දියසේන කුමාරයා එනතුරු බලා සිටි අපට ඔහු මග හැරුනේ ය.


සවිමත් සතෙක් මෙන්ම හොදින් ඵල දරණ ගහක් හැදීමටත් ඊට සුදුසු පරිසරය තිබිය යුතු ය. එහෙව් පරිසරයක් නැති තැනක කොතරම් සාර්ථක බීජයක් වුවත් අවසානයේ ඇති කරනුයේ කැහැටු සතෙක් හෝ කේඩෑරි විය ගිය ගහක් පමණකි.

නායකයෙකු සම්බන්ධයෙන් ද සත්‍යය වනුයේ එයයි.

හොද නායකයෙකු බිහිවිය හැක්කේ හොද අනුගාමිකයන් කීප පොලක්වත් ඉන්නා පරිසරයක ය. ඒ අනුගාමිකයන්ට නායකයාගේ පණිවුඩය හොදින් ග්‍රහණය කරගන්නටත් එය තමන්ගේම එකක් කර ගන්නටත් හැකියාවක් හා උණක් තිබිය යුතු ය.

බහුතර පිරිස රැස්වන්නේ නායකයා වටා නොවේ. නායකයාගේ ප්‍රබල අනුගාමිකයන් වටා ය. පහත වීඩියෝව ඊට කදිම උදාහරණයක් සපයයි.

http://www.youtube.com/watch?v=fgVWce4ToFw

ඉහත වීඩියෝ පටයේ දැක්වූ සරල නැටුමකට නම් නායකත්වය දීම තරමක් පහසු ය. එහෙත් නායකත්වය දැරිය යුත්තේ ඊට වඩා බරපතල මෙහෙවරක් වෙනුවෙන් නම් තත්වය තවත් සංකීර්ණ ය. විශේෂයෙන් මිනිසුන්ට ඒ මෙහෙවරට සහභාගී වීම වෙනුවෙන් විශාල බරපැනක් දරන්නට වෙයි නම් තත්වය තවත් අමාරු ය.

ඒ මෙහෙවර පවතින බලතුලනයට සමතුලිතතාවයට එරෙහිව යන්නක් නම් වැඩේ කිරිමෙල් ය.

බාහිරට පෙනෙන නායකයෙකු වීම ලෙහෙසි නැත. ඒ සදහා විවිධ කුසලතා රැසක් අවශ්‍ය වේ. සමහරවිට දේශපාලන සත්ත්වයෙක් වීම පමණක් නොව විශිෂ්ඨ රංගනයක යෙදීම ද අවශ්‍ය වේ. එහෙත් ශක්තිමත් අනුගාමිකයෙකු වීමට -නායකයා ශක්තිමත් කළ හැකි අනුගාමිකයෙක් වීමට- එවැනි කුසලතා හැම එකක්ම අවශ්‍ය නැත. මෙහෙවර වෙනුවෙන් කැප වීම ප්‍රදර්ශනය හා ඒ වෙනුවෙන් අභිතව පෙනී සිටීම පමණක් වුව සමහර විට සෑහේ.

නායකයෙකු වීමට තැත් කිරීම හොද දෙයකි. එහෙත් බැරි නම් ඊළගට කළ යුතු හොදම කාර්යය වන්නේ ඊට අවශ්‍ය පරිසරය තැනීමටවත් දායක වීම ය.

වෙනසක අවශ්‍යතාවය යම් පමණකට මෝරා ඇති විට ඒ වෙනස කළ හැකි නායකයෙකු බිහිවීමේ ඉඩ කඩ වැඩි ය. එය හරියට මාස දහයක් සම්පූර්ණ කළ මිනිස් කලලයක් එලියට එන්න තතනවා වැනි ය. එවැනි තත්වයක් මෝරා ඇති විටෙක කවරෙකුටත් ඒ උත්පත්තිය කල් දැමිය නොහැකි ය. එසේ කළොත් වෙන්නේ වින්නැහියකි. එහෙත් උත්පත්තිය පහසු කිරීමට වින්නඹු කම් කිරීමට සිදුවේ.

