අනේ කාලේ – වනේ වාසේ!


(පසු ගිය බ්ලොග් සටහන හා බැඳේ) අලුත් පරම්පරාවට දෙහි නොකපා කළ හැකි අනෙක් දෙය නම් “අද කාලය“ ට දෙහි කැපීම ය.

“අපේ කාලේ“ වගේ නොවෙයි “දැන් කාලේ“! එහෙම කියන කොට ඉන් ගම්‍ය වන්නේ අපේ කාලේ දැන් කාලෙට වඩා හොදයි කියා ය. ඒ එක්කම ඉන් ගම්‍ය වන්නේ අපේ කාලය ඉකුත්ව ඇතැයි කියා ය.

අද සටහන වෙන් වන්නේ පළමු ප්‍රශ්නයට උත්තර දීමට ය.

ඉස්සර හොඳ ද? දැන් නරක ද?

ශිෂ්ඨාචාරයක් ලෙස අප ඉදිරියට යමින් සිටින බව හොඳින් බැලුවොත් අපට පෙනේ. ලාංකික මිනිසෙකුගේ පරම ආයුෂ මීට ශත වර්ෂයකට නැතිනම් ශතවර්ෂ දෙකකට පමණ පෙර වයස 40-45 ක් අතර වූ නමුත් දැන් එය වසර 70 ඉක්මවයි.

යම් යම් දෙයින් ඉදිරියට යන බව සැබෑ ය. එහෙත් අප හැම දෙයින්ම ඉදිරියට යන්නෙමු ද?

ඕනෑම ගමනක පසු බැසීම් තිබේ. වල් වැදීම් තිබේ. අතරමං වීම් තිබේ. එහෙත් මගේ හැගීම නම් ඒ සියල්ල මැද අප ඉදිරියට යන බව ය. පසුබැසීම් තාවකාලික බව ය. අතරමං වීම් ඉදිරියට යන ඕනෑම ගමනක සිදු විය හැකි සාමාන්‍ය දේ බව ය.

දැන් කාලයට අදුරු යුගයක් ලෙස ලේබල් අලවන්නේ නැත්නම් ඒ මගින් යුගය ආවේගශීලීව ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ නැත්නම් මේ කාලයේ අභියෝගයන් හා ගැටළු විසදීම සදහා සන්සුන් මනසකින් පිවිසීමට අපට හැකි වනු ඇත.

විසදුම පසුපසට අතීතයට යාම නම් එය නිකම් හිතළුවක් පමණක් වනු ඇත. අපට අතීතයට යා නොහැකි ය. අපට යා හැක්කේ ඉදිරියට පමණකි. අප ගොඩ නගා ගෙන ඇති අලුත් මෙවලම් ප්‍රශ්න ඇති කර ඇති බව සැබෑ ය. එසේ වුව ද ගැලවීම ඇත්තේ ද ඒවායෙහි ය.

කාලය නරක නැත. කාලය අපට අලුත් අභියෝග ගෙනත් තිබේ. එපමණක් නොවේ. ඒවාට මුහුණ දීමට අවශ්‍ය වෙනදා නොතිබුණු ආම්පන්න ද සපයා තිබේ. දෙස් දෙවොල් නැගීමෙන් පලක් නැත. කළ යුත්තේ අභියෝග දෙස හදවතින් නොව මොළයෙන් බැලීම ය.

එසේ කළ හැක්කේ නම් අප මේ අත්විඳින තාවකාලික පසුබැසීම් වලින් අපට අත් මිදිය හැකි වනු ඇත්තේ ය.

එහෙම කල්පනා කරන කෙනෙකුට මේ දැන් ගත වන්නේ අපේ කාලයම යයි සිතෙනු ඇත්තේ ය. අපේ කාලය කල් ඉකුත් වී ඇතැයි නොදැනෙනු ඇත්තේ ය.

එසේ හිතන්නට බැරි අයගේ කාලය නම් දැන් කල් ඉකුත් වී ඇත්තේ ය. ඔවුන්ට කළ හැකි වනු ඇත්තේ අතීතයේ සිහින තුළ ජීවත් වීමට ය. එසේ කරමින් කාලයට චෝදනා කිරීමට ය. යොවුන් පරපුරේ වැරදි දැකීමට ය.

තෝරාගැනීම අප සතු ය.

Advertisements

දැන් හැදෙන පරම්පරාව අපේ එක වගේ නොවේ!


