පැටලිලා ඇති – නායකයා හා නායකත්වය


නායකයා කියූ විට අත්‍යවශයෙන්ම පුද්ගලයෙකු අදහස් වේ. එපමණක් නොවේ. එයින් එක් තනි පුද්ගලයෙකු අදහස් වේ. නායකත්වය යන යෙදුම ඊට වඩා බොහෝ සෙයින් ව්‍යාකූල ය. විටෙක එය යෙදෙන්නේ එක් පුද්ගලයෙකුගේ මෙහෙයවීමේ කුසලතාවය දක්වන්නට ය. උදාහරණයක් ලෙස මෙසේ කියනු අපට දක්නට ලැබේ.

සරත්ගේ නායකත්වය කණ්ඩායමේ ජයග්‍රහණයට හේතු විය.

එවිට අපට සරත්ගෙන් ඔබ්බෙහි කිසිම දෙයක් නැතැයි හැගේ.

තවත් විටෙක එයින් අදහස් කරන්නේ තනි පුද්ගලයෙකු අතික්‍රමණය කරන සංකල්පයකි. එවිට කියවෙන්නේ පුද්ගලයන් කීප දෙනෙකු අතර බෙදාගත් භූමිකාවක් විය හැකි ය. තවත් පියවරක් ඉදිරියට ද තැබිය හැකි ය. එවිට පුද්ගල කණ්ඩායමක් ද අතික්‍රමණය කරන්නක් බවට එය පත් වේ. උදාහරණයක් ලෙස මෙසේ කියනු අපට ඇසේ.

ධර්මයම නායකත්වයේ ලා සළකන්න.

ඊට සමාන තවත් ප්‍රකාශනයක් වනුයේ ප්‍රතිපත්ති – එසේ නැතිනම් සාරධර්ම – එසේත් නැතිනම් හර පද්ධතිය – නායකත්වයේ ලා සළකන්න යන්න ය.

මා කැමති දෙවැනි අර්ථ නිරූපණයට ය.

නායකයාට ප්‍රතිපත්ති සාරධර්ම (ප්‍රකාශිත හර පද්ධතිය) රකින බවට වග බලාගැනීමේ වගකීම ඇතත් ඔහුට හෝ ඇයට පවා ඒවා ඉක්මවන්නට බැරි බවක් එයින් ඇගවෙන නිසා ය.

නායකයාගේ කාර්යය එවිට අයිතිකරුගේ කාර්යය නොව භාරකරුගේ කාර්යය වෙයි.

ඊට අමතරව ඔහුට සාරධර්ම හෝ ප්‍රතිපත්ති කණ්ඩායම සමග එක්ව වරින් වර විමසීමේ කාර්යය ද උරුම වේ. කිසිම ප්‍රතිපත්තියක් සාරධර්මයක් සර්ව කාලීන විය නොහැකි බැවිනි.

එහෙත් ජන කැමැත්ත ලැබෙතොත් මිස ඒවා වෙනස් කිරීමට නායකයාටවත් නොහැකි විය යුතු අතර ඒවා ඥානවන්තව විමසුමට යොමුකිරීමේ වගකීම පමණක් නායකයා විසින් දැරිය යුතු වෙයි. ඒ නිසාම භාරකරුගේ කාර්යයට අමතරව මේ විමසුම් ක්‍රියාවලියේ ඔහුට හෝ ඇයට පහසුකම් සපයන්නාගේ කාර්යය භාරය ද උරුම වේ.

නායකත්වය වරප්‍රසාදයක් ලෙස නොව වගකීමක් ලෙස දැරීමට නායකයාට සිදු වේ. ඒ නිසාම එය පිරිසකගේ සහභාගිත්වයෙන් ද ඊටත් වඩා පළල් පිරිසකගෛ් අනුමැතියට යටත්ව ද ඉසිලීමට නායකයාට සිදු වේ.

එවැනි නායකත්වයක් අද යුගයට වඩාත් උචිත වනවාට අමතරව වඩාත් තිරසාර ද වෙයි.

නායකයෙකුට වඩා නායකත්වයක් අවශ්‍ය යැයි මට හැගෙන්නේ ඒ නිසා ය. දෙවැන්නට මා වඩාත් කැමැත්තේ ඒ නිසා ය.

නායකත්වය යනු ….නිර්වචනයක්….


නායකත්වය සමහර දෙනෙකුට පැළදිය හැකි ආභරණයකි. තවත් අයට බලය ප්‍රදර්ශනයක කළ හැකි වේදිකාවකි. තවත් අයට වරප්‍රසාද ලබා ගත හැකි පහසු මගකි. තවත් සමහරුන්ට පරම්පරා ගණනාවකට හරි හම්බ කර දිය හැකි ධන නිධානයකි.