සමාජ තත්වයන් වෙනසකට මෝරා ඇත්නම් (එය ආයතනයකට ද අදාළ ය) නායකයෙකු බිහිවීම පහසු ය. හොද වින්නඹුවෙකු සිටී නම් එය වඩාත් කදිමට සිදුවනු ඇත්තේ ය. නැතිනම් සිදුවිය හැක්කේ වෙනස මල දරුවෙකු ලෙස උපත ලැබීම ය. එහි අවසානය ආයතනයේ (මවගේ) මරණය ද සනිටුහන් කරනු ඇත.

අපේ කතිකාව සම්බන්ධයෙන් නම් හොද වින්නඹුවකැයි කීවේ මුල් අනුගාමිකයන්ට ය. ඔවුන් අවශ්‍ය වන්නේ නායකයන් බිහිකිරීමට ය. නායකයෙක් බිහිකිරිමට වෑයම් කරන අය මුලින් කළ යුත්තේ හොද අනුගාමිකයන් තැනීමට උත්සුක වීම ය. නායකයෙකුට බිහිවිය හැකි වතාවරණය සකස් කිරීම ය. එහි වගකීම ඇත්තේ අපට ය.

රටට හෝ සමහර විට මා ඉන්නා ආයතනයට හෝ නායකත්වයක් දීමට මට බැරි වන්නට පුලුවන. එහෙත් ඒ සදහා අවශ්‍ය මිනිසුන් සූදානම් කිරීමට ඔවුන්ට යම් මග පෙන්වීමක් කිරීමට ඔවුන්ට තල්ලුවක් දීමට එයට අවශ්‍ය පරිසරය සැකසීම සදහා දායක වීමට මට ද හැකි ය.

මා එසේ නොකොට නායකයෙක් දෙයියෝ දෙන තෙක් බලා සිටියොත් වන්නේ මට දිගටම බලා සිටීමට ය. රටට පමණක් නොව රටේ බොහෝ ආයතනවලට ද සිදුව ඇත්තේ තමන්ගේ කොටස ඉටු නොකොට එසේ බලා ඉන්නා මිනිසුන්ගෙන් ඒවා සමන්විතව තිබීම ය.

Advertisements

ඉහළ මට්ටමේ කළමනාකරුවන් පහළ මට්ටමේ වැඩ නොකළ යුතු ද? ආයතනයක පහළ මට්ටමේ වැඩ කියා දේත් තිබේ ද?


වැඩ ඉහළත් නැත. පහළත් නැත. එසේ කියා මේ මැය (මාතෘකාව) නිශේධ කර දමන්නට කෙනෙකුට පුලුවන. ඒ නිසා මුලින්ම පැහැදිලි කිරීමක් අවශ්‍ය ය.

ඉහළ මට්ටමේ වැඩ කියා අප හදුන්වන්නේ ආයතනයක දැක්ම සකස් කිරීම, ප්‍රතිපත්ති සකස් කිරීම, ක්‍රමවේදයන් නිර්මාණය, ආයතන ක්‍රියාවලි සකස් කිරිම හා නැවත සකස් කිරීම, පද්ධති (systems) ඇති කිරීම යන ඉහළ කළමනාකරණයෙන් අපේක්ෂිත වැඩ ය.

පහළ මට්ටමේ වැඩ යයි කීවේ එදිනෙදා ක්‍රියාකාරිත්වයට අවශ්‍ය වැඩ ය.