අපේ පරම්පරාවේ (වැඩිහිටි) අය කතා කරන විට නිතර ඇසෙන්නේ දැන් හැදෙන දරුවන්ගේ දුර්වලතා, අඩුපාඩු හා අවපක්ෂය පිළිබඳ වෙනත් කතා ය.

මට මතුවන පළමු ප්‍රශ්නය වන්නේ මේ කාගේ දරුවන් ද යන්න ය. ඔවුන් නොනිසි මග යන්නේ නම් එහි වගකීමෙන් වැඩිහිටි අපට මග හැරිය හැකි ද යන්න ය.

දෙවැන්න නම් මේ ප්‍රශ්නය හැම පරම්පරාවකම වැඩිහිටියන් විසින් ඊළග පරම්පරාව වෙත එල්ල කෙරෙන දෝෂාරෝපනයක් නොවේ ද යන්න ය.

තෙවැන්න නම් ඔය කියන තරමට නරකක් අලුත් පරම්පරාවේ තිබේ ද යන්න ය.

පරම්පරාවන් අතර වෙනසක් තිබේ. පුදුමය එසේ තිබුනොත් නොව නොතිබුනොත් ය. විශේෂයෙන් මේ වෙනස වඩාත් ප්‍රකට වන්නේ අප අගයන පරම්පරාවේ සාරධර්ම හා අගැයීම් සම්බන්ධයෙනි.

අපේ සාරධර්ම හා අගැයීම් පද්ධතිය අප ගොඩ නගා ගන්නේ දරුවන්ගේ සිට වැඩිහිටියන් දක්වා සිදුවන පරිවර්තනයේදී ය. වයසින් ගණන් බලන්නේ නම් වයස 18-25 අතර සමයේ ය. ඉදිරි කාලය අප ගත කරන්නේ එසේ සකසා ගත් සාරධර්ම හා අගැයීම් අනුගමනයෙනි. ඒ නිසාම ඒ සාරධර්ම ඉදිරි ජීවිත කාලයේදී ම අපගේ හැසිරීම් මෙහෙයවන්නට කටයුතු කරනු ඇත්තේ ය. වෙනස්වන ලෝකය ඉදිරියේ වුව ද බොහෝ දෙනෙකු ඒ සාරධර්ම සම්බන්ධයෙන් නොසැලී සිටින්නට සමත් වන්නෝ ය. අප ඒ තරමටම ඒවාට ඇලී සිටීමට එක් හේතුවක් වන්නේ අපේ අනන්‍යතාවය ඇත්තේ එහි වීම ය.

ඊළග පරම්පරාව සාරධර්ම ගොඩ නගා ගන්නේ ඔවුන් වයස 18-25 පමණ කාලයේ ය. ඒ ලෝකය අප 18-25 දී මුහුණ දුන් ලෝකය නොවේ. එය වෙනස් ය. එහි අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමට පැරණි සාරධර්ම සමග නොහැකි ය. එවිට සිදුවන්නේ ඒ ලෝකයට ගැලපෙන්නාවූ නව සාරධර්මයන් හා අගයන් කොටසක් ගොඩ නගා ගැනීම ය.

පවුලක දරුවන් බොහෝ සිටීම ආශිර්වාදයක් ලෙස සැළකුනු අපේ දෙමාපියන්ගේ කාලයේ සමහර පවුල්වල 8-10 දරුවන් සිටීම සාමාන්‍ය දෙයක් වූයේ ය. ඒ කාලයේ අම්මලා තාත්තලාට තිබුනේ කන්න දෙන්න පමණ ය. පාසලට යන වියදම ඇදුම්වලට පමණක් සීමා විය.

දැන් එසේ නැත. එක් දරුවෙක් හදන්නට ද බොහෝ වියදම් කළ යුතු ය. ඉතින් දැන් පුංචි පවුල රත්තරන් වී ඇත්තේ ය.

මා මේ දැක් වුයේ එක් උදාහරණයක් පමණකි. සාරධර්ම යුක්ති යුක්ත කරන්නේ වටපිටාව විසින් බව තේරුම් ගැනීමට මේ උදාහරණය පමණක් වුව සෑහේ.

දොස් නගනවානම් දොස් නැගිය යුත්තේ කාලයට ය. දරුවන්ට නොවේ.

එහෙත් කාලයට පවා දොස් නගන්නට අපට පුලුවන් ද? ඒ ගැන ඊළග සටහනෙන් විමසමු.

