සතර අගතිය – කළමනාකරුවෙකු බැහැර කළ යුතු


සිගාලයන් අමතා බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ සිගාලෝවාද සූත්‍රය අද අපගේ සටහනට නිමිත්තක් කර ගන්නට කැමැත්තෙමි. සෑම ආගමකම සැගවී ඇති මිණිකැට තිබේ. මේ බුදු දහමෙන් අපට සොයා ගත හැකි වූ එවැන්නකි.

පහත සිව් ආකාරයෙන් අගතියට යෑමෙන් වළකින ලෙස එහිදී සිගාලයන්ට බුදුන් වහන්සේගෙන් උපදෙස් ලැබේ.

ජන්දය (ලෝභය ලෙස ද ගත හැකි ය) – යමෙකුට හෝ යමකට ඇති කැමැත්තෙන් අගතියට යෑම.
දෝස – යමෙක් හෝ යමක් සමග ඇති කරගන්නා ද්වේෂයෙන් අගතියට යෑම.
භය – යමෙකුට හෝ යමකට ඇති බියෙන් අගතියට යෑම.
මෝහ – මෝඩකමෙන් අගතියට යෑම.

කළමනාකරුවන්, සමහර විට තමන් නොදැනුවත්වම, මේ අගතීන්ට ගොදුරු වීම නිසා වැරදි තීරණයන්ට එළඹිය හැකි ය. ඒ නිසාම සිය විනාශයත් ඊටත් වඩා ආයතනයේ විනාශයත් ඇති කරන්නෝය. ආයතනයත් නැති කර ගෙන අවසානයේ තමනුත් නැති කර ගන්නෝ ය.

තමන්ගේ හිතවතෙකු හිතවතියක නිසා වැරදි තීරණවලට එළඹෙන කළමනාකරුවන් බොහෝ ය. තමන් අගයන යම් මතවාදයක් යම් දර්ශනයක් නිසා ද කළමනාකරුවන් එවැනි වැරදි තීරණයන්ට එළඹීය හැකි ය. තමන්ට ලැබිය හැකි ලාභයක් නිසා ද එවැන්නකට මග පෑදිය හැකි ය. තමන්ගේ එවැනි යම් කැමැත්තකින් ඇස් අන්ධ කරගන්නා ඔවුන්ට විකල්ප නොපෙනේ. තීරණයෙන් ඇති විය හැකි ප්‍රති විපාක නොපෙනේ. ඉදිරිය නොපෙනේ. පසුබිම, වටපිටාව, පරිසරය නොපෙනේ. මෙසේ අගතියට ගිය විට කැමැත්ත හැරෙන්නට ඉතිරි සියල්ල අතුරුදහන් වෙයි. කැමැත්තෙන් පරල වෙන්නා ඒ මතම පිහිටා තීරණයන්ට එළඹේ. වෙනත් කිසි දෙයකට විවෘත නොවෙයි.

තමන්ගේ සතුරෙකු තමන් අනුමත නොකරන කෙනෙකු වීම නිසා ඒ තැනැත්තාගේ වැදගත් යෝජනාවක් බැහැර කිරීමට කළමනාකරුවෙකු පෙළඹෙන්නට පුලුවන. තමන්ගේ ජාතියේ නොවන තමන්ගේ ආගමේ නොවන තමන්ගේ කදවුරේ නොවන කෙනෙකු සම්බන්ධයෙන් ඇති කරගන්නා ද්වේශය මෙයට සමහර විට පාදක විය හැකි ය. සමහර විට ඒ කිසිවක් නැතත් පෞද්ගලික එදිරිවාදුකමක් ද එයට හේතුවන්නට පුලුවන. එය සමහර විට ප්‍රතිවිරුද්ධ මතවාදයක් සම්බන්ධයෙන් ද විය හැකි ය. එවිට ක්‍රියාකරන්නේ ද්වේශයයි. අන්ධ විය හැක්කේ කැමැත්තෙන් පමණක් නොවේ. ද්වේශයෙන් ද අන්ධ විය හැකි ය.

තමන්ට අනතුරක් හානියක් වීමට ඉඩ ඇතැයි යන බිය නිසා ද වැරදි තීරණයන්ට එළඹිය හැකි ය. ඒ බියෙන් මෙහෙයවනු ලැබූ විට වෙන කිසිවක් දර්ශන තලය තුළ ඉතිරි නොවෙයි. සියල්ල ඉන්පසු පාලනය කරනු ලබන්නේ බිය මගිනි.