ඉහළ කළමනාකරණය පහළ මට්ටමේ වැඩ නොකළ යුතු බව අප එක් සටහනකින් කීවා ඔබට මතක ඇත. එයින් ඔබ තේරුම්ගත්තේ පහළ මට්ටමේ වැඩ කිරීමෙන් ඉහළ කළමනාකරණය හෑල්ලු වන බවත් ඒ නිසා එවැනි දෑ නොකටයුතු බවත් නම් ඔබට මෙන්ම අපට ද වැරදී ඇත. අප ඒ දෙස බැලුවේ වැඩි ඵලදායීත්වයක් ලගා කර ගැනීම යන අරමුණ ඔස්සේ ය.

උදාහරණයක් ගෙන මෙය ගැඹුරට විමසමු. ආයතනය තුළ ඇවිදින කළමනාකරු කොළ කැබැල්ලක් වැටී ඇති බව දකී. ඔහු එය අහුලා කුණුකූඩයට දැමිය යුතු ද? නැතිනම් පිරිසිදු කිරීමේ අංශය කැදවා එය පෙන්වා ඔවුන් ලවා එය අයින් කිරීමට කටයුතු කළ යුතු ද? මේ දෙකින් හරි කුමක් ද?

පළමුවැන්න කළමනාකරු පිරිසිදු කම ගැන දක්වන සැළකිල්ල ප්‍රකට කරයි. ආයතනය පිරිසිදුව පවත්වාගෙන යෑමේ වගකීම හැම තරාතිරකම වගකීමක් බව ක්‍රියාවෙන් ප්‍රකාශ කරයි. ඒ සදහා තමන් ද කැපවී ඇති බව ප්‍රකට කරයි.

එහෙත් මේ සන්නිවේදනය සමග ඔහු තවත් දෙයක් ප්‍රකාශ කරයි. නියමිත අයට වගකීම පවරන්නේ නැතිව ඔවුන් වගකීම ඉටුකිරීම මගහැර ඇති බව පෙන්වා දෙන්නේ නැතිව තමන්ට නියමිත භූමිකාවෙන් බැහැරව කටයුතු කරන බව ය.

පළමු සන්නිවේදනය යහපත් අතර දෙවැන්න අයහපත් ය. දෙවැන්න මගහැර පළමුවැන්න ප්‍රදර්ශනය කළ හැක්කේ කෙසේ ද?

කොළ කෑල්ල දුටුවිට ලග පාතක පිරිසිදු කිරීමේ වගකීම සහිත නිලධාරියා සිටිනවා ද යන්න සොයා බැලීම ය. එම නිලධාරියා වෙනත් වගකීමක් දැරීම සදහා වඩා තීරණාත්මක කටයුත්තක නියැලී සිටිනවාදැයි සොයා බැලීම ය. එසේ නැතිනම් ඔහු කැදවා ඔහුට වඩා හොදින් සුපරීක්ෂණයේ යෙදෙන ලෙස කියා සිටීම ය. එහෙත් ඔහු වඩාත් තීරණාත්මක වැඩක යෙදී සිටින්නේ නම් තමාම අහුලා එවන් විටක එවැන්නකට මැදිහත්වීම හැමගේ වගකීම බව පෙන්වීම ය.

කොළ කෑල්ල තමා ඇහිදීම පහළ මට්ටමේ වැඩක යෙදීම හරි හෝ වැරදි වන්නේ එම වැඩය සිදුකරන සන්දර්භය යටතේ ය. සන්දර්භයෙන් වියුක්ත කොට ගෙන එහි හොද නරක විමසන්නට අපට නොහැකි ය. බොහෝ කළමනාකරණ පොත් පතේ ද දේශනවල ද හුවා දැක්වෙන්නේ මෙයින් එක් පැත්තකි. එවිට අහුවන්නේ එක් පැති කඩක් පමණ ය. වෙනත් සන්දර්භයක සැලකු විට ඒ උපදේසය පිහිටන්නේ නපුරට ය.

ඒ නිසා ම කළමනාකරණ උපදේශනයන් ලබාගත යුත්තේ පරිස්සම්ව ය.