සම්මන්ත්‍රණයක් නොවන සම්මන්ත්‍රණ


images chickenපහු ගිය දිනක වැඩ මුළුවක් පැවැත්විණි. ආයතනයක සංයුක්ත සැළැස්මක් සැදීම නිමිති කොට ගෙන එය පැවැත්වුනේ ය.

පළමුවෙන් සාකච්ඡාව සඳහා ගනු ලැබුවේ මෙහෙවර ප්‍රකාශය නිර්මාණය කර ගැනීමේ කටයුත්ත ය.

ආරම්භයේදීම සභාවෙන් අභියෝගයක් පැමිණියේ ය. මුලින් ගත යුත්තේ ආයතනයේ දැක්ම බවත් මෙහෙවර ප්‍රකාශය සළකා බැලිය යුත්තේ ඒ මත පදනම්ව බවත් ඒ අභියෝගයේ සඳහන් විණි.

මේ ගැන මත වාද දෙකක් පවතින බවත් තමන් වඩාත් කැමති මෙහෙවර ප්‍රකාශය පදනම්ව ඉතිරිය ගොඩ නැගීම බවත් ඊට හේතුව මෙහෙවර ප්‍රකාශය ආයතනය කවරක්ද යන්න නිර්වචනය කොට දැක්වීම බවත් අප පවතින්නේ කුමක් නිසා ද යන්න පැහැදිලි කරගත් විට ඉතිරිය පහසු වන බවත් පහසුකම් සපයන්නා කියා සිටියේ ය.

අභියෝගය ඉදිරිපත් කළ තැනැත්තා පසුබාන්නට කැමති වූයේ නැත.

මත දෙකක් පැවති නමුත් එයින් වඩාත් නිවැරදි වන්නේ දැක්මෙන් ආරම්භ කිරීම බවට දැන් තහවුරු වී ඇති බවත් නැවතත් ප්‍රකාශ විය. වැඩි දෙනාගේ මතය වූයේ ද එයයි. ඒ නිසා පහසුකම් සපයන්නා පසු බෑවේ ය.

මගේ හැගීම නම් සම්මන්ත්‍රණයක දී වඩාත් වැදගත් වන්නේ සාකච්ඡාවකට ඉඩ තැබීම ය. වැඩි දෙනා විසින් තනි මතයක් යටපත් කිරීම නොවේ. සිදු වූයේ නම් එයයි. පහසුකම් සපයන්නා ජේෂ්ඨත්වයෙන් මෙන්ම වයසින් ද බාල වීම නිසා ඒ යටපත් කිරීම සඳහා බහුතර මතයට අමතරව යටපත් කළ තැනැත්තාගේ අධිකාරී බලය ද බලපෑවේ යයි මට සිතිණි.

මා වඩාත් කැමැත්තෙන් සිටියේ මේ මත දෙක සාකච්ඡා වනු දැකීමට ය.

අභියෝගය ඉදිරිපත් කළ තැනැත්තා විසින් එක්කෝ තම මතය නිවැරදි වන්නේ ඇයි දැයි පැහැදිලි කළ යුතු ව තිබුනි. නැතිනම් අනෙකාගේ මතය වැරදි ඇයි දැයි පැහැදිලි කරන්නට තිබිණි. අනෙකාට තම මතය නිවැරදි ඇයි ද යන්නට හේතු දක්වන ලෙස කියන්නට ද තිබිණි. ඒ කිසිවක් සිදු වූයේ නැත. සම්මන්ත්‍රණය තවදුරටත් සම්මන්ත්‍රණයක් වූයේ නැත.

මෙයින් වඩාත් නිවැරදි කුමක් දැයි දැන ගැනීමට තිබූ මගේ පවස ද සන්සිදුනේ නැත. එහෙයින් මම අන්තර්ජාලය පිරික්සීමි. ඇත්තටම තවමත් මත දෙකක් පවතී. එකක් අනික අභිබවා ජය ගෙන නැත.