මෝහය යනු මෝඩකම ය. තමන් සියල්ල දන්නේ යැයි සිතන්නෙකු බොහෝ විට මෝඩ කමින් මෙහෙයවනු ලබන්නෙකි. දන්නා දෙය දන්නා බව ද නොදන්නා දෙය නොදන්නා බව ද අවබෝධ කර ගන්නා කෙනෙකු මෝඩ කමින් අගතියට යන්නේ නැත. බොහෝ මෝඩයන්ගේ ප්‍රශ්නය වන්නේ බොහෝ දේ නොදන්නා බව පමණක් නොවේ. තමන් දන්නේ මොනවා ද නොදන්නේ මොනවා දැයි නොදන්නා කම ය. එවන් කෙනෙකු අන් කිසි කෙනෙකුට සවන් දෙන්නේ නැත. හෙවිල්ලක් බැලිල්ලක් නැතිව විධාන දෙන්නේ එවැනි අය ය.

මේ සිව් වැදෑරුම් අංශයන්ගෙන් අගතියට නොගිය කෙනෙකුට සියල්ල සලකා බලා දිගු කාලීනව සාධනීය ප්‍රතිඵල ඇති කරන තීන්දුවකට එළඹිය හැකි ය.

අගතියට යන අයගේ සැලකිල්ලට ලක්වන්නේ අගතියට ගිය කාරණය නිසාම එයින් අන්ධ වන කෙනෙකුට සෙසු කරුණු දිගු කාලීන ප්‍රතිවිපාක මග හැරෙන නිසා ම නිවැරදි තීන්දුවක් ගත නොහැකි ය. අද නැතත් හෙට ඔවුන් අර්බුදයකට යාමට නියමිත ය. ඔවුන් සමග ඔවුන් නායකත්වය දෙන ආයතනය/සංවිධානය හෝ රටක් නම් රට ද අගාධයට යනු ඇත්තේ ය.

Advertisements

අප පක්ෂපාත විය යුත්තේ කාට ද? නායකයාට ද? ආයතනයට ද? රටට ද?


ආයතනයක් සම්බන්ධයෙන් මේ ප්‍රශ්නය ඔබගෙන් ඇසුවොත් ඔබ දෙන පිළිතුර කුමක් ද?

සමහරුන්ට අනුව පක්ෂපාත විය යුත්තේ නායකයාට ය. ඔහුගේ අණට ය. මක් නිසා ද යත් අපේ පැවැත්ම ඇත්තේ ඔහු අත නිසා ය.

තවත් සමහරුන්ට අනුව පක්ෂපාත විය යුත්තේ ආයතනයට ය. ආයතනයේ ප්‍රතිපත්ති හා මෙහෙවරට ය. නායකයා තාවකාලික භාරකරුවෙක් පමණක් බව ද හෙට වෙනත් නායකයෙකු ඔහුගේ තැන ගත හැකි බව ද සළකා නොවෙනස් වන ආයතනයටම අප පක්ෂපාතී විය යුතු බව මේ කණ්ඩායමේ අදහස ය.

තුන්වෙනි පාර්ශවයකට අනුව අපේ සේවා ලාභීන්ට ය. ඔවුන්ගේ අපේක්ෂාවන්ට ය. මක්නිසා ද යත් අප වැටුප් ලබන ආයතනයේ පැවැත්ම ඇත්තේ ඔවුන් මත නිසා ය.

සිව්වෙනි පාර්ශවයකට අනුව අපේ රටට ය. ජාතියට ය. මක්නිසා ද යත් රට නොරැකී ආයතනය හෝ නායකයා රැකීමෙන් වැඩක් නැති නිසා ය. රටක් ජාතියක් නැති කල ඉතිරිවන ආයතනයක් හෝ නායකයෙක් නැති නිසා ය.

පස් වෙනි පාර්ශවයකට අනුව තමන්ට ය. නැතිනම් තමන්ගේ හෘද සාක්ෂියට ය. එසේත් නැතිනම් තමන් අනුගමනය කරන කිසියම් දර්ශනයකට ය. ආගමකට ය. මතවාදයකට ය. හර පද්ධතියකට ය. ආචාර ධර්මයන්ට ය.

මෙය කියවන ඔබ මේ අන්තෝ ජටා බහි ජටාවෙන් ගැලවීමට ලස්සණ උපායක් සැළසුම් කරනු පෙනේ. ඔබ කියන්නට හදන්නේ මේ සියල්ලන්ට පක්ෂපාත විය යුතු බව නොවේ ද?

එසේ කළ හැකි නම් අගනේ ය. එහෙත් ප්‍රශ්නය මතු වන්නේ නායකයා ආයතනයේ වුවමනා වෙනුවෙන් පෙනී නොසිටින කල ය. පාරිභෝගික අපේක්ෂා ආයතනයේ වුවමනාවන් සමග ගැටුනු විට ද නායකයාගේ හෝ ආයතනයේ වුවමනා රටේ පොදු අභිවෘද්ධියට හරහට හිටින විට ද ඒ හා සමාන තත්වයක් ඇති වන්නේ ය.

ඒ සෑම විටම අපට උත්තර සොයා ගැනීමට අපහසු ප්‍රශ්නයක් ඉතිරි වන්නේ ය. සරල උත්තරයක් නැති ප්‍රශ්නයක් ඉතිරිවන්නේ ය.

ඒ ප්‍රශ්නයට උත්තරය කුමක් දැයි ඔබ සිතන්නේ ද?