ඉහත අදහස් දරණ කවරෙකුගෙන් වුනත් නායකත්වය නැමැති පදවියට විය හැක්කේ අලාභයක් ම ය.

නායකත්වය යනු වැඩ කරන්නන්ට වැඩ කළ හැකි පරිසරයක් නිර්මාණය කළ හැකි අවස්ථාවක් ලෙස දැකීමට මා නම් වඩාත් කැමති ය. එයින් අනියමින් කියවෙන්නේ වැඩ නොකරන්නන් වැඩ කරන්නන් බවට පත් කිරීම ද එහිම අංගයක් වන බව ය. ඒ මිනිසුන් වැඩි දෙනෙක් වැඩ නොකර ඉන්නේ වැඩ කිරීම නිරස පරිසරයක ජීවත්වීම හේතු කොට ගෙන වීම නිසා ය.

මිනිසුන් කුඩා කළ සිට ගෙනෙන ආකල්ප දක්ෂ නායකයෙකුට පවා වෙනස් කළ නොහැකි අවස්ථා තිබෙන්නට පුලුවන. මිනිසුන් උත්පත්තියෙන් ගේනා අවාසනාවන්ත ජාන විශේෂයන් නිසා ද ඔවුන් උකටලී වන අවස්ථා ඇත. ඒවා වෙනස් කිරීමේ හැකියාව ද නායකයින්ගෙන් අපේක්ෂා නොකෙරේ. ඒ සදහා කළ හැකි එක ම දෙය වෛද්‍යවරයෙකුට යොමු කිරීම පමණ ය.

අවසානයට කී කවර හේතුවක් නිසා හෝ වැඩට පොළඹවා ගත නොහැකි මිනිසුන් සම්බන්ධයෙන් මැදිහත්වීම ද නායකයෙකුගෙන් අපේක්ෂිත කාරණයකි. එවන් අය සෙසු වැඩ කරන අයට කරදරයක් වන බැවිනි. ඔවුන් වෙනස් කිරීමට බැරිනම් ඉවත්වන තැනට කටයුතු සැළසීම මේ නිසා නායකත්වයෙන් අපේක්ෂා කෙරේ.

වැඩ කිරීමට මිනිසුන් මෙහෙයවීම වෙනුවට මිනිසුන්ට වැඩ කළ හැකි පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීම ගැන නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් කරන මේ කතිකාවේදී අවධාරණය කෙරේ.

ඕනෑම වැඩක් කර හරියන්නේ ද නැත. ඒ වැඩ මෙහෙවර හා බැදුණු වැඩ විය යුතු ය. ආයතනයේ දැක්ම සාක්ෂාත් කළ හැකි වැඩ විය යුතු ය.

(බණ කීම මෙන්ම ඇසීම ද හොද ය. එහෙත් ඒවා ආයතනයේ මෙහෙවර හා දැක්ම ශක්තිමත් නොකරන තාක් කල් නායකයා ඉඩ දිය යුතු විෂය ක්ෂෙත්‍රයක් ලෙස ගැනෙන්නේ නැත. සමහර අවස්ථාවක බණ ආයතනයේ මෙහෙවරට එරෙහිව යන්නට ද පුලුවන. ධීවර අමාත්‍යංශය ගැන මතක් කර ගැනීම මේ සම්බන්ධයෙන් තේරුම් ගැනීමට සෑහේ.)

ඒ නිසා දැන් අපට වඩා හොද නිර්වචනයක් නායකත්වය සදහා සොයා ගත හැකි ය.

ආයතනයක් සම්බන්ධයෙන් නායකත්වය යනු එම ආයතනයේ මෙහෙවර ඉටු කිරීම සදහා ද දැක්ම සාක්ෂාත් කරගනු සදහා ද ආයතනයේ කාර්ය මණ්ඩලයට කටයුතු කළ හැකි ආකාරයට ආයතනය සංවිධානය කර අවශ්‍ය පරිසරය ගොඩ නැගීම ය. මෙහෙවර ඉටු කිරීමට හැකි නිසා ආයතනයේ පැවැත්ම ද දැක්ම සාක්ෂාත් කිරීමට කටයුතු කිරීම නිසා ආයතනයේ වර්ධනය හා දියුණුව ද තහවුරු වේ.

එහෙව් නායකයන් ලබන ආයතන වාසනාවන්ත ය.