මෙය මගේ පාඨකයන්හට යොමු කළ යුතු යැයි මා සිතුවේ ඒ නිසා ය.

මුල් වන්නේ මෙහෙවර ද දැක්ම ද?

Advertisements

හිර ගෙදර ජරමරේ


හිරගෙදර ජරමරේ කුඩු කාරයින්ගේ බලපුළුවන්කාරකමේ පිළිබිඹුවක් ලෙස සළකා ඉවත දැමිය හැකි ද? එහෙම නැත්නම් මේ කාලයේ සිදුවන්නේ අබුද්දස්ස කාලේ සිදුවන දේවල් යයි කියමින් එය කාලයේ යුගයේ ගිනුමට බැර කර අපට අපේ පුරුදු කටයුතු කරගෙන යෑ හැකි ද?

බැලූ බැල්මට කළමනාකරණයට අදාළ නැතැයි පෙනුනත් ගැඹුරින් විමසීමේදී පෙනෙන්නේ මෙතැන සැබැවින්ම තිබී ඇත්තේ කළමනාකරණ ගැටළුවක් බව ය.

එක් පැත්තකින් ඉතාම නවීන ආයුධවලින් සන්නද්ධ පුහුණුව ලත් නිලධාරීන් ය. අනිත් පැත්තේ නිරායුධ කරන ලද තමන් විසින්ම ලබා ගන්නා ලද සීමාසහිත පුහුණුවකින් හෙබි හිරකරුවන් ය. කීප දෙනෙක් හමුදාවෙන් පැන ගිය අය යැයි කියන මුත් බහුතරය එසේ නොවේ. ඉදින් එවැනි පැහැදිලි බලය සහිත හා බලය රහිත කණ්ඩායම් අතර ගනුදෙනුවක් මෙසේ අවසන් විය හැක්කේ බලය සහිත කණ්ඩායමේ වැරැද්දක් හේතුවෙන් නොවේ ද?

බලය සහිත කණ්ඩායම අතින් මෙතැනදී සිදුවන අඩුපාඩුවක් සම්බන්ධයෙන් මුඛ්‍ය වගකීම පැවරෙන්නේ ඒ කණ්ඩායමේ කළමනාකරණය වෙත ය. තවමත් සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් සම්පූර්ණ විස්තර අනාවරණය වී නැත. විශේෂයෙන් සිරකරුවන් අතට ආයුධ පත්වූයේ කෙසේ ද යන්න තවමත් උත්තර නැති ප්‍රශ්නයකි. ඒ නිසා වැරදි කරුවන් සෙවීමට අපහසු ය.

අප සෙවිය යුත්තේ වැරදිකරුවන් කවුද කියා පමණක් නොවේ. මෙසේ වරදක් සිදුවන්නට හේතූ වූ කළමනාකරණ ක්‍රමවේදයේ අඩුපාඩු කවරේද කියා ය.

බොහෝ රාජ්‍ය ආයතනවල  (සමහර පුද්ගලික ආයතන තුළ පවා) ප්‍රශ්නවලට එක් ප්‍රධාන හේතුවක් වන්නේ සුදුස්සන් අදාළ තනතුරුවලට පත් නොකිරීම ය. දෙවැනි ප්‍රධාන හේතුව එසේ පත් කළ පසු ඔවුන්ට සිය කටයුතු බාහිර ඇගිලි ගැසීම්වලින් තොරව කරගෙන යෑමට නිදහස නොදීම ය. තෙවැන්න ඔවුන් යටතේ සිටින නිලධාරීන් නිසි පාලනයකට පත් කිරීමට අවශ්‍ය බලතල නොදීම ය. සිව්වැන්න ඔවුන් යටතේ සිටින සේවකයෙන් නිලධාරියෙකු වැරැද්දක් කළ විට ඔවුන් ඊට දඩුවම් කිරීමට සූදානම්වන කල එම වැරදි කරුවන් රැක ගැනීමට බලාධිකාරය විසින්ම ඉදිරිපත්ව කටයුතු කිරිම ය. පස්වැන්න මේ හේතුන් නිසාම සුපරීක්ෂණය අකර්ණම්‍ය වී තිබිම ය.