කාලත්‍රයේ සැරි සැරීම


අතීතය මිය ගොසිනි. අනාගතය තවම ඉපදී නැත. එහෙයින් ජීවත්විය යුත්තේ වර්ථමානය තුළ ය.  මේ අප අසා පුරුදු කතාවකි.

ජීවිතයේ වටිනාම මොහොත මේ මොහොත බවට විවාදයක් නැත. එහෙත් මේ මොහොත ඕපපාතික ද?

නැත. එය එළෙඹෙන්නේ අප අතීතයේ කළ ක්‍රියාකාරකම් ඔස්සේ ය. ඒ අතීතය නොමැති වන්නට මේ මොහොත බොහෝ සෙයින් වෙනස් එකක් වන්නට ඉඩ තිබුනේ ය.

ඊට අමතරව මේ මොහොත අභියෝගාත්මක වූයේ නම් ඒ අතීතය නිසා ය. මේ මොහොත අප අසරණ බවට පත් කළ එකක් වූයේ නම් එහි ද මුල් සමහර විට ඇත්තේ අතීතයේ ය. වර්ථමානයට හිස කෙළින් තබා ගෙන මුහුණ දීමට හැකි වන්නේ නම් එසේ කිරීමට හයිය ඇති වූයේ ද එක්තරා දුරකටවත් අතීතයේ සිද්ධීන් පදනම්ව ය. එයින් ලද අභාෂයන් නිසා ය.

අප අද පවත්වන සියළු සබදකම්වල මුල් ඇත්තේ අපේ අතීතයේ ය. අපේ අනන්‍යතාවය ඇත්තේ එහි ය. මනෝ විද්‍යාඥ ෆ්‍රොයිඩ් කියන විදිහට අපේ ඊගෝ එක ගොඩ නැගුනේ එහි ය. අපේ කතාන්දරයේ මුල් පරිච්ඡේද ලියවුනේ එහි ය. ඒ ඊගෝ එක, අනන්‍යතාවය හා කතාව නොමැතිව මා අද මේ මොහොතේ පහළ වුනා නොවේ. ඒ නිසා අතීතය වැදගත් ය.

“මා ශාරීරිකව ඝාතනය කළාට කමක් නැහැ. එහෙත් මගේ චරිතය ඝාතනය කරන්නට එපා“ යැයි සමහරුන් කියන්නේ මේ කියන කතාව ඒ තරමට වැදගත් නිසා ය.

අනෙත් අතට වර්ථමානය අපේ අනාගතය සකස් කරන්නට අපට දී ඇති අවස්ථාවකි. එය භාවිතයට නොගත හොත් අනාගතයේදී එළඹෙන ඊනියා “මේ මොහොත“ දුක් කරදර ගොන්නක් කර පිට තබා ගෙන පැමිණෙන්නක් වීමට ඉඩ තිබේ. ඒ නිසා අතීතය පමණක් නොව අනාගතය ද නොසළකා වත්මන තුළ පමණක් ජීවත්වීම කරදර කැන්දන්නකි. හෙට නොපැමිණෙන්නේ නම් අද පමණක් අප ජීවත්වන්නේ නම් මේ මොහොත ගැන හිතුවහම ඇති ය.

මෙයින් කියන්නේ කුමක් ද අතීතය ගැන සිතා පසුතැවිලි වීමටත් අනාගතය ගැන සිතා ලතැවීමටත් වත්මන භාවිතා කළ යුතු බව ද? කිසිසේත් නැත.

අප මේ මොහොතේ ජීවත්විය යුතු ය. එසේ කරන විට අප පසු කළ අතීතයත් අපට පසුකරන්නට නියමිත අනාගතයත් ගැන අපේ ඇති සංවේදීත්වය අත නොහැරිය යුතු ය.

කොටින්ම කියනවා නම් කාලත්‍රයේම ජීවත්විය යුතු ය.

අපේ කතාවේ අප ලියන මේ වාක්‍යය අපේ අතීත කතාවට සම්බන්ධය. එය අපේ කතාවේ ඊළග වාක්‍යයට මග පෙන්වනු ඇත්තේ ය. එහෙත් මේ වාක්‍යය නිවැරදිව ලිවීමට නම් මේ මොහොතේ මේ වාක්‍ය ගැන සිහියෙන් එය ලිවිය යුතු ය. එසේ කළ යුතු වන්නේ එය අතීතයේ ලියූ වාක්‍ය සමග නිසි හුයකින් බැදුනේ ද යන්නත් අනාගතයේ ලියන්නට යන වාක්‍යයට අඩිතාලම නිසි ලෙස දැමුවේ ද යන්නත් ගැන සොයන අතරේ ය. විමසන අතරේ ය.