ඔබේ උත්තරවලට විග්‍රහයක් ද සමග ඉදිරියේදී මුණ ගැසෙමු.

අපක්ෂපාතිත්වය අපෙන් අපේක්ෂිත ද?


කළමනාකරුවෙකු අපක්ෂපාති විය යුතු ද? මෙයට බොහෝ දෙනෙකු මුලින්ම දෙන පිළිතුර ඔව් යන්න ය. එහෙත් ඇත්තටම එය එසේ වන්නේ ද? අප එසේ ද? අප එසේ ම විය යුතු ද?

ඡන්දය ලෝභය භය මෝහය පැරදවිය යුතු කාරණා හතරක් ලෙස බුදුදහමේ ද සදහන් ය. එයින් කියවෙන්නේ ද තීරණයක් ගැනීමේ දී මේ සතර අගතියෙන් වියෝව තීන්දුව ගැනීමේ වැදගත්කම ය.

කෙනෙකු බය නිසා ද මෝඩකම නිසා ද ලෝභය නිසා ද තීන්දු නොගත යුතු යැයි කියන විට අපි කුකුසක් නොදක්වා ම එය එසේ වෙතැයි තේරුම් ගනිමු. එහෙත් ඡන්දය සම්බන්ධයෙන් අප ඒ බව පිළිගන්නට සූදානම් ද?

මා සිංහල නිසා සිංහල පාර්ශවයට අමතර ලැදි කමක් දැක්වුව ද බොහෝ සිංහලයන් විසින් එය අගතියක් ලෙස පිළිගන්නා එකක් නැත. තමන්ගේ එකාට නොසළකා කුමන හේතුවක් නිසා අනෙකාට සැළකිය යුතු ද? ඔවුන් නගන ඒ ප්‍රශ්නයට ඔබ සතුව උත්තර තිබේ ද?

අපේ කම දුර්ගුණයක් ද? ඒ ගැන ඔබ කියනු ඇත්තේ කුමක් ද?

එසේ නම් ඡන්දය අගතියක් වන්නේ කෙසේ ද?

අපේකමට පක්ෂපාතී වීම අපෙන් අපේක්ෂිත ද?

බුදුන් දෙසුවේ වැරදි දෙයක් ද?

මගේ ආයතනය තුළ වැඩ කරද්දී මා නම් පක්ෂපාතී වෙමි. ඒ මා සිංහලයෙක් නිසා සිංහලුන්ට නොවේ. ආයතනයේ ප්‍රගතිය පිළිබද වගකීම මා ද සතු නිසා මගේ පක්ෂපාතීත්වය ඇත්තේ වැඩ කරන මිනිසුන්ට ය. ඔවුන්ගෙන් සිදුවන පමාවක් මම ඉවසන්නෙමි. එහෙත් වැඩ නොකරන අය සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් මගේ ජාතියට අයත් වුවද මගේ පාසලේ සගයන් වුව ද මගේම ගමේ වුව ද මම ඒ දේ නොකරමි. ඒ නිසා මම අපක්ෂපාතී ලෙස පක්ෂපාතී ය.

මා පක්ෂ වන්නේ යුක්තියට ය.

අපක්ෂපාතිත්වය නැවත නිර්වචනය කළ යුතුව තිබේ. අප වැරදි පදනමක් මත කිසිවෙකුට පක්ෂපාතී විය යුතු නොවේ.

ඊට අමතරව මා වැඩ කරන මිනිසුන් සම්බන්ධයෙන් පක්ෂපාතී වෙතත් කිසියම් අපක්ෂපාතිත්වයක් ද මා විසින් පෙන්නුම් කළ යුතුව තිබේ. ඒ සෙසු අය ද දිනා ගැනීම උදෙසා ය. ඔවුන්ට ද නැවත නිවැරදි වීමට ඉඩක් ඇති කිරීම සදහා ය. ඔවුන් වැඩ කරන්නන් බවට පත් කීරීම උදෙසා ය. ඡන්දයෙන් මා අගතියට නොගොස් ඇති බව පෙන්නුම් කිරීම ද උදෙසා ය.

ඒ නිසා වැරදිකරන වැඩ නොකරන මිනිසුන් සම්බන්ධයෙන් වුව ද මා නීත්‍යානුකූල පියවර ගන්නේ අපක්ෂපාතී පරීක්ෂණයකින් පසුව ය. වැරදි කරන වැඩ නොකරන මිනිසුන් එසේ වන අය බවට විවාදයකින් තොරව ඔප්පු කිරීම සදහා එය අවශ්‍ය ය. වැරදි කරන වැඩ නොකරන අය එයින් මුදවා ගැනීම සදහා ද එය අවශ්‍ය ය.

අපෙන් අපේක්ෂිත අපක්ෂපාතී ලෙස පක්ෂපාතී වීම ලෙස මා තේරුම් ගෙන ඇත්තේ ඒ නිසා ය.