කටුගෙයි හොරකම හා හිරගෙදර කැරැල්ල එකවල්ලේම පොල් ය. තව බොහෝ ආයතනවල ඇති අර්බුදයන් පිරික්සීමේදී ද පෙන්නුම් කරනු ඇත්තේ මෙය යි. මේ ව්‍යාධියට ගොඩ වෙදකම් වලින් විසදුම් සෙවිය නොහැකි ය.

නිසි විසදුම් නොලැබේ නම් කටුගෙය නැවතත් හොරු බිදිනු ඇත්තේ ය. හිරගෙදර නැවතත් කැරලි ඇතිවනු ඇත්තේ ය. තව බොහෝ “ගෙවල්“ මේ පෝලිමට එක්වනු ඇත්තේ ය.

මේ සිද්ධීන් දෙස කළමනාකරණ ඇසකින් බැලිය යුත්තේ ඒ නිසා ය.

කළමනාකරණය සිංහලෙන් – බුරන බල්ලෝ හපා කන්නේ නැත.


කළමනාකරණය සිංහලෙන් කියා ඉහලින් ලියා ඇති බ්ලොග් අඩවියකට මෙවැනි ලිපියක් ඇතුළත් කළේ ඇයි දැයි කෙනෙකුට හිතෙන්නට පුලුවන. මගේ අදහස බල්ලන් ගැන කතා කිරීම නොවේ.

මට අවශ්‍ය ආයතනයක නායකයෙකු සතු වන බලය ඔහු විසින් කෙසේ යොදාගත යුතු දැයි කියන්නට ය. ඒ ගැන සංවාදයක් ඇති කරන්න ය.

සමහර නායකයෝ තමන්ට ඇති බලය ප්‍රදර්ශනය කිරීමට අතිමහත් කෑදර බවක් දක්වති. පොළොවෙන් අගල් දෙකක් ඉහළින් යන තමන්ගේ පහළ සේවකයින් ලවා වන්දනා මාන කර ගැනීමට කැමති මේ අය තැනක් නොතැනක් නොබලා තම සේවකයින්ට අවමන් කෙරෙති. ඒ කරන ලද වැරැද්දකට ය. සමහර විට එය හිතාමතා නොකරන ලද අත් වැරැද්දක් වන්නට ද ඉඩ තිබේ.

මෙවැනි ආයතනයක සේවකයින් සමහර විට ඉන්නේ අතිශය ආතතියකිනි. මේ ආතතිය ඔරොත්තු නොදෙන අය වෙන තැන්වලට මාරු හදා ගනිති. පරිසරය අප්‍රසන්න වූවාට මෙසේ බලය ප්‍රදර්ශනය කරන නායකයින් බොහෝ දෙනෙක් බලය පාවිච්චි කරන්නේ නැත. බිරුවාට හපා කන්නේ නැත. ඒ නිසා රෙස්පොට් දැක දැක මෙවැනි පුස්පාට් ඉවසමින් ඉන්නා අයට මෙය සුරපුරයක් වන්නට ද ඉඩ තිබේ. ඒ බලු බැනුම් ඇහැව්වාට ඉන් එහාට ගන්නා පියවරක් නැති නිසා ය.