නැවතත් කිව යුතුව ඇත්තේ කාලත්‍රයේම ජීවත්විය යුතු බව ය. වරින්වර අතීතයටත් අනාගතයටත් ගොඩ වදිමින් වර්ථමානය තුළ මේ මොහොත තුළ ජීවත්විය යුතු බව ය.

අපට මෙන් කතාවක් නැති සතුන්ට මේ මොහොතේ ජීවත් වීම සෑහෙන්නේ ය. එහෙත් කතාවක් ගොතන මිනිසාට එසේ කිරීමේ හැකියාවක් නැත. අප අපේ කතාව හිතාමතා ගෙතුවත් නැතත් අප අකමැති වුවත් නැතත් අප ජීවත්ව සිටියොත් එය ලියවෙන්නේ ය. මම නම් මගේ කතාව ගැන තැකීමක් කරන්නේ නැතැයි කියන අයටත් ඒ කතාවෙන් මිදෙන්නට ඒ නිසා බැරි ය. අප නොලිව්වාට එය වටේට ඉන්නා අය අප වෙනුවෙන් ලියමින් ගොතමින් ඉන්නා බැවිනි. එය පොතක නොව ජනප්‍රවාදයේ පවතින එකක් වන බැවිනි.

ඒ කතාව අප වෙත කීර්තිය ද අවස්ථා ද සබදකම් ද තව බොහෝ දේ වටිනා දේ ද ගෙන දෙන බැවිනි. එපමණක් නොවේ. සමහර අවස්ථාවල ගල්මුල්ද ගුටිබැට ද ඇතුළු තවත් බොහෝ දේ ද ගෙන දිය හැකි බැවිනි. එයින් ගැලවීමක් නම් නැත්තේම ය.

අවසාන වශයෙනුත් කිව යුත්තේ ඒ නිසාම අපට කාලත්‍රයේම ජීවත් වීමට බල කෙරී ඇති බව ය. ජීවිතය අතීතය, වර්ථමානය හා අනාගතය යනුවෙන් කැබලි වලට කැඩීමට නොහැකි ප්‍රවාහයක් බව ය. නොනැවතී ගලා යෑමක් පමණක් එහි ඇති බව ය.

අතීත අවතාරවලින් මෙහෙයවන කළමනාකරුවන්


මියගිය පැරණි අතීතය අදට වඩා හොද යැයි සිතන කළමනාකරුවෝ ඒ අතීත ශ්‍රී විභූතිය නැවත සිය ආයතන තුළට ගෙන ඒම මගින් වඩා සාධනීය ප්‍රතිඵල අයත් කර ගත හැකි යයි සිතති. ඒ සදහා ඒ පැරණි ක්‍රියාමාර්ගම – ඉවත් කළ පැරණි පිළිවෙත්ම- නැවතත් පණ ගන්වනු සමහර ආයතනවල දී දැකිය හැකි ය.

උදාහරණයක් ලෙස මුද්දර හරහා රජයට ආදායම් එකතු කළ කාලයක් තිබිණි. එයින් ඇතිවන අකාර්යක්ෂමතාවය ද අපහසුව ද සළකා එය ඉවත්කරන්නට පසු කලෙක රජය තීරණය කළේ ය. එහෙත් ඒ අත්හැර දමන ලද පිළිවෙත නැවතත් ගෙනෙන ලද්දේ ය.

මේ යටතේ රු 5 ක මුද්දරයක් ඇලවූ ලියුමක් මට මහජන පුස්තකාලයෙන් ලැබිණි. එයින් කියා තිබුනේ මා විසින් බාර දෙන පොත්වලට ගෙවීම් කටයුතු එකලසක් කරනු පිණිස මහජන පුස්තකාලයට පැමිණ රු 5 ක මුද්දරයක් උඩ අත්සන තබා යා යුතු බව ය. ඒ ලියුම සදහා රු 5 මුද්දරයට අමතරව ලියුම් කවරයක් ඒ 4 කඩදාසියක් යොදා ගෙන තිබුන අතර ලියුම ටයිප් කර අදාළ ලේඛනවල සටහන් කිරීමට අමතර වෙහෙසක් කාලයක් ගෙන තිබුනේ ය. ලියුම් බෙදන කාර්යාලවලට වැඩි වැඩක් ද එයින් ලැබෙන්නට ඇත.

මේ සදහා මට ද පිරිවැයක් ඇත්තේ ය. මගේ රාජකාරියේ හැටියට මට මේ සදහා බස් රථයක යා නොහැකි ය. එහෙත් මට මුදලක් ලැබෙන නිසා මෝටර් රථයට මා වැය කළ පෙට්‍රල් ප්‍රමාණය සාධාරණ යයි මොහොතකට සිතුවත් ඒ සදහා රටට වියදම් කරන්නට වෙන විදේශ විනිමය හා පරිසරයට වෙන හානිය ගණන් බැලිය යුතු ය.

හැම ආයතනයක්ම සිතන්නේ අපට කළ යුතුව ඇත්තේ ඒ ආයතනයට සම්බන්ධ වැඩ පමණක්ය කියා ය. ඒ නිසා දරුවාගේ පාසලේ සිට සබදකම් පවත්වන හැම ආයතනයක්ම අපගෙන් බොහෝ රාජකාරි බලාපොරොත්තු වේ. මේ සියල්ලට නිවාඩු දමන්නට ගියොත් නිවාඩු ඉම්පෝට් කරන්නට සිදුවේ. ඒ නිසා දැන් මේ වැඩේට යායුත්තේ කාර්යාලයේ වෙලාවෙන් කොටසක් හොරා ගෙන ය. එවිට සිදුවන්නේ මා මුණ ගැසීමට එන බොහෝ දෙනෙකු රස්තියාදු වීම ය.

රු 5 ක් ආණ්ඩුවට ලබා ගැනීමට ගන්නා වෙහෙස මහන්සිය හා ඉන් ඇතිකරන නාස්තිය ගැන හිතන විට මේ පැරණි පිළිවෙත නැවත හදුන්වාදුන් අයගේ මොළය පරීක්ෂා කළ යුතු යැයි නොසිතේ ද? පසු කලෙක මේ මුද්දර වැඩ පිළිවෙලට නැවත සංශෝධනයක් ගෙනෙන ලද්දේ වුව ද එය මුලුමනින් ඉවත් කර නැත.

එක් කලෙක වලංගු වූ දෑ ඊළග වකවානුවේද ඒ ආකාරයටම වලංගු වේ යැයි සිතීම නිසා ආයතන අර්බුදයන්ට ගිය විට ඒ තේරුම් ගැනීමට සමහර විට පමා වූවා වැඩි වන්නට පුලුවන.

ඒ වනවිට මියගිය අවතාර ලෙස නැවත පනගන්වනු ලැබූ පිළිවෙත් හා ක්‍රියාමාර්ග ජීවත්වන මිනිසුන්ට වින කැට හමාර ය.

අතීතය යනු වෙනත් සන්දර්භයකි. වත්මන සන්දර්භය හමුවේ ඒ පැරණි පිළිවෙත්ම අනුගමනය කරන්නට යෑමෙන් අතීතයේ ලබාගත් ප්‍රතිඵලයම ලැබෙන්නේ අතිශය කලාතුරකිනි. එය පරිගණක හා අන්තර්ජාලවලින් සමන්විත ලෝකයට දිසාපාමොක් ඇදුරෙකු හදුන්වා දෙන්නට හදන උත්සහය සේ ය.

තීරණ ගැනීමේ ස්ථාන අරක් ගෙන සිටින කළමනාකරුවන් මේ බව වටහා ගන්නේ නම් රටේ පමණක් නොව ආයතනවල ද ඵලදායකත්වය බොහෝ සෙයින් වැඩි කළ හැක්කේ ය.

ප්‍රශ්නයකට උත්තර තමා දන්නා අතීතයෙන් සෙවීම පහසු ය. එහෙත් එයින් ලැබෙන උත්තරය උත්තරයක් නොවන්නට ඉඩ තිබේ. ඒ වෙනුවට අලුත් ප්‍රශ්න ගණනාවක් එයින් ඇති කරනු ඇත්තේ ය. කළමනාකරුවන්ට පරිකල්පන ශක්තියක් තිබිය යුතු යැයි කියන්නේ ඒ නිසා ය. බොහෝ විධිමත් අධ්‍යාපන ආයතන තමන් ගොඩනගන සිසුන්ගේ මනස තුළ එහෙව් එකක් හදන්නට කිසිදු උත්සහයක් ගන්නේ නැත. ඒ නිසාම පරිකල්පන ශක්තිය සහිත කළමනාකරුවන් විධිමත් අධ්‍යාපන සහතික ලාභීන් අතරින් සොයා ගැනීම අමාරු ය.