ලෝක ජල දිනය – යහපාලනය හා ජලය


කිසිදු සම්බන්ධයක් නොපෙනෙන සංකල්ප දෙකක් එක් කර මාතෘකාවක් නිර්මාණය කර ඇතැයි බැලූ බැල්මට පෙනෙතත් මේ වචන දෙක අතර ඇත්තේ අතිශය සමීප සම්බන්ධතාවයක් බව හොඳින් විමසන විට පෙනේ.

යහපාලනය, යහපාලනය වෙනුවෙන් නොවේ. යහපාලනය වඩා යහපත් අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා යොදාගත හැකි යාන්ත්‍රණයක් -අතරමැදියෙක්- පමණි. ජලය ද එසේ ය. පිපාසය සංසිදුවා ගැනීමට කෙළින්ම භාවිතා කිරීම හැරුණු කොට ඉතිරි සියල්ලේදී යහපාලනය මෙන්ම එය අවසාන අරමුණ කරා යෑමට ආධාරකයක් ලෙස ක්‍රියා කරන්නේ ය. එය අවශ්‍ය ආහාර පිසීමට ය. පිරිසිදු කාරකයක් ලෙස භාවිතා කිරීමට ය. බව භෝග වගාවට ය. විදුලිය නිපදවීමට ය. පරිසරය රැකීමට ය. කර්මාන්ත සඳහා අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස ය.

ජලයට නොයෙක් ප්‍රයෝජන ඇති නිසාම එය හැම විටම හැම තැනම නැති නිසාම එය ලබා ගැනීමට තරගයක් තිබේ. සම්පත් සඳහා තරගයක් ඇති තැන ඒවා වෙන්කර දීම කෙරෙන්නේ එක්කෝ මධ්‍ය අධිකාරියකිනි. එසේත් නැතිනම් ගත හැකි ඉහළ මිලට නිදහසේ විකිණිමෙනි.

සෞඛ්‍ය සේවාව ගත්තත් අධ්‍යාපනය ගත්තත් අප අත්දකින සත්‍යය එයයි.

බොහෝ දෙනෙකු කැමති මේ විකල්ප දෙක – මධ්‍ය අධිකාරියකින් බෙදීම හා වෙළඳ පොළ මිල ගණන් අනුව බෙදීම- එකිනෙකින් වෙන් කර දැක්වීමට ය. එහෙත් සැබෑ ජීවිතයේ මේවා එකිනෙකෙන් වෙන්ව පවතින්නේ නැත.

රජයේ ඇතැම් විදුහල්වලට තරගයක් තිබේ. එවිට ඇතුළු වන අය තීරණය කරන්නේ මධ්‍ය අධිකාරියකිනි. එහෙත් අප දන්නා සත්‍යය නම් ඒ තීරණයන් සමහර අවස්ථාවල මිලකට විකිණෙන බව ය. යහපාලනය නැති තැනක මධ්‍ය අධිකාරිය මිල මුදලට හා බලයට යටවේ.

අනෙත් අතට රජයේ වැඩ සඳහා කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ගෙන් මිල ගණන් කැඳවන අවස්ථාවක අපේක්ෂාව අපේක්ෂිත ගුණාත්මක මට්ටමට එම වැඩය හෝ සේවාව සැපයිය හැකි අවම මිල ඉදිරිපත් කරන්නාට ලැබීම වුව ද ඒ සඳහා තරගයක් පවත්වන්නේ වුව ද මධ්‍ය අධිකාරිය මැදිහත් වී ඒ තීරණයන් වෙනස් කරන අවස්ථා ද බොහෝ තිබේ. ඒ තමන් වඩා කැමති පාර්ශවයට එම කටයුත්ත ලබා දීමට කරන මැදිහත් වීම් හරහා ය. බොහෝ දෙනා දේශපාලන හා නිලධාරීවාදී ඇගිලි ගැසීම් ලෙස දක්වන්නේ මෙවැනි කටයුතු ගැන ය. යහපාලන නැති තැනක ස්වාධීන අධිකාරියක් මෙන්ම නිදහස් වෙළඳ පොලක් ද නැත.

ජලය තරගකාරී පාරිභෝගිකයන් අතර බෙදීම සම්බන්ධයෙන් ද කවර ක්‍රමයක් අනුගමනය කළ ද අනෙකෙන් වෙන්ව ශුද්ධ ආකාරයකට පවත්වා ගත නොහැකි ය. ජලය විකුණන තැනක මිල පසෙකලා බලය යොදා අත් කර ගැනීමට කටයුතු කරන්නට යම් පාර්ශවයන්ට හැකි ය. ජලය මධ්‍ය අධිකාරියකින් වෙන් කර දෙන තැනක අල්ලස් දීම මගින් හෝ වෙන ආකාරයේ මැදිහත් වීම් මගින් යම් මිලකට එම වෙන්කිරීම කරගන්නට කරන උත්සහයන් දකින්නට හැකි ය.

මේ තත්වයෙන් දුකට පත් වන්නේ කවු ද? මිල මුදල් නැති බලය නැති අය ය.
ජලය වැනි ජීවිතයට අතිශය වැදගත් කාරණයක දී අසරණ වන දුප්පත් දුබල ජනතාවට පිහිටක් ලබා ගත හැකි එකම මග යහපාලනය ස්ථාප්තිත කිරීම ය.

යහපාලනයේ එක් මූලික සිද්ධාන්තයක් නම් විනිවිද භාවය පවත්වා ගැනීම ය. තොරතුරු දැන ගැනීමට ඇති අයිතිය තහවුරු කිරීම මගින් එය සාක්ෂාත් කරගනු ලැබේ. එවිට බලයට හෝ මුදලට අනියම් ලෙස සැගවී කරන කුප්‍රකට ගනුදෙනුවල නිරත වන්නට ඇති ඉඩ ඇහිරේ.

ජල සම්පත් ප්‍රවේසම් කරගත හැකි වන්නේත් නිසි ලෙස බෙදා වෙන් කළ හැකි වන්නේත් එවැනි පසුබිමක ය. ජල සම්පත පමණක් නොව අන් සියලු සම්පත් සම්බන්ධයෙන් ද යහපාලනය ජනතාවට උපරිම වාසිය ලබා ගත හැකි වටපිටාවක් මෙසේ නිර්මාණය කරන්නේ ය. එය ජල කළමනාකරණයේ යෙදෙන අපට වඩාත් වැදගත් වන්නේ ජලය දිනෙන් දින විවිධ පාර්ශවකරුවන් විසින් වඩාත් ඉල්ලුම් කරන සම්පතක් බවට පත්වෙමින් තිබෙන නිසා ය. එය සුවහසක් මිනිසුන්ගේ ජීවිත හා ජීවනෝපායන් සමග ද රටේ ආර්ථික වෘද්ධිය සමග ද බැඳි ඇති නිසා ය.

යහපාලනය ජලය පාරිභෝජනය කරන්නන්ගේ වුවමනා එපාකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින අතරේ ජලකළමනාකරුවන් හැටියට අපේ වැඩ කටයුතු ද පහසු කරන්නේ ය. මක්නිසා ද යත් යහපාලනය යටතේ දේශපාලන හා බලවතුන්ගේ ඇගිලි ගැසීම්වලට ඉඩ අඩු වීම නිසා ය. මිල මුදලට තීරණ වෙනස් කිරීමට ඇති ඉඩ ඉන් ඇහිරෙන නිසා ය.
එපමණක් නොවේ. අප අනුගමනය කළ යුතු වන්නේ මධ්‍ය අධිකාරියකින් බෙදා හදා ගැනෙන ක්‍රමයක් ද වෙළඳ පොළේ ඉහළම මිලට විකිණෙන ක්‍රමයක් ද ඒ ක්‍රම දෙකේ සම්මිශ්‍රණයක් ද යන ප්‍රශ්නය ද සංවාදයට බඳුන් කිරීමට යහපාලනය යටතේ ඉඩ ලැබේ.

ඒ තෝරාගැනීම සම්බන්ධයෙන් අදහස් ප්‍රකාශ කරන්නට පමණක් නොව ඒ තෝරාගැනීම් ගැන විරෝධය පල කරන්නට ද ඉඩ යහපාලනය යටතේ ලැබේ.
අවසානයේ වැදගත් වන්නේ යම් පාර්ශවයකට උපරිමය ලබා දෙන ක්‍රමයක් නිර්මාණය කිරීම නොවේ. මුලුමහත් රටට එහි වෙසෙන පළල් ජනතාවට කෙටි කාලීන මෙන්ම දීර්ඝ කාලීන වාසි ලබා දෙන අතරේ දුබල දුප්පත් ජන කොටස්වල අයිතිය ද සුරැකෙන ක්‍රමයකි. යහපාලනයේ අවසාන අරමුණ ද එයයි.

රටේ මේ දිනවල මාතෘකාවක් වී ඇති යහපාලනය යථාර්තයක් වෙතොත් එහි වාසිය ජලය පාරිභෝජනය කරන්නන්ටත් ජලය කළමනාකරණය කරන්නන්ටත් මෙසේ ලැබෙන නිසාම යහපාලනය යථාර්තයක් කර ගැනීමට හැකි හැම දෙයක් ම ඒ දෙපාර්ශවයම විසින් කළ යුතු ය.

ජලය සම්බන්ධයෙන් මේ කළ සාකච්ඡාව වෙනත් බොහෝ සම්පත් සඳහා මෙන්ම වෙනත් ව්‍යාපාරික අවස්ථා සම්බන්ධයෙන් ද සත්‍යය ය. ඒ නිසාම කළමනාකරණ බ්ලොග් සටහනක් ලෙස එය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට තීරණය කෙරිණි.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s