මීට ප්‍රතිපක්ෂව අප දකින තවත් නායකයත්වයක් තිබේ. ඔහු නැත්නම් ඇය නිහතමානී ය. බලය ප්‍රදර්ශනය කරන්නේ නැත. තමන් යටතේ ඉන්නා අය තමන් ඉදිරියේ නිවට නියාලු වෙනවා දකින්නට ඔවුන් කැමති ද නැත. ඔවුන් තම සේවකයෙකුගේ හිතාමතා කරන වැරැද්දක් මිස අන් වැරැද්දක් විවේචනය කරන්නේ නැත. ඒවා පෙන්වා දෙනවා පමණකි. හිතාමතා කරන ලද වැරැද්දක් වුව පළමුවටයේ පෞද්ගලිකව දෙන අවවාදයකට සීමාවෙයි. දෙවැනි වටයේ එය පුද්ගලික ලිපිගොනුව හරහා එන ලිඛිත අවවාදයක් පමණකි. ඊළගට එන්නේ චෝදනා පත්‍රයකි. නීත්‍යානුකූලව කටයුතු කිරීමේ මාවතට මෙසේ සාවධානව පිවිසෙන මේ නායකයා සමහර විට හිතාමතා වැරදි කරන පුද්ගලයා ආයතනයෙන් ඉවත් කරන තුරු තම කටයුත්තේ නිරත වන මුත් එකද වෙලාවක හෝ උස් හඩින් කතා නොකරන්නට පුලුවන. මේ බල්ලා බුරන්නේ නැතිව කෙළින්ම හපන කෙනෙකි.

පළමු නායකයා බලය ප්‍රදර්ශනය කළ අතර ඒ නිසාම බලය පාවිච්චි කිරීමට අපොහොසත් විය. දෙවැන්නා බලය ප්‍රදර්ශනය නොකළ අතර බලය පාවිච්චි කිරීමට පැකිළුනේ ද නැත. බලය ප්‍රදර්ශනය කරන්නාට පාවිච්චි කරන්නට බලයක් ඉතිරි නොවේ. එය ප්‍රදර්ශනය තුළම ක්ෂයව යන්නේ ය.

බලය ප්‍රදර්ශනය කරමු ද? බලය පාවිච්චි කරමු ද? නායකයෙකුට හැටියට මේ විකල්ප දෙකෙන් එකක් අපට තෝරාගත හැකි ය.

පළමු ආයතනයෙන් නික්ම යන්නේ හොද නිර්මාණශීලි අභිමානවත් මිනිසුන් ය. ඉතිරි වන්නේ බැනුම් දරා ගෙන ජීවත්විය හැකි හොරුන් ය.

දෙවැනි ආයතන රටාව තුළ යහපත් මිනිසුන්ට වැඩ කිරීමට උචිත පරිසරයක් සෑදෙන අතර හැමගේ අභිමානයට ගරු කෙරේ. එහෙත් හිතාමතා වැරදි කරන අයට එහිදී සමාවක් නැත. ඒ නිසාම දෙවැනි ආයතනයෙන් නික්ම යන්නේ හොරුන් ය. ඉතිරි වන්නේ නිවැරදිව කැපවී වැඩ කිරීමට කැමති මිනිසුන් ය.

පළමු ආයතනය තුළ එළියට ප්‍රදර්ශනය වන පාලනයක් ඇතැයි පෙනෙතත් දෙවැන්න තුළ එසේ පාලනයක් ක්‍රියාත්මක වෙතැයි පෙනෙන්නේ නැත. මිනිසුන් පාලනයක් නැතිවම වැඩ කරන බවක් නායකයෙකු නොමැතිව වැඩ කරන බවක් අපට පෙනේ. එහෙත්සැබෑ පාලනය ඇත්තේ එහි ය.

පාලනය ඇතැයි අප හිතන තැන පාලකයා නැති විට ඇතිවන තත්වය අතිශයින් අරාජික ය. ඒ පාලනය පුද්ගල කේන්ද්‍රීය වන අතර බෙහෙවින් උච්චාඅවචානයන්ට බදුන් වෙයි. පාලකයා ලග පාත හිටින විට එක හැසිරීමකුත් නැතිවිට තව හැසිරීමකුත් ප්‍රදර්ශනය වෙයි.

පිටට පෙනෙන වෙස් මුහුණකින් මිනිහෙකු මැනීම අර්ථ විරහිත ය. ඒ තරමටම පිටට පෙනෙන පාලනයකින් සැබෑ පාලනය මිනිය නොහැකි ය.