිතට ඇතුළු නොවෙතැයි කීම නිබොරුවක් ද?

මම ඔවුන් දෙස බලමි. ඔවුන් වැඩ කරන අයුරු අධ්‍යයනය කරමි. මා වැදගත් යයි කල්පනා කරන වැඩක් මට වඩා ඔවුන් හොඳින් කරන්නේ නම් ඒ කෙසේ දැයි විමසමි. ඒ කටයුත්ත මට ද අත්හදා බැලිය හැකි දැයි විපරම් කරමි. ඒ තුළින් වඩාත් ඉස්සරහට යන්නට උගනිමි. අනෙකාට යටි උගුල් නොඇද ඔහුගෙන් ඉගෙන ගෙන ඔහු පරාජය කරමි. මා සම්බන්ධයෙන් ද අනෙක් අය එයම අනුගමනය කරනු දැකීමට මම කැමැත්තෙමි. අප අවට යහපත් වන්නේ එවන් තරඟයකට අප හැමට අවතීර්ණ විය හැකි නම් පමණකි. එවිට හැම වැඩක්ම හැම ආයතනයක්ම හැම කෙනෙක්ම ඉදිරියටම යනු ඇත. එහි වාසිය අප හැමගේ ය.

මෙයින් අදහස් කරන්නේ නොකා නොබී ජීවිතය නොවිඳ තරඟයේම යෙදෙන බව නොවේ. ජීවිතය රසයෙන් කුල්මත් කරනු සඳහා ද එයට අර්ථයක් සපයනු සඳහා ද තරඟයේ යෙදෙන බව ය. තරඟයෙන් මදක් බැහැරව ජීවිතය දෙස බැලීමට ද කාලය ගන්නා අතර තරඟය ද ජීවිතයේ කොටසක් කරගන්නා බව ය.

තරඟය අධ්‍යාපනයේ දී පවා වැදගත් මෙවලමක් ලෙස භාවිතා කළ හැකි ය. ඒ සහයෝගය සමග මිශ‍්‍ර කිරීමෙනි. අපට අවශ්‍ය නම් සහයෝගය දීම සම්බන්ධයෙන් ද තරඟයක් ඇති කළ හැකි ය.
පාසල් කාලයේ මගේ අත්දැකීම වූයේ හොඳට ඉගෙන ගැනීමේ පහසුම මග අන් අයට ඉගැන්වීම බව ය. විෂය පිළිබඳව අපේ දැනුම වඩාත් පුළුල් වන්නේ අපෙන් උගන්නා අය අපෙන් අසන ප‍්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සොයන්නට ගිය විට ය. ඒ නිසා සහයෝගයෙහි ක‍්‍රියාවෙන් යෙදෙන්නා තරඟයෙන් ජය ගන්නේ ය. අපේ අධ්‍යාපන ආයතන තුළට මේ අදහස ඇතුළු කරතොත් එයින් වඩාත් යහපත් ප‍්‍රතිඵල ලබා ගත හැකි ය.

මයික්‍රො සොෆ්ට් අයිතිකාර බිල් ගේට්ස් හා ඇපල් පරිගණක අයිතිකාර ස්ටීව් ජොබ්ස් අතර ඇති වූ තරඟයෙන් එකිනෙකා වරින්වර අනෙකා පසුකර ඉදිරියට ගියේ අනෙකාගේ බෙලි කැපීමෙන් නොවේ. එකිනෙකාගෙන් ඉගෙන වඩාත් හොඳ නිශ්පාදන ලෝකයට පිරිනැමීමෙනි. මේ ව්‍යාපාරිකයන් දෙදෙනා අතර තරඟය ලෝකයට අත් කර දුන්නේ විශාල සෙතකි.
අප උගත යුත්තේ තරඟය පිළිකෙව් කිරීමට නොවේ. සහයෝගය ඇතිකරනු වස් තරඟ වැදීමට ය. තරඟය තුළ සහයෝගය දැකීමට ය. තරඟය මහත්මා සීමා තුළ පවත්වා ගැනීම උදෙසා තරඟ කිරීමට ය. ඒ සඳහා සහයෝගය දීමට ය. දැනට ඔලුවෙන් හිටගෙන ඉන්නා තරඟය නැවත කකුල් දෙකෙන් සිටවීමට ය.

එහි දී ජය පරාජය සමව විඳගැනීමට අපට හැකි විය යුතු අතර ජයෙන් උද්දාම නොවී, පරාජයෙන් වෙහෙසට පත් නොවී, ඒ දෙකින්ම පාඩම් උගෙන නැවතත් තරඟය සඳහා වඩාත් සංවිධිතව නව ජවයකින් අවතීර්ණවීමට අප කටයුතු කළ යුතු ය. අධ්‍යාපන ආයතන බාර ගත යුත්තේ ඒ අභියෝගයයි. තරඟය පිළිකෙව් කිරීමේ පහසු මාර්ගයට වඩා එය අමාරු බව ඇත්ත ය. ලෝකය දිනුවේ අමාරු වැඩ කළ මිනිසුන් ය. ඔවුහු ලෝකය දිනුවා පමණක් නොව ලෝකය ද දිනෙව්වෝ ය.

ඔවුහු තරඟයට බියෙන් පලා ගියේ නැත. ඒ වෙනුවට උන් තරඟය වරප‍්‍රසාදයක් ලෙස බාර ගත්හ. තරඟයේ පිළිගත් නීති රීති තුළ ක‍්‍රීඩා කිරීමට අධිෂ්ඨාන කර ගත්හ. ක‍්‍රීඩාශීලී මනසකින් එයට අවතීර්ණය වූහ. අපක්ෂපාත විවෘත තරඟයකින් පසු ජයගන්නාට, සැබෑ දක්ෂයාට, ලැබිය යුත්තාට කුසලානය බාර දීමට එකඟ වූහ.

ඉදින් අප කැමති මේ ලිපිය මෙසේ අවසන් කරන්නට ය. සබඳ හැකි නම් නිකම්ම නිකම් කඳු වී නොනැවතී ලොවම එලිය කරන ලොවට නැවුම් බව ගෙනෙන ගිනි කන්දක් වන්න. නිකම් නිකම් මිනිසෙකු නොවී කිසියම් අයුරකින් සුවිශේෂී මිනිසෙකු වන්න. ඒ සඳහා නොඅලස්ව තරඟ වදින